Đoạn Video
Ảnh
Trương Cẩm Tú✔
Guest
Có một buổi chiều, ngồi uống trà với vợ chồng ông bà hàng xóm, chuyện trò đang vui thì chỉ vì câu nhỏ về việc ai quên tắt bếp mà không khí bỗng trầm hẳn xuống. Ông chồng im lặng một lúc rồi buông một câu: "Y như hồi xưa bà cũng vậy, lúc nào cũng đổ lỗi cho người khác." Bà vợ sững lại, rồi đáp trả bằng chuyện từ gần bốn mươi năm trước, lúc ông còn trẻ, có lần say nắng một cô đồng nghiệp cùng cơ quan. Chuyện chẳng đi đến đâu, chỉ dừng ở vài tin nhắn qua lại, nhưng bà phát hiện ra và ôm mối nghi ngờ đó suốt mấy chục năm. Ngồi đó, mình chỉ biết im lặng, không dám góp lời, vì nhận ra đây không còn là chuyện cái bếp nữa.
Về nhà rồi mới ngẫm ra, ở tuổi này nhiều cặp vợ chồng già không cãi nhau vì chuyện trước mắt, mà cãi nhau bằng cả một kho ký ức cũ. Chỉ cần một câu nói chạm đúng chỗ là bao nhiêu chuyện xưa lại ùa về như chưa từng được giải quyết. Có ông bạn kể, vợ ông vẫn còn nhắc chuyện ông từng chơi họ với mấy người trong xóm hồi những năm bao cấp, bị người ta giật mất gần hết vốn liếng dành dụm, khiến cả nhà điêu đứng một thời gian dài. Chuyện đã qua bốn mươi năm, tiền bạc giờ cũng chẳng còn ý nghĩa gì so với thời giá hiện tại, nhưng cứ mỗi lần hai ông bà bất đồng chuyện chi tiêu trong nhà là bà lại nhắc lại, như một cách nhắc khéo rằng ông từng khiến cả nhà khổ sở ra sao.
Cũng có người mang trong lòng một nỗi ấm ức khác, không phải vì bạn đời phản bội hay làm ăn thất bát, mà vì chuyện đối xử với cha mẹ hai bên. Một bà bạn mình từng tâm sự, hồi trẻ bà bận con nhỏ nên ít về thăm bên ngoại, có lần mẹ bà ốm nặng mà bà không thu xếp về kịp. Chồng bà khi đó không nói gì, nhưng bốn mươi năm sau, mỗi lần hai người giận nhau, ông lại nhắc đến chuyện đó như một bằng chứng cho thấy bà không biết lo cho gia đình. Bà nghe mà đau, vì bản thân cũng day dứt chuyện đó cả đời, giờ còn bị mang ra làm vũ khí mỗi lần cãi vã thì càng tủi thân hơn.
Ngồi suy nghĩ về mấy câu chuyện này, dường như thế hệ trước không có thói quen ngồi lại nói rõ với nhau khi giận. Giận thì nín nhịn, sợ nói ra sẽ to chuyện, ảnh hưởng con cái, ảnh hưởng gia đình hai bên, ảnh hưởng sĩ diện. Vậy nên chuyện say nắng chưa từng được nói thẳng ra là đã tha thứ hay chưa, chuyện mất tiền chơi họ chưa từng được giải tỏa bằng một lời xin lỗi tử tế, chuyện ít về thăm cha mẹ cũng chưa từng được nhìn lại với sự cảm thông thay vì trách móc. Tất cả chỉ được cho qua, rồi cái ấm ức ấy lặn xuống đáy lòng, nằm chờ đó suốt mấy chục năm.
Về già, ít việc bận tâm hơn, hai người ở cạnh nhau nhiều hơn, những vết cũ ấy cũng dễ bị khơi lại hơn. Lạ một điều, có vẻ càng về già người ta càng dễ tổn thương bởi chuyện cũ, chứ không phải chai lì đi như người ta tưởng. Lúc trẻ còn bận rộn, còn nhiều thứ để lo nên nỗi buồn cũ bị che lấp. Đến khi nghỉ hưu, mọi thứ chậm lại, có nhiều thời gian để nhớ, để ngẫm, và cũng dễ thấy cô đơn hơn ngay trong chính cuộc hôn nhân của mình.
