“Cháy” ngân sách xây nhà vì chi phí vật liệu tăng: Giá cả leo thang khiến nhiều gia đình vỡ kế hoạch tài chính

[Phan Hiền]

Giá vật liệu xây dựng tăng mạnh từ đầu năm đang khiến chi phí xây nhà đội lên cả trăm triệu đồng, nhiều gia đình rơi vào thế bị động, khó thu xếp tài chính để tiếp tục thi công, thậm chí “vỡ” ngân sách khi công trình còn dang dở.

Đầu năm nay, chị Lê Thị Hương, cư dân phường Bảy Hiền (TP HCM), bắt đầu xây dựng căn nhà phố diện tích gần 70 m², quy mô một trệt một lầu, với dự trù tổng chi phí khoảng 1,3 đến 1,5 tỷ đồng. Trong đó, phần xây thô và nhân công chiếm khoảng 600 đến 650 triệu đồng, phần còn lại dành cho hoàn thiện và các chi phí phát sinh.

Tuy nhiên, chỉ sau hơn hai tháng thi công, tổng chi phí đã tăng thêm cả trăm triệu đồng dù công trình chưa hoàn thiện. Theo chị Hương, phần thô chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất khi giá cát, đá và sắt thép liên tục tăng. Riêng hạng mục này đã phát sinh thêm khoảng 110 đến 120 triệu đồng so với dự kiến ban đầu. “Có thời điểm nhà thầu phải báo lại đơn giá vì vật liệu thay đổi liên tục, mình không kịp xoay xở”, chị cho biết.

Không chỉ phần thô, chi phí hoàn thiện cũng tăng theo khi giá vật tư và thiết bị đồng loạt nhích lên, cộng thêm các khoản phát sinh trong quá trình thi công. Do công trình đang xây không thể dừng giữa chừng, gia đình chị buộc phải vay mượn thêm từ người thân để bù đắp phần đội vốn, trong bối cảnh lãi suất vay không còn thấp như trước.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra với các công trình sửa chữa nhà ở. Ông Phan Văn Dũng, cư dân phường An Phú (TP HCM), cho biết việc cải tạo căn nhà cũ của gia đình đang liên tục phát sinh chi phí do giá vật liệu tăng nhanh từng tuần. Ban đầu, ông dự trù khoảng 300 triệu đồng, nhưng sau hơn một tháng triển khai, chi phí đã tăng thêm gần 80 triệu đồng.

Theo ông Dũng, cát và đá là hai loại vật liệu biến động mạnh nhất do sử dụng với khối lượng lớn. Đầu tháng, giá cát xây tô khoảng 480.000 đồng mỗi m³, nhưng nhanh chóng tăng lên 500.000 đến 550.000 đồng mỗi m³, thậm chí có thời điểm khan hàng. Với nhu cầu khoảng 30 m³, riêng phần cát đã khiến chi phí phát sinh thêm hơn chục triệu đồng. Giá đá xây dựng cũng tăng từ mức 500.000 đến 530.000 đồng lên hơn 650.000 đồng mỗi m³, tiếp tục đẩy tổng chi phí lên cao.

Không chỉ tăng giá, việc thiếu nguồn cung còn khiến công trình nhiều lần phải tạm dừng để chờ vật tư, kéo theo chi phí nhân công phát sinh. “Mỗi ngày trả tiền thợ gần 2 triệu đồng, chỉ cần chậm vài tuần là mất thêm cả chục triệu”, ông Dũng nói, cho biết tổng chi phí sửa nhà có thể vượt 400 triệu đồng nếu giá vật liệu tiếp tục tăng.

​

Ở góc độ nhà thầu, áp lực cũng không kém. Một nhà thầu tư nhân tại TP HCM cho biết cát san lấp và cát xây dựng đang khan hiếm, khiến nhiều công trình phải thi công cầm chừng hoặc tạm dừng. Trong khi đó, giá xi măng và sắt thép cũng tăng đáng kể trong những tháng gần đây. Với các hợp đồng trọn gói đã ký, nhà thầu gần như không thể điều chỉnh đơn giá, buộc phải cắt giảm lợi nhuận hoặc tối ưu chi phí để giữ tiến độ. “Nếu tăng giá giữa chừng, cả khách hàng và doanh nghiệp đều gặp khó”, người này cho biết.

