Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Thông tư 94/2026/TT-BGDĐT quy định tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá việc triển khai Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học”. Thông tư có hiệu lực từ ngày 19/12/2026.
Theo quy định, để trường phổ thông đạt mức độ 1 trong triển khai đề án, cần có ít nhất một lãnh đạo nhà trường (hiệu trưởng hoặc hiệu phó) có khả năng sử dụng tiếng Anh để làm việc trực tiếp với người nước ngoài.
Quy định này lập tức tạo ra nhiều tranh luận, nhất là khi thời điểm có hiệu lực chỉ còn hơn một tháng kể từ khi thông tư được ban hành.
Nhiều ý kiến băn khoăn về tính khả thi
Một số ý kiến cho rằng năng lực ngoại ngữ không đồng nghĩa với năng lực quản lý. Công việc cốt lõi của hiệu trưởng, hiệu phó vẫn là quản trị nhà trường, quản lý đội ngũ, điều hành hoạt động chuyên môn và xây dựng môi trường giáo dục.
Trên thực tế, không phải lãnh đạo trường học nào cũng thường xuyên có cơ hội làm việc trực tiếp với người nước ngoài. Trong những tình huống cần thiết, nhà trường có thể huy động giáo viên ngoại ngữ hoặc nhân sự chuyên môn hỗ trợ giao tiếp.
Bên cạnh đó, việc một quy định mới được ban hành nhưng thời gian chuẩn bị quá ngắn cũng khiến nhiều cán bộ quản lý lo lắng. Năng lực ngoại ngữ là kết quả của một quá trình học tập, rèn luyện, không thể hình thành chỉ trong vài tuần.
Ủng hộ mục tiêu, nhưng cần cách triển khai hợp lý
Ở chiều ngược lại, nhiều ý kiến đồng tình rằng trong bối cảnh hội nhập quốc tế và định hướng đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, người đứng đầu nhà trường cũng cần có năng lực sử dụng ngoại ngữ.
Hiệu trưởng, hiệu phó không nhất thiết phải là những người giỏi tiếng Anh nhất, nhưng cần có khả năng giao tiếp, trao đổi công việc và thể hiện vai trò dẫn dắt trong quá trình xây dựng môi trường học tập có sử dụng tiếng Anh.
Một số ý kiến đề xuất nên có lộ trình khoảng hai năm để đội ngũ cán bộ quản lý đang đương nhiệm được bồi dưỡng, nâng cao năng lực trước khi đánh giá. Với các trường mới thành lập hoặc trường có nhu cầu bổ nhiệm cán bộ quản lý mới, có thể xem xét yêu cầu này ngay từ đầu.
Bình luận: Đừng biến mục tiêu hội nhập thành một áp lực hành chính
Theo tôi, chủ trương nâng cao năng lực tiếng Anh cho đội ngũ lãnh đạo nhà trường là cần thiết và phù hợp với xu thế phát triển giáo dục. Nếu muốn tiếng Anh thực sự trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, không thể chỉ yêu cầu học sinh và giáo viên thay đổi, mà đội ngũ quản lý cũng phải là những người tiên phong.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa mục tiêu dài hạn và điều kiện phải đáp ứng ngay lập tức.
Một hiệu trưởng giỏi không chỉ được đánh giá bằng khả năng nói tiếng Anh, mà trước hết phải có năng lực quản trị, tầm nhìn giáo dục, khả năng dẫn dắt đội ngũ và tạo ra sự thay đổi tích cực trong nhà trường. Ngoại ngữ là một năng lực quan trọng cần bổ sung, nhưng không thể thay thế những năng lực cốt lõi đó.
Đặc biệt, học ngoại ngữ là một quá trình tích lũy. Người đã có nền tảng có thể tiến bộ nhanh, nhưng người mất gốc hoặc ít có điều kiện tiếp xúc với tiếng Anh cần thời gian và phương pháp phù hợp. Không thể áp dụng một mốc thời gian giống nhau cho tất cả mọi người rồi dùng kết quả đó để đánh giá năng lực quản lý.
Tôi cho rằng cần triển khai theo hướng:
Muốn tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, trước hết cần xây dựng một hệ sinh thái học tập và sử dụng tiếng Anh thực chất. Đừng để một mục tiêu rất đáng khuyến khích lại trở thành cuộc chạy đua đáp ứng tiêu chí trong thời gian ngắn.
Nâng cao năng lực ngoại ngữ cho cán bộ quản lý là cần thiết. Nhưng điều quan trọng hơn là làm sao để họ thực sự sử dụng được tiếng Anh trong công việc, chứ không chỉ có thêm một tiêu chí để hoàn thành.
Theo quy định, để trường phổ thông đạt mức độ 1 trong triển khai đề án, cần có ít nhất một lãnh đạo nhà trường (hiệu trưởng hoặc hiệu phó) có khả năng sử dụng tiếng Anh để làm việc trực tiếp với người nước ngoài.