Rồi mỗi lần cãi vặt xong, hai bên thường không ai chịu xin lỗi trước, không ai chịu nói thẳng vết thương của mình, cứ thế quay về sống như không có chuyện gì, để dành chờ lần cãi vặt tiếp theo lại lôi chuyện cũ ra một lần nữa. Mâu thuẫn không bao giờ được giải quyết thật sự, chỉ tạm gác lại, và mỗi lần gác lại là một lần vết thương cũ dày thêm một lớp.
Có lẽ muốn thoát khỏi vòng lặp này, phải có người chịu bắt đầu trước, chịu ngồi xuống nói thật rằng chuyện bốn mươi năm trước vẫn còn làm mình đau đến bây giờ. Nghe thì ngại, vì cả đời quen giấu cảm xúc, nhưng nếu không nói ra thì cái đau ấy sẽ còn theo đến hết đời, và cứ bị lôi ra mỗi lần có xích mích nhỏ. Có khi chỉ cần một câu như "Hồi đó anh cũng từng sai, anh xin lỗi em" hay "Em cũng day dứt chuyện mẹ, không phải em không thương" cũng đủ làm không khí dịu lại, vì người kia sẽ thấy mình không bị trách móc thêm nữa, mà đang được lắng nghe thật lòng.
Con cái cũng có thể giúp được phần nào, không phải bằng cách phân xử ai đúng ai sai chuyện ngày xưa, mà bằng cách tạo cơ hội để cha mẹ ngồi lại với nhau, có khi chỉ cần rủ cả hai đi chơi xa vài ngày, tránh khỏi nếp sống quen thuộc, để hai người có không gian khác mà nhìn lại nhau. Đôi khi người già không cần ai giải quyết thay, chỉ cần có người tạo điều kiện để họ tự nói ra những điều đã giữ kín quá lâu.
Nhìn sang những cặp vợ chồng già quanh mình, sống với nhau lâu năm không có nghĩa là mọi vết thương đã lành. Có những nỗi đau chỉ được cất giấu để giữ mái nhà yên ổn, chứ chưa chắc đã được tha thứ thật lòng. Và có lẽ món quà lớn nhất mà hai vợ chồng già có thể tặng nhau lúc cuối đời, không phải là chịu đựng thêm vài chục năm im lặng nữa, mà là một lần thành thật ngồi lại, nói hết những gì chưa từng nói, để từ nay mỗi lần cãi vặt chỉ còn là cãi vặt, chứ không còn phải gánh thêm bốn mươi năm cũ trên vai.
Về nhà rồi mới ngẫm ra, ở tuổi này nhiều cặp vợ chồng già không cãi nhau vì chuyện trước mắt, mà cãi nhau bằng cả một kho ký ức cũ. Chỉ cần một câu nói chạm đúng chỗ là bao nhiêu chuyện xưa lại ùa về như chưa từng được giải quyết. Có ông bạn kể, vợ ông vẫn còn nhắc chuyện ông từng chơi họ với mấy người trong xóm hồi những năm bao cấp, bị người ta giật mất gần hết vốn liếng dành dụm, khiến cả nhà điêu đứng một thời gian dài. Chuyện đã qua bốn mươi năm, tiền bạc giờ cũng chẳng còn ý nghĩa gì so với thời giá hiện tại, nhưng cứ mỗi lần hai ông bà bất đồng chuyện chi tiêu trong nhà là bà lại nhắc lại, như một cách nhắc khéo rằng ông từng khiến cả nhà khổ sở ra sao.
Cũng có người mang trong lòng một nỗi ấm ức khác, không phải vì bạn đời phản bội hay làm ăn thất bát, mà vì chuyện đối xử với cha mẹ hai bên. Một bà bạn mình từng tâm sự, hồi trẻ bà bận con nhỏ nên ít về thăm bên ngoại, có lần mẹ bà ốm nặng mà bà không thu xếp về kịp. Chồng bà khi đó không nói gì, nhưng bốn mươi năm sau, mỗi lần hai người giận nhau, ông lại nhắc đến chuyện đó như một bằng chứng cho thấy bà không biết lo cho gia đình. Bà nghe mà đau, vì bản thân cũng day dứt chuyện đó cả đời, giờ còn bị mang ra làm vũ khí mỗi lần cãi vã thì càng tủi thân hơn.
