Dạy toán bằng tiếng Anh cho học sinh phổ thông: Cẩn thận kẻo lợi bất cập hại

Hồng Hà
Hồng Hà✔
Phản hồi: 0

Hồng Hà✔

Thành viên nổi tiếng
Thành viên BQT
1794796690856.png
Gần đây mình thấy một số thầy cô thường xuyên đăng tải các video bài giảng bằng tiếng Anh lên mạng xã hội. Từ môn Địa lý, Giáo dục công dân đến Vật lý, Toán học..., các thầy cô khá tự tin khi đứng lớp và truyền đạt kiến thức bằng ngoại ngữ. Đây là một nỗ lực đáng ghi nhận khi thầy cô nhanh chóng tiếp cận, thay đổi theo yêu cầu của thời cuộc.

Nhưng không biết các em học sinh hay những người xem khác cảm thấy thế nào, riêng mình xem những bài giảng như vậy lại có cảm giác... mệt thêm.

Điều khiến mình băn khoăn không hẳn là việc giáo viên sử dụng tiếng Anh, mà là cách thức tổ chức bài giảng. Phần lớn những gì mình xem vẫn là phương pháp truyền thống: thầy cô đứng giảng, học sinh nghe, nội dung được trình bày lần lượt trên bảng hoặc slide. Chỉ khác ở chỗ, thay vì nói bằng tiếng Việt, giáo viên chuyển sang tiếng Anh.

Nói thực các thầy, cô đừng buồn, mình thấy lượng kiến thức thực sự học sinh tiếp nhận được trong một buổi học không nhiều dù giáo viên nói khá nhiều. Bởi để truyền đạt một khái niệm, giáo viên phải sử dụng thêm thời gian giải thích thuật ngữ, diễn đạt lại bằng những cấu trúc tiếng Anh dễ hiểu hơn, đôi khi phải dừng lại để làm rõ nghĩa của một câu hỏi hay một yêu cầu trong bài tập. Thời gian vốn dành cho việc giải thích bản chất vấn đề, đưa ra ví dụ, mở rộng kiến thức và tương tác với học sinh vì thế cũng bị chia sẻ cho việc xử lý ngôn ngữ.

Từ đây, mình nghĩ đến một câu hỏi lớn hơn: Vốn kiến thức được dạy bằng tiếng Việt vốn đã không dễ tiếp thu đối với phần đông học sinh phổ thông, ngoại trừ một số em có năng khiếu, khả năng tiếp thu nhanh và nền tảng tốt. Vậy khi chuyển sang dạy bằng tiếng Anh, liệu các em có thực sự học tốt hơn, hay ngược lại, còn khó tiếp thu kiến thức hơn?

Thử lấy một bài học Toán lớp 6 về góc làm ví dụ (ảnh ở trên). Nếu học bằng tiếng Việt, học sinh cần hiểu thế nào là tia, góc, đỉnh và cạnh của góc, sau đó vận dụng để giải bài tập. Nhưng nếu đề bài được viết bằng tiếng Anh, các em phải hiểu thêm những cụm từ như "common endpoint" (điểm đầu chung), "rays" (các tia), "How many angles can be formed?" (Có thể tạo thành bao nhiêu góc?). Với học sinh có vốn tiếng Anh hạn chế, việc đọc hiểu đề bài đôi khi đã trở thành một nhiệm vụ riêng, trước cả khi các em bắt đầu suy nghĩ về cách giải.

Như vậy thay vì chỉ tập trung giải quyết một vấn đề Toán học, học sinh phải xử lý đồng thời hai nhiệm vụ: hiểu ngôn ngữ và hiểu kiến thức. Với những em tiếng Anh tốt, đây có thể là một thử thách thú vị. Nhưng với số đông học sinh có năng lực ngoại ngữ ở mức trung bình, liệu việc này có khiến các em phải tiêu tốn nhiều công sức hơn mà kết quả tiếp thu kiến thức lại không tương xứng?
1794797454666.png
Một điều nữa cần phân biệt là học một môn học bằng tiếng Anh không đồng nghĩa với việc giỏi tiếng Anh hơn.

