Đoạn Video
Ảnh
NguyễN Thao
Thành viên nổi tiếng
Sáng 8/6, tại trụ sở UBND TP.HCM, Hội thảo xác minh, kết luận thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ tại khu vực nghĩa địa Chí Hòa và nghĩa địa Chợ Quán trước đây (nay là công viên Lê Thị Riêng, phường Hòa Hưng) đã được tổ chức nhằm làm rõ cơ sở khoa học và thực tiễn phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Hội thảo do Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo 515 quốc gia), chủ trì. Cùng điều hành có Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Phó trưởng Ban Chỉ đạo 515 quốc gia và Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được.
Phát biểu định hướng thảo luận, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đề nghị các đại biểu đánh giá toàn diện, khách quan các nguồn tư liệu lịch sử, lời kể nhân chứng và kết quả khảo sát thực địa nhằm làm rõ hai vấn đề trọng tâm. Thứ nhất, các tài liệu, chứng cứ hiện có đã đủ cơ sở khoa học và thực tiễn để xác định khu vực công viên Lê Thị Riêng là nơi chôn cất các liệt sĩ và đồng bào hy sinh trong chiến tranh hay chưa. Thứ hai, quy mô, vị trí và đặc điểm của các khu mộ tập thể được xác định như thế nào để phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập trong thời gian tới.
Theo báo cáo tham luận của Đại tá Bùi Yên Tĩnh, Phó Cục trưởng Cục Tác chiến, Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam, đơn vị đã khai thác nhiều nguồn tư liệu gồm ba bức ảnh hiện trường (trong đó có một ảnh màu của hãng tin AP kèm chú thích gốc), ảnh vệ tinh, không ảnh do Mỹ và Pháp lưu trữ, bản đồ Đô thành Sài Gòn trước năm 1975, bản đồ TP.HCM sau năm 1975 cùng nhiều tài liệu lịch sử liên quan.
Đánh giá về hồ sơ nghiên cứu, Đại tá Bùi Yên Tĩnh cho biết các nguồn tư liệu được sử dụng rất đa dạng, có xuất xứ rõ ràng và được dẫn chiếu đầy đủ.
Trên cơ sở kết hợp phân tích ảnh, tư liệu lịch sử và công nghệ radar xuyên đất, nhóm nghiên cứu bước đầu xác định được ba rãnh mộ tập thể nằm trong khu vực nghĩa địa Chợ Quán và nghĩa địa Chí Hòa trước đây, nay thuộc công viên Lê Thị Riêng.
Theo ước tính sơ bộ, số lượng hài cốt có thể lên tới khoảng 900 liệt sĩ và đồng bào, trung bình mỗi rãnh mộ chứa khoảng 300 thi thể.
Trong khi đó, kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng nhận định quy mô thực tế có thể lớn hơn. Dựa trên các dấu hiệu địa tầng và kết quả phân tích hiện trường, khu vực này nhiều khả năng tồn tại ít nhất năm rãnh mộ tập thể liên quan đến các chiến sĩ và đồng bào hy sinh trong những đợt giao tranh tại Sài Gòn - Gia Định.
Theo báo cáo tham luận, các kết quả nghiên cứu, khảo sát và đối chiếu tư liệu hiện nay đã hình thành hệ thống chứng cứ có giá trị, tạo cơ sở quan trọng để triển khai các bước tiếp theo.
Đại tá Bùi Yên Tĩnh nhấn mạnh việc tìm kiếm, quy tập tại khu vực công viên Lê Thị Riêng cần được tiến hành trên nguyên tắc thận trọng, khoa học và khách quan. Quá trình triển khai phải kết hợp đồng bộ giữa tài liệu lưu trữ, bản đồ lịch sử, lời kể nhân chứng và các phương tiện kỹ thuật hiện đại nhằm hạn chế sai số trong xác định vị trí.
Hành trình tìm kiếm bắt đầu vào cuối năm 2018 khi đơn vị tiếp cận các bức ảnh lịch sử liên quan đến một khu chôn cất tập thể được cho là nằm tại TP.HCM. Trong nhiều năm, đội ngũ nghiên cứu đã thu thập, đối chiếu và kiểm chứng nhiều nguồn tư liệu nhằm xác định chính xác địa điểm xuất hiện trong ảnh.
Trọng tâm của quá trình nghiên cứu là ba bức ảnh hiện trường, trong đó có một ảnh màu. Qua phân tích, đơn vị nhận định đây là những bức ảnh được chụp cùng một sự kiện, tại cùng địa điểm và trong cùng một khoảng thời gian.