Quy định này lập tức tạo ra nhiều tranh luận, nhất là khi thời điểm có hiệu lực chỉ còn hơn một tháng kể từ khi thông tư được ban hành.
Nhiều ý kiến băn khoăn về tính khả thi
Một số ý kiến cho rằng năng lực ngoại ngữ không đồng nghĩa với năng lực quản lý. Công việc cốt lõi của hiệu trưởng, hiệu phó vẫn là quản trị nhà trường, quản lý đội ngũ, điều hành hoạt động chuyên môn và xây dựng môi trường giáo dục.
Trên thực tế, không phải lãnh đạo trường học nào cũng thường xuyên có cơ hội làm việc trực tiếp với người nước ngoài. Trong những tình huống cần thiết, nhà trường có thể huy động giáo viên ngoại ngữ hoặc nhân sự chuyên môn hỗ trợ giao tiếp.
Bên cạnh đó, việc một quy định mới được ban hành nhưng thời gian chuẩn bị quá ngắn cũng khiến nhiều cán bộ quản lý lo lắng. Năng lực ngoại ngữ là kết quả của một quá trình học tập, rèn luyện, không thể hình thành chỉ trong vài tuần.
Ủng hộ mục tiêu, nhưng cần cách triển khai hợp lý
Ở chiều ngược lại, nhiều ý kiến đồng tình rằng trong bối cảnh hội nhập quốc tế và định hướng đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, người đứng đầu nhà trường cũng cần có năng lực sử dụng ngoại ngữ.
Hiệu trưởng, hiệu phó không nhất thiết phải là những người giỏi tiếng Anh nhất, nhưng cần có khả năng giao tiếp, trao đổi công việc và thể hiện vai trò dẫn dắt trong quá trình xây dựng môi trường học tập có sử dụng tiếng Anh.
Một số ý kiến đề xuất nên có lộ trình khoảng hai năm để đội ngũ cán bộ quản lý đang đương nhiệm được bồi dưỡng, nâng cao năng lực trước khi đánh giá. Với các trường mới thành lập hoặc trường có nhu cầu bổ nhiệm cán bộ quản lý mới, có thể xem xét yêu cầu này ngay từ đầu.
Bình luận: Đừng biến mục tiêu hội nhập thành một áp lực hành chính
Theo tôi, chủ trương nâng cao năng lực tiếng Anh cho đội ngũ lãnh đạo nhà trường là cần thiết và phù hợp với xu thế phát triển giáo dục. Nếu muốn tiếng Anh thực sự trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, không thể chỉ yêu cầu học sinh và giáo viên thay đổi, mà đội ngũ quản lý cũng phải là những người tiên phong.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa mục tiêu dài hạn và điều kiện phải đáp ứng ngay lập tức.
Một hiệu trưởng giỏi không chỉ được đánh giá bằng khả năng nói tiếng Anh, mà trước hết phải có năng lực quản trị, tầm nhìn giáo dục, khả năng dẫn dắt đội ngũ và tạo ra sự thay đổi tích cực trong nhà trường. Ngoại ngữ là một năng lực quan trọng cần bổ sung, nhưng không thể thay thế những năng lực cốt lõi đó.
Đặc biệt, học ngoại ngữ là một quá trình tích lũy. Người đã có nền tảng có thể tiến bộ nhanh, nhưng người mất gốc hoặc ít có điều kiện tiếp xúc với tiếng Anh cần thời gian và phương pháp phù hợp. Không thể áp dụng một mốc thời gian giống nhau cho tất cả mọi người rồi dùng kết quả đó để đánh giá năng lực quản lý.
Tôi cho rằng cần triển khai theo hướng:
- Có lộ trình rõ ràng: Phân biệt yêu cầu đối với cán bộ quản lý mới được bổ nhiệm và đội ngũ đang đương nhiệm; có thời gian bồi dưỡng phù hợp.
- Đánh giá năng lực thực chất: Tập trung vào khả năng giao tiếp, trao đổi công việc và xử lý những tình huống thực tế, thay vì chạy theo chứng chỉ hay điểm số.
- Có chương trình bồi dưỡng riêng: Thiết kế nội dung tiếng Anh dành cho cán bộ quản lý giáo dục, gắn với các tình huống điều hành, hợp tác quốc tế và hoạt động nhà trường.
- Bảo đảm điều kiện thực hiện: Có kinh phí, thời gian, tài liệu và môi trường thực hành để cán bộ quản lý có thể học tập thực chất.
Muốn tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, trước hết cần xây dựng một hệ sinh thái học tập và sử dụng tiếng Anh thực chất. Đừng để một mục tiêu rất đáng khuyến khích lại trở thành cuộc chạy đua đáp ứng tiêu chí trong thời gian ngắn.
Nâng cao năng lực ngoại ngữ cho cán bộ quản lý là cần thiết. Nhưng điều quan trọng hơn là làm sao để họ thực sự sử dụng được tiếng Anh trong công việc, chứ không chỉ có thêm một tiêu chí để hoàn thành.