Chẳng hạn, học sinh có thể nhớ rất nhiều thuật ngữ như triangle (tam giác), parallel lines (đường thẳng song song), evaporation (sự bay hơi), photosynthesis (quang hợp)... Nhưng biết những từ này không có nghĩa là các em có thể nghe hiểu một cuộc hội thoại, diễn đạt suy nghĩ, đọc hiểu một văn bản hay viết tiếng Anh tốt. Ngôn ngữ chuyên ngành chỉ là một phần trong năng lực ngoại ngữ. Nếu phần lớn thời gian học sinh chỉ nghe giáo viên giảng và ghi nhớ thuật ngữ, khả năng cải thiện tiếng Anh nói chung có thể rất hạn chế.

Tất nhiên, mình không cho rằng dạy học bằng tiếng Anh là một hướng đi sai. Ngược lại, nếu được tổ chức tốt, đây có thể là cơ hội để học sinh tiếp cận tài liệu quốc tế, làm quen với cách diễn đạt kiến thức trong môi trường học thuật và mở rộng khả năng sử dụng ngoại ngữ. Các em cũng có thể hình thành phản xạ tư duy trực tiếp bằng tiếng Anh trong những lĩnh vực quen thuộc thay vì lúc nào cũng phải dịch từ tiếng Việt sang tiếng Anh.

Nhưng để làm được như vậy điều kiện tiên quyết là học sinh phải có nền tảng đủ để tiếp nhận kiến thức bằng ngôn ngữ đó. Không thể mặc định rằng cứ đưa tiếng Anh vào lớp học thì học sinh sẽ tự động giỏi ngoại ngữ hơn, cũng không thể mặc định các em sẽ tiếp thu tốt kiến thức chuyên môn như khi học bằng tiếng mẹ đẻ.

Theo mình, cần phân biệt rõ hai mục tiêu: dạy một môn học bằng tiếng Anh và sử dụng môn học đó như một phương tiện để dạy tiếng Anh. Hai mục tiêu này có liên quan nhưng không hoàn toàn giống nhau. Nếu mục tiêu là giúp học sinh nắm vững kiến thức Toán, Lý, Hóa, Địa lý..., thì ngôn ngữ phải phục vụ việc truyền đạt kiến thức, chứ không nên trở thành một rào cản mới. Nếu mục tiêu là phát triển tiếng Anh, chương trình cũng cần có những hoạt động thực sự giúp học sinh nghe, nói, đọc, viết và sử dụng ngôn ngữ, chứ không chỉ dừng ở việc học thuộc từ vựng chuyên ngành.

Mình nghĩ một cách tiếp cận hợp lý hơn là không nhất thiết phải chuyển toàn bộ bài giảng sang tiếng Anh ngay từ đầu. Giáo viên có thể giảng giải kiến thức cốt lõi bằng tiếng Việt, đồng thời giới thiệu thuật ngữ tiếng Anh tương ứng, hướng dẫn học sinh đọc đề, hiểu tài liệu và từng bước giải quyết bài tập bằng tiếng Anh. Khi nền tảng kiến thức và ngoại ngữ đã đủ tốt, tỷ lệ sử dụng tiếng Anh có thể tăng dần.

Điều mình quan tâm nhất không phải là một tiết học có bao nhiêu phần trăm tiếng Anh, giáo viên nói ngoại ngữ lưu loát đến đâu, hay bài giảng trông hiện đại như thế nào. Điều quan trọng là sau tiết học, học sinh thực sự hiểu và nhớ được bao nhiêu kiến thức, có thể tự mình vận dụng được hay không, đồng thời khả năng sử dụng tiếng Anh có tiến bộ thực chất không.

Mình nghĩ chúng ta nên sẵn sàng đón nhận những phương pháp giáo dục mới, kể cả việc đưa tiếng Anh vào giảng dạy các môn học phổ thông. Nhưng đổi mới không nên chỉ nằm ở việc thay ngôn ngữ giảng dạy. Nếu vẫn giữ nguyên cách dạy thầy nói, trò nghe, rồi chỉ chuyển toàn bộ lời giảng từ tiếng Việt sang tiếng Anh, mình e rằng chúng ta đang làm cho việc học trở nên phức tạp hơn mà chưa chắc đã tạo ra giá trị tương xứng. Tiếng Anh nên là công cụ mở rộng cánh cửa tiếp cận tri thức cho học sinh, chứ không nên trở thành một cánh cửa khó vượt qua trước khi các em có thể chạm tới kiến thức.
 

Thành viên mới đăng

— --:--:--
DL: —
AL: —
Ngày: —
Tháng: —
Năm: —
Tiện ích
Danh bạ Xổ số Giá vàng Lịch âm Ngoại tệ
Back
Top