Ngồi suy nghĩ về mấy câu chuyện này, dường như thế hệ trước không có thói quen ngồi lại nói rõ với nhau khi giận. Giận thì nín nhịn, sợ nói ra sẽ to chuyện, ảnh hưởng con cái, ảnh hưởng gia đình hai bên, ảnh hưởng sĩ diện. Vậy nên chuyện say nắng chưa từng được nói thẳng ra là đã tha thứ hay chưa, chuyện mất tiền chơi họ chưa từng được giải tỏa bằng một lời xin lỗi tử tế, chuyện ít về thăm cha mẹ cũng chưa từng được nhìn lại với sự cảm thông thay vì trách móc. Tất cả chỉ được cho qua, rồi cái ấm ức ấy lặn xuống đáy lòng, nằm chờ đó suốt mấy chục năm.
Về già, ít việc bận tâm hơn, hai người ở cạnh nhau nhiều hơn, những vết cũ ấy cũng dễ bị khơi lại hơn. Lạ một điều, có vẻ càng về già người ta càng dễ tổn thương bởi chuyện cũ, chứ không phải chai lì đi như người ta tưởng. Lúc trẻ còn bận rộn, còn nhiều thứ để lo nên nỗi buồn cũ bị che lấp. Đến khi nghỉ hưu, mọi thứ chậm lại, có nhiều thời gian để nhớ, để ngẫm, và cũng dễ thấy cô đơn hơn ngay trong chính cuộc hôn nhân của mình.
Rồi mỗi lần cãi vặt xong, hai bên thường không ai chịu xin lỗi trước, không ai chịu nói thẳng vết thương của mình, cứ thế quay về sống như không có chuyện gì, để dành chờ lần cãi vặt tiếp theo lại lôi chuyện cũ ra một lần nữa. Mâu thuẫn không bao giờ được giải quyết thật sự, chỉ tạm gác lại, và mỗi lần gác lại là một lần vết thương cũ dày thêm một lớp.
Có lẽ muốn thoát khỏi vòng lặp này, phải có người chịu bắt đầu trước, chịu ngồi xuống nói thật rằng chuyện bốn mươi năm trước vẫn còn làm mình đau đến bây giờ. Nghe thì ngại, vì cả đời quen giấu cảm xúc, nhưng nếu không nói ra thì cái đau ấy sẽ còn theo đến hết đời, và cứ bị lôi ra mỗi lần có xích mích nhỏ. Có khi chỉ cần một câu như "Hồi đó anh cũng từng sai, anh xin lỗi em" hay "Em cũng day dứt chuyện mẹ, không phải em không thương" cũng đủ làm không khí dịu lại, vì người kia sẽ thấy mình không bị trách móc thêm nữa, mà đang được lắng nghe thật lòng.
Con cái cũng có thể giúp được phần nào, không phải bằng cách phân xử ai đúng ai sai chuyện ngày xưa, mà bằng cách tạo cơ hội để cha mẹ ngồi lại với nhau, có khi chỉ cần rủ cả hai đi chơi xa vài ngày, tránh khỏi nếp sống quen thuộc, để hai người có không gian khác mà nhìn lại nhau. Đôi khi người già không cần ai giải quyết thay, chỉ cần có người tạo điều kiện để họ tự nói ra những điều đã giữ kín quá lâu.
Nhìn sang những cặp vợ chồng già quanh mình, sống với nhau lâu năm không có nghĩa là mọi vết thương đã lành. Có những nỗi đau chỉ được cất giấu để giữ mái nhà yên ổn, chứ chưa chắc đã được tha thứ thật lòng. Và có lẽ món quà lớn nhất mà hai vợ chồng già có thể tặng nhau lúc cuối đời, không phải là chịu đựng thêm vài chục năm im lặng nữa, mà là một lần thành thật ngồi lại, nói hết những gì chưa từng nói, để từ nay mỗi lần cãi vặt chỉ còn là cãi vặt, chứ không còn phải gánh thêm bốn mươi năm cũ trên vai.