Để xác định vị trí, nhóm nghiên cứu sử dụng nhiều lớp dữ liệu khác nhau gồm ảnh bản đồ chụp trước năm 1975 từ các nguồn tư liệu đã được giải mật, ảnh vệ tinh hiện đại, bản đồ Đô thành Sài Gòn cũ và các tài liệu địa chính qua nhiều giai đoạn.
Nhóm nghiên cứu tập trung tìm kiếm các vật thể cố định còn tồn tại theo thời gian để làm mốc đối chiếu. Từ phương pháp chồng xếp các lớp bản đồ, đơn vị phát hiện và phân tích một tháp nước cùng bốn tòa nhà phía sau xuất hiện trong ảnh.
Sau quá trình khảo cứu hàng chục vị trí từng có tháp nước trên địa bàn Sài Gòn trước năm 1975, nhóm nghiên cứu nhận thấy các đặc điểm về hình dáng, khoảng cách, góc nhìn và tương quan không gian đều trùng khớp với khu vực nghĩa địa Chí Hòa.
Kết quả đối chiếu cho thấy các dữ liệu thu được có độ tương thích rất cao. Từ đó, đơn vị đi đến kết luận những bức ảnh lịch sử này được chụp tại nghĩa địa Chí Hòa, nay là công viên Lê Thị Riêng.
Thời điểm chụp ảnh được xác định trong khoảng từ 8 giờ đến 10 giờ sáng ngày 12/2/1968. Đây được xem là một trong những căn cứ quan trọng giúp khoanh vùng vị trí các khu mộ tập thể và hỗ trợ công tác khảo sát thực địa.
Trước đó, vào cuối tháng 5, Bộ Tư lệnh TP.HCM đã phát thông báo tìm kiếm nhân chứng từng sinh sống, làm việc quanh khu vực nghĩa địa cũ. Nhiều người dân đã cung cấp thêm thông tin, ký ức và tư liệu liên quan đến quá trình chôn cất tập thể trong chiến tranh. Những dữ liệu này tiếp tục được các cơ quan chức năng kiểm chứng, đối chiếu cùng kết quả nghiên cứu khoa học nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý và thực tiễn cho quá trình khai quật, quy tập trong thời gian tới.
Kết luận hội thảo, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà yêu cầu các lực lượng liên quan sớm xây dựng kế hoạch xác định vị trí, hoàn thiện hồ sơ, phương án đào mộ và tiến hành đưa hài cốt các Anh hùng liệt sĩ khỏi các hố chôn tập thể vào cuối tháng 7. Công tác được triển khai khẩn trương hướng tới Kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026).
Hội thảo do Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo 515 quốc gia), chủ trì. Cùng điều hành có Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Phó trưởng Ban Chỉ đạo 515 quốc gia và Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được.
Phát biểu định hướng thảo luận, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đề nghị các đại biểu đánh giá toàn diện, khách quan các nguồn tư liệu lịch sử, lời kể nhân chứng và kết quả khảo sát thực địa nhằm làm rõ hai vấn đề trọng tâm. Thứ nhất, các tài liệu, chứng cứ hiện có đã đủ cơ sở khoa học và thực tiễn để xác định khu vực công viên Lê Thị Riêng là nơi chôn cất các liệt sĩ và đồng bào hy sinh trong chiến tranh hay chưa. Thứ hai, quy mô, vị trí và đặc điểm của các khu mộ tập thể được xác định như thế nào để phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập trong thời gian tới.
Ít nhất 3 rãnh mộ lớn, khoảng 900 hài cốt
Một trong những nội dung được quan tâm tại hội thảo là kết quả khảo sát kỹ thuật mới nhất liên quan đến quy mô khu vực chôn cất tập thể.Theo báo cáo tham luận của Đại tá Bùi Yên Tĩnh, Phó Cục trưởng Cục Tác chiến, Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam, đơn vị đã khai thác nhiều nguồn tư liệu gồm ba bức ảnh hiện trường (trong đó có một ảnh màu của hãng tin AP kèm chú thích gốc), ảnh vệ tinh, không ảnh do Mỹ và Pháp lưu trữ, bản đồ Đô thành Sài Gòn trước năm 1975, bản đồ TP.HCM sau năm 1975 cùng nhiều tài liệu lịch sử liên quan.
Đánh giá về hồ sơ nghiên cứu, Đại tá Bùi