Khảo sát thị trường cho thấy, từ đầu năm đến nay, giá vật liệu xây dựng tại khu vực phía Nam tăng trên diện rộng. Cát và đá tăng khoảng 10 đến 15%, thép tăng từ 5 đến 10%, xi măng và vật liệu hoàn thiện tăng nhẹ từ 5 đến 6%. Theo Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam, nhiều vật liệu chủ lực trong quý I đã tăng trên 10%, khiến chi phí thi công, đặc biệt với các công trình lớn, bị đội lên đáng kể.

Chuyên gia bất động sản và xây dựng Lê Quốc Kiên cho biết chi phí xây nhà hiện tăng rõ rệt so với cùng kỳ năm trước do cả vật liệu và nhân công cùng tăng. Cụ thể, cát tăng khoảng 15%, đá tăng 25%, gạch tăng 32%, thép tăng 10% và xi măng tăng 5%. Điều này khiến đơn giá xây dựng phần thô và nhân công hoàn thiện tăng từ khoảng 3,9 triệu đồng lên 4,2 triệu đồng mỗi m², tương đương gần 8%. Với các công trình phức tạp, mức tăng có thể cao hơn từ 5 đến 8%.

Theo tính toán, với một căn nhà có diện tích sàn hơn 300 m², chi phí phần thô và nhân công từ khoảng 1,27 tỷ đồng năm ngoái đã tăng lên gần 1,38 tỷ đồng, tương đương mức tăng khoảng 9%. Nếu tính thêm phần hoàn thiện, tổng chi phí có thể tăng thêm từ 2 đến 3 triệu đồng mỗi m² tùy mức đầu tư.

Diễn biến này buộc cả người dân và doanh nghiệp phải điều chỉnh kế hoạch. Nhiều gia đình lựa chọn giãn tiến độ thi công hoặc tối ưu thiết kế để hạn chế chi phí, trong khi các nhà thầu phải cân đối giữa tiến độ, chi phí và lợi nhuận.

Ông Nguyễn Văn Tuấn, Giám đốc Công ty Xây dựng Thiên Tuấn, cho rằng giá vật liệu tăng mạnh đang tạo áp lực lớn, đặc biệt với các hợp đồng trọn gói. Chi phí vận chuyển tăng theo giá xăng dầu cũng khiến giá vật liệu thực tế tại công trình cao hơn mặt bằng thị trường. Nhiều nhà thầu buộc phải giảm lợi nhuận để đảm bảo tiến độ và uy tín.

Để ứng phó, các doanh nghiệp xây dựng đang chủ động tìm nguồn cung vật tư ổn định, đàm phán trực tiếp với nhà cung cấp, đồng thời bổ sung điều khoản điều chỉnh giá trong các hợp đồng mới nhằm hạn chế rủi ro. “Nếu đà tăng kéo dài, chi phí sẽ rất khó kiểm soát, dễ khiến nhà thầu thua lỗ”, ông Tuấn nhận định.

Ở góc độ thị trường, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM, cho biết chi phí vật liệu thường chiếm khoảng 60 đến 70% tổng chi phí xây dựng, nên biến động giá có thể làm đảo lộn toàn bộ bài toán tài chính. Về lâu dài, nếu không kiểm soát tốt, áp lực này có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nhà ở của người dân và môi trường đầu tư.

Trước tình hình giá vật liệu tăng mạnh, Chính phủ đã ban hành công điện yêu cầu các bộ, ngành và địa phương triển khai giải pháp bình ổn thị trường, kiểm soát đầu cơ và công bố giá sát thực tế. Đồng thời, cơ quan chức năng được giao đẩy nhanh cấp phép khai thác vật liệu, tăng nguồn cung và nghiên cứu cơ chế điều chỉnh hợp đồng, bù trừ chi phí nhằm giảm áp lực cho doanh nghiệp và người dân.

Những động thái này được kỳ vọng sẽ góp phần hạ nhiệt thị trường vật liệu xây dựng, tuy nhiên trong ngắn hạn, áp lực chi phí vẫn là bài toán lớn với cả người dân lẫn doanh nghiệp xây dựng.