Cá chép hồi khổng lồ là gì?

[Vu Thuy Tien]

Cá chép hồi khổng lồ, vốn được cho là đã tuyệt chủng cách đây gần 20 năm, bỗng xuất hiện trở lại sông Mekong. Vậy cá chép hồi khổng lồ là gì? Việc nó xuất hiện trở lại có ý nghĩa như thế nào?

Cá chép hồi khổng lồ còn được gọi là “ma sông Mekong,” có tên khoa học là Aaptosyax grypus.

Đây là loại cá chép hiếm, có hình dáng kỳ lạ, hàm móc cong với núm nổi bật ở đầu hàm dưới, mắt to với mảng viền xung quanh có màu vàng, cơ thể giống cá hồi, có thể dài hơn 1,2m.

Loài cá này được ghi nhận lần gần nhất vào năm 2005.

Kể từ năm 2017, giới nghiên cứu sinh vật đã theo dõi các loài cá di cư ở Campuchia và liên hệ chặt chẽ với cộng đồng ngư dân địa phương để được cung cấp thông tin khi phát hiện bất kỳ điều gì khác thường.

Chính nhờ việc này, ba con cá chép hồi đã được phát hiện ở sông Mekong và một nhánh sông ở Campuchia từ năm 2020-2023, thu hút sự quan tâm lớn của các nhà nghiên cứu.

Nhà nghiên cứu Bunyeth Chan thuộc Đại học Svay Rieng (Campuchia) đánh giá việc phát hiện lại cá chép hồi khổng lồ đã mở ra hy vọng không chỉ cho loài cá này mà còn cho toàn bộ hệ sinh thái sông Mekong.

Hệ sinh thái sông Mekong đem lại nguồn tài nguyên lớn nhất trên thế giới, cung cấp hơn 2 triệu tấn cá mỗi năm, với tổng trị giá trên 10 triệu USD.

Tuy nhiên, các loài cá di cư sông Mekong nói chung và cá chép hồi khổng lồ nói riêng đang phải đối mặt với nhiều nguy cơ, trong đó có tình trạng ô nhiễm công nghiệp và đánh bắt quá mức.

Các nhà sinh vật học kỳ vọng việc hợp tác với các cộng đồng địa phương tại các nước trong lưu vực sẽ giúp xác định được thêm sự tồn tại của loài cá chép hồi khổng lồ tại các khu vực khác của sông Mekong.

Hiện Cơ quan Quản lý thủy sản Campuchia đã đưa loài cá chép hồi khổng lồ trên vào danh sách các loài được bảo vệ.

"Việc tái phát hiện cá chép hồi khổng lồ là một lý do để hy vọng, không chỉ cho loài này mà đối với toàn bộ hệ sinh thái sông Mekong", trưởng nhóm nghiên cứu là Bunyeth Chan đến từ Đại học Svay Rieng ở Campuchia, chia sẻ.

Có nhiều điều các nhà nghiên cứu vẫn chưa biết, như có bao nhiêu con cá chép hồi khổng lồ thực sự tồn tại hoặc quần thể đó cư trú ở đâu. Ba con cá tìm thấy trong năm 2020 - 2030 được tìm thấy ngoài phạm vi sinh sống thông thường, có nghĩa còn nhiều con sống ở khu vực chưa biết hoặc chúng di cư tới đó từ nước láng giềng Lào hoặc Thái Lan.

Nhóm chuyên gia hy vọng việc tái phát hiện cá chép hồi khổng lồ có thể cung cấp động lực cho nhiều hoạt động nghiên cứu và bảo tồn hơn, bao gồm tạo ra nhóm quốc tế ở Campuchia, Lào và Thái Lan để tìm hiểu kỹ hơn về loài cá này.