Đoạn Video
Ảnh
Chuyên Lão Khoa
Thành viên nổi tiếng
Mỗi độ thu về, các phòng khám ngoại trú lại đông kín bệnh nhân than phiền vì đau họng. Người thì khàn giọng, người lại thấy như có vật gì mắc trong cổ, kẻ khác thì mất ngủ vì ngứa rát. Câu hỏi đầu tiên nhiều người đặt ra thường là: “Có cần uống kháng sinh không?”. Nhưng thực tế lại khác xa suy nghĩ đó.
Khi thời tiết sang thu, không khí mát mẻ và khô hơn, chênh lệch nhiệt độ ngày đêm cũng tăng. Niêm mạc đường hô hấp vốn nhạy cảm dễ bị kích ứng, cộng thêm độ ẩm thấp khiến môi trường thuận lợi cho virus tồn tại và lây lan. Trẻ em trở lại trường học, người lớn quay về văn phòng đông đúc, virus càng dễ truyền từ người này sang người khác. Đỉnh điểm mùa phấn hoa cũng làm nhiều người dị ứng, xuất hiện triệu chứng ngứa họng, hắng giọng, dễ nhầm với viêm họng. Ô nhiễm không khí, đặc biệt là bụi mịn PM2.5, cũng được chứng minh có liên quan đến gia tăng các ca viêm họng mạn tính.
Điều đáng nói là phần lớn các ca viêm họng cấp lại do virus, không phải vi khuẩn. Ở trẻ em, chỉ khoảng 20–30% trường hợp là do vi khuẩn; ở người lớn, con số này còn thấp hơn, chỉ 5–15%. Thế nhưng, thực tế có thời điểm tới 41% bệnh nhân viêm họng vẫn được kê kháng sinh, vượt xa mức khuyến cáo, vừa kém hiệu quả vừa gây nguy cơ kháng thuốc và tác dụng phụ. Kháng sinh chỉ nên cân nhắc khi có dấu hiệu nghi ngờ nhiễm khuẩn thực sự: sốt cao, đau họng dữ dội, amidan chảy mủ, nổi hạch cổ đau và không kèm ho. Ngay cả khi đó, chẩn đoán cũng cần được xác nhận bằng xét nghiệm nhanh hoặc nuôi cấy.
Có những trường hợp người bệnh cần đặc biệt cảnh giác: triệu chứng không thuyên giảm sau 3–5 ngày, đau dữ dội một bên họng kèm khó nuốt hay há miệng hạn chế (nguy cơ áp xe quanh amidan), bệnh tái phát nhiều lần làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống, hoặc bệnh nhân là phụ nữ mang thai hay người có hệ miễn dịch suy yếu.
Nói cách khác, đa phần đau họng vào mùa thu không cần kháng sinh. Quan niệm “đau họng = nhiễm khuẩn = uống thuốc” là một ngộ nhận. Điều cần thiết là xác định nguyên nhân chính xác, chăm sóc đúng cách và chỉ dùng thuốc khi thật sự cần, để bảo vệ cổ họng và tránh những hệ lụy lâu dài.
Nếu triệu chứng kéo dài, trở nên nghiêm trọng, hoặc bạn thuộc nhóm nhạy cảm như phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ hay người có bệnh nền, hãy đi khám bác sĩ để được tư vấn và điều trị phù hợp. Việc tự ý dùng kháng sinh không chỉ kém hiệu quả mà còn gây hại lâu dài cho sức khỏe.
Khi thời tiết sang thu, không khí mát mẻ và khô hơn, chênh lệch nhiệt độ ngày đêm cũng tăng. Niêm mạc đường hô hấp vốn nhạy cảm dễ bị kích ứng, cộng thêm độ ẩm thấp khiến môi trường thuận lợi cho virus tồn tại và lây lan. Trẻ em trở lại trường học, người lớn quay về văn phòng đông đúc, virus càng dễ truyền từ người này sang người khác. Đỉnh điểm mùa phấn hoa cũng làm nhiều người dị ứng, xuất hiện triệu chứng ngứa họng, hắng giọng, dễ nhầm với viêm họng. Ô nhiễm không khí, đặc biệt là bụi mịn PM2.5, cũng được chứng minh có liên quan đến gia tăng các ca viêm họng mạn tính.
Điều đáng nói là phần lớn các ca viêm họng cấp lại do virus, không phải vi khuẩn. Ở trẻ em, chỉ khoảng 20–30% trường hợp là do vi khuẩn; ở người lớn, con số này còn thấp hơn, chỉ 5–15%. Thế nhưng, thực tế có thời điểm tới 41% bệnh nhân viêm họng vẫn được kê kháng sinh, vượt xa mức khuyến cáo, vừa kém hiệu quả vừa gây nguy cơ kháng thuốc và tác dụng phụ. Kháng sinh chỉ nên cân nhắc khi có dấu hiệu nghi ngờ nhiễm khuẩn thực sự: sốt cao, đau họng dữ dội, amidan chảy mủ, nổi hạch cổ đau và không kèm ho. Ngay cả khi đó, chẩn đoán cũng cần được xác nhận bằng xét nghiệm nhanh hoặc nuôi cấy.
Có những trường hợp người bệnh cần đặc biệt cảnh giác: triệu chứng không thuyên giảm sau 3–5 ngày, đau dữ dội một bên họng kèm khó nuốt hay há miệng hạn chế (nguy cơ áp xe quanh amidan), bệnh tái phát nhiều lần làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống, hoặc bệnh nhân là phụ nữ mang thai hay người có hệ miễn dịch suy yếu.
Nói cách khác, đa phần đau họng vào mùa thu không cần kháng sinh. Quan niệm “đau họng = nhiễm khuẩn = uống thuốc” là một ngộ nhận. Điều cần thiết là xác định nguyên nhân chính xác, chăm sóc đúng cách và chỉ dùng thuốc khi thật sự cần, để bảo vệ cổ họng và tránh những hệ lụy lâu dài.
Nếu triệu chứng kéo dài, trở nên nghiêm trọng, hoặc bạn thuộc nhóm nhạy cảm như phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ hay người có bệnh nền, hãy đi khám bác sĩ để được tư vấn và điều trị phù hợp. Việc tự ý dùng kháng sinh không chỉ kém hiệu quả mà còn gây hại lâu dài cho sức khỏe.
