Đoạn Video
Ảnh
Trong hơn ba năm xung đột Nga - Ukraine, máy bay không người lái (UAV) đã trở thành biểu tượng của chiến tranh hiện đại. Những chiếc UAV cảm tử giá rẻ có khả năng tấn công chính xác từng khiến nhiều chuyên gia nhận định chúng đang làm thay đổi hoàn toàn cách thức tác chiến trên chiến trường.
Tuy nhiên, theo nhà báo quân sự Nga Andrey Medvedev, thời kỳ hoàng kim của các UAV tốc độ thấp có thể đang dần đi đến hồi kết.
Ông cho rằng phần lớn UAV hiện nay đều sử dụng động cơ piston, tốc độ thường dưới 300 km/h và ngày càng dễ bị đánh chặn bởi các hệ thống phòng không hiện đại. Từ súng máy phòng không, UAV đánh chặn cho đến tên lửa và vũ khí laser, nhiều loại khí tài đã được triển khai để đối phó với mối đe dọa này.
"Hiện nay có hơn 90% UAV bị đánh chặn ở cả hai phía. UAV vẫn là mối đe dọa thực sự nhưng không còn là loại vũ khí gần như bất khả ngăn chặn như trước", ông Medvedev nhận định.
Theo vị chuyên gia này, khi hiệu quả của UAV truyền thống suy giảm, chiến trường đang chứng kiến xu hướng chuyển dịch sang các loại vũ khí tốc độ cao hơn như tên lửa hành trình hoặc các dòng UAV phản lực lai tên lửa.
Đáng chú ý, Ukraine thời gian qua liên tục nhắc tới các chương trình phát triển tên lửa nội địa. Một trong những dự án được quan tâm là FP-9 do công ty quốc phòng Fire Point phát triển.
Theo ông Denis Shtilerman, nhà thiết kế trưởng của Fire Point, dự án FP-9 hiện đã hoàn thành phần lớn các công đoạn kỹ thuật và chỉ còn chờ động cơ để bước vào giai đoạn hoàn thiện cuối cùng. Nếu được đưa vào sử dụng, loại tên lửa này được cho là có khả năng tấn công các mục tiêu ở khoảng cách rất xa với tốc độ cao.
Một chiếc UAV cảm tử chủ yếu được cấu thành từ vật liệu nhẹ, linh kiện điện tử thương mại và động cơ đơn giản nên có thể sản xuất hàng loạt với chi phí thấp. Trong khi đó, tên lửa đòi hỏi động cơ phản lực hoặc động cơ tên lửa sử dụng các hợp kim đặc biệt chịu nhiệt và áp suất cực cao.
"Đây là lĩnh vực không thể mở rộng quy mô chỉ trong thời gian ngắn", ông Medvedev nhận định.
Nhà báo Nga cũng cho rằng nhiều dự án tên lửa của Ukraine có thể đang nhận được sự hỗ trợ đáng kể từ các đối tác phương Tây. Theo cách nhìn này, một số loại vũ khí được giới thiệu là sản phẩm nội địa thực chất có thể sử dụng công nghệ hoặc linh kiện được phát triển từ châu Âu.
Dù vậy, ông Medvedev cảnh báo Nga không nên đánh giá thấp những mối đe dọa mới. Chỉ cần Ukraine sở hữu một số lượng hạn chế tên lửa đạn đạo hoặc UAV phản lực tầm xa, các mục tiêu chiến lược bên trong lãnh thổ Nga vẫn có thể đối mặt với nguy cơ bị tập kích.
Theo ông, điều này buộc Nga phải đồng thời giải quyết hai bài toán lớn: tăng cường năng lực đánh chặn tên lửa tốc độ cao và phát triển các giải pháp phòng thủ hiệu quả hơn trước thế hệ UAV mới.
Một thách thức khác nằm ở chi phí. Việc sử dụng các tên lửa phòng không đắt tiền thuộc hệ thống S-300 hoặc S-400 để tiêu diệt những UAV hoặc mục tiêu giá rẻ hơn nhiều bị xem là không bền vững về mặt kinh tế.
Vì vậy, giới chuyên gia cho rằng cuộc đua công nghệ quân sự trong giai đoạn tới có thể sẽ không còn xoay quanh những chiếc UAV cánh quạt tốc độ thấp, mà sẽ chuyển sang cuộc cạnh tranh giữa các loại UAV phản lực, tên lửa tấn công tầm xa và các hệ thống phòng không thế hệ mới. Đây được xem là bước tiến tiếp theo trong quá trình tiến hóa của chiến tranh hiện đại.
