Đoạn Video
Ảnh
Trương Cẩm Tú
Guest
Trên bờ bắc sông Đà Rằng, thuộc thôn Định Thọ, xã Hòa Định Đông, huyện Phú Hòa, Thành Hồ (có niên đại từ thế kỷ thứ V đến thứ VII, cách đây khoảng 1.400 năm) uy nghi và đầy bí ẩn hiện lên như một chứng tích lịch sử của vùng đất Phú Yên. Chỉ cách thành phố Tuy Hòa 12km và cửa sông Đà Rằng khoảng 15km, Thành Hồ nằm ở vị trí giao thoa giữa đồng bằng Tuy Hòa màu mỡ và vùng núi phía Tây Phú Yên, được xem như đỉnh của một tam giác tự nhiên với đáy là đường bờ biển.
Thành Hồ được xây dựng theo hình chữ nhật, với bốn bờ thành định hướng đông - tây - nam - bắc. Phía nam của thành giáp sông Đà Rằng, phía tây là núi non, trong khi phía bắc và đông giáp đồng ruộng bằng phẳng. Đặc biệt, thành còn có một bờ thành thứ năm chạy dọc hướng bắc - nam, chia khu vực thành làm hai phần: thành nội ở phía tây và thành ngoại ở phía đông.
Các bờ thành dù đã trải qua hàng thế kỷ nhưng vẫn giữ được dấu tích ấn tượng. Bờ thành đông dài 719m, rộng từ 5-7m và cao khoảng 5m, chân thành trải rộng tới 30-40m. Bờ thành bắc có kích thước tương tự, còn bờ thành nam dù đã bị lấn xuống sông Đà Rằng nhưng vẫn còn một đoạn dài 250m ở góc tây nam.
Phía tây của thành nội có một ngọn núi nhỏ tên Hòn Mốc, cao 60m, nơi từng là nền móng cho một công trình kiến trúc cổ. Trên các bờ thành, dấu vết các chòi canh và hệ thống hào nước vẫn còn hiện hữu, minh chứng cho vai trò phòng thủ chiến lược của nơi đây.
Trong các cuộc khai quật vào năm 2003-2004, nhiều cổ vật quý giá đã được tìm thấy, bao gồm đồ gốm, đá trang trí hoa văn và các mẫu ngói niên đại từ thế kỷ V đến thế kỷ VII. Đặc biệt, những pho tượng được phát hiện tại khu vực Hòn Mốc đầu năm 2006 mang giá trị nghệ thuật cao, thuộc về giai đoạn sớm của điêu khắc Champa từ thế kỷ VIII đến X.
Ngoài Thành Hồ, khu vực này còn có các di tích Champa nổi tiếng như tháp Nhạn, bia Chợ Định, Đông Tác hay núi Bà, minh chứng cho sự phát triển liên tục và lâu dài của nền văn hóa Champa tại Phú Yên.
Thành Hồ – không chỉ là chứng nhân lịch sử mà còn là sợi dây nối liền những giá trị văn hóa truyền thống và hiện đại, đưa du khách về với một thời kỳ rực rỡ của nền văn hóa Champa huyền bí.
Kiến trúc độc đáo mang dấu ấn thời gian
Thành Hồ được xây dựng theo hình chữ nhật, với bốn bờ thành định hướng đông - tây - nam - bắc. Phía nam của thành giáp sông Đà Rằng, phía tây là núi non, trong khi phía bắc và đông giáp đồng ruộng bằng phẳng. Đặc biệt, thành còn có một bờ thành thứ năm chạy dọc hướng bắc - nam, chia khu vực thành làm hai phần: thành nội ở phía tây và thành ngoại ở phía đông.
Các bờ thành dù đã trải qua hàng thế kỷ nhưng vẫn giữ được dấu tích ấn tượng. Bờ thành đông dài 719m, rộng từ 5-7m và cao khoảng 5m, chân thành trải rộng tới 30-40m. Bờ thành bắc có kích thước tương tự, còn bờ thành nam dù đã bị lấn xuống sông Đà Rằng nhưng vẫn còn một đoạn dài 250m ở góc tây nam.
Phía tây của thành nội có một ngọn núi nhỏ tên Hòn Mốc, cao 60m, nơi từng là nền móng cho một công trình kiến trúc cổ. Trên các bờ thành, dấu vết các chòi canh và hệ thống hào nước vẫn còn hiện hữu, minh chứng cho vai trò phòng thủ chiến lược của nơi đây.
Di sản văn hóa và dấu ấn Champa
Theo Đại Nam nhất thống chí, Thành Hồ vốn là một công trình của người Champa, được gọi là "thành cổ An Nghiệp". Đến đầu thế kỷ XX, kiến trúc sư người Pháp H. Parmentier đã nghiên cứu và phác thảo các bản vẽ chi tiết về thành. Những nghiên cứu của ông vẫn là nguồn tài liệu quan trọng để khám phá di tích này.
Trong các cuộc khai quật vào năm 2003-2004, nhiều cổ vật quý giá đã được tìm thấy, bao gồm đồ gốm, đá trang trí hoa văn và các mẫu ngói niên đại từ thế kỷ V đến thế kỷ VII. Đặc biệt, những pho tượng được phát hiện tại khu vực Hòn Mốc đầu năm 2006 mang giá trị nghệ thuật cao, thuộc về giai đoạn sớm của điêu khắc Champa từ thế kỷ VIII đến X.
Trung tâm lịch sử và cửa ngõ lên Tây Nguyên
Thành Hồ không chỉ là trung tâm văn hóa quan trọng của đồng bằng Tuy Hòa mà còn được coi là cửa ngõ thông lên châu Thượng Nguyên (Tây Nguyên) của vương quốc Champa. Với vị trí chiến lược trên bờ sông Đà Rằng – con sông lớn nối liền miền Trung với Tây Nguyên, nơi đây từng đóng vai trò quan trọng trong giao thương và phát triển kinh tế.Ngoài Thành Hồ, khu vực này còn có các di tích Champa nổi tiếng như tháp Nhạn, bia Chợ Định, Đông Tác hay núi Bà, minh chứng cho sự phát triển liên tục và lâu dài của nền văn hóa Champa tại Phú Yên.
Giá trị văn hóa và tiềm năng du lịch
Ngày nay, Thành Hồ cùng các di tích Champa khác ở Phú Yên không chỉ là kho báu lịch sử mà còn trở thành điểm đến hấp dẫn để khai thác du lịch. Với việc được công nhận là di tích quốc gia, Thành Hồ đang mở ra cơ hội để tiếp tục nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử, văn hóa, góp phần làm giàu thêm bản sắc của vùng đất Phú Yên.Thành Hồ – không chỉ là chứng nhân lịch sử mà còn là sợi dây nối liền những giá trị văn hóa truyền thống và hiện đại, đưa du khách về với một thời kỳ rực rỡ của nền văn hóa Champa huyền bí.