Tuy nhiên, theo nhà báo quân sự Nga Andrey Medvedev, thời kỳ hoàng kim của các UAV tốc độ thấp có thể đang dần đi đến hồi kết.
Ông cho rằng phần lớn UAV hiện nay đều sử dụng động cơ piston, tốc độ thường dưới 300 km/h và ngày càng dễ bị đánh chặn bởi các hệ thống phòng không hiện đại. Từ súng máy phòng không, UAV đánh chặn cho đến tên lửa và vũ khí laser, nhiều loại khí tài đã được triển khai để đối phó với mối đe dọa này.
"Hiện nay có hơn 90% UAV bị đánh chặn ở cả hai phía. UAV vẫn là mối đe dọa thực sự nhưng không còn là loại vũ khí gần như bất khả ngăn chặn như trước", ông Medvedev nhận định.
Theo vị chuyên gia này, khi hiệu quả của UAV truyền thống suy giảm, chiến trường đang chứng kiến xu hướng chuyển dịch sang các loại vũ khí tốc độ cao hơn như tên lửa hành trình hoặc các dòng UAV phản lực lai tên lửa.
Đáng chú ý, Ukraine thời gian qua liên tục nhắc tới các chương trình phát triển tên lửa nội địa. Một trong những dự án được quan tâm là FP-9 do công ty quốc phòng Fire Point phát triển.
Theo ông Denis Shtilerman, nhà thiết kế trưởng của Fire Point, dự án FP-9 hiện đã hoàn thành phần lớn các công đoạn kỹ thuật và chỉ còn chờ động cơ để bước vào giai đoạn hoàn thiện cuối cùng. Nếu được đưa vào sử dụng, loại tên lửa này được cho là có khả năng tấn công các mục tiêu ở khoảng cách rất xa với tốc độ cao.
Cuộc đua mới giữa tên lửa và phòng không
Theo đánh giá của ông Medvedev, việc chế tạo tên lửa hiện đại khó khăn hơn rất nhiều so với sản xuất UAV.Một chiếc UAV cảm tử chủ yếu được cấu thành từ vật liệu nhẹ, linh kiện điện tử thương mại và động cơ đơn giản nên có thể sản xuất hàng loạt với chi phí thấp. Trong khi đó, tên lửa đòi hỏi động cơ phản lực hoặc động cơ tên lửa sử dụng các hợp kim đặc biệt chịu nhiệt và áp suất cực cao.
"Đây là lĩnh vực không thể mở rộng quy mô chỉ trong thời gian ngắn", ông Medvedev nhận định.
Nhà báo Nga cũng cho rằng nhiều dự án tên lửa của Ukraine có thể đang nhận được sự hỗ trợ đáng kể từ các đối tác phương Tây. Theo cách nhìn này, một số loại vũ khí được giới thiệu là sản phẩm nội địa thực chất có thể sử dụng công nghệ hoặc linh kiện được phát triển từ châu Âu.
Dù vậy, ông Medvedev cảnh báo Nga không nên đánh giá thấp những mối đe dọa mới. Chỉ cần Ukraine sở hữu một số lượng hạn chế tên lửa đạn đạo hoặc UAV phản lực tầm xa, các mục tiêu chiến lược bên trong lãnh thổ Nga vẫn có thể đối mặt với nguy cơ bị tập kích.
Theo ông, điều này buộc Nga phải đồng thời giải quyết hai bài toán lớn: tăng cường năng lực đánh chặn tên lửa tốc độ cao và phát triển các giải pháp phòng thủ hiệu quả hơn trước thế hệ UAV mới.
Một thách thức khác nằm ở chi phí. Việc sử dụng các tên lửa phòng không đắt tiền thuộc hệ thống S-300 hoặc S-400 để tiêu diệt những UAV hoặc mục tiêu giá rẻ hơn nhiều bị xem là không bền vững về mặt kinh tế.
Vì vậy, giới chuyên gia cho rằng cuộc đua công nghệ quân sự trong giai đoạn tới có thể sẽ không còn xoay quanh những chiếc UAV cánh quạt tốc độ thấp, mà sẽ chuyển sang cuộc cạnh tranh giữa các loại UAV phản lực, tên lửa tấn công tầm xa và các hệ thống phòng không thế hệ mới. Đây được xem là bước tiến tiếp theo trong quá trình tiến hóa của chiến tranh hiện đại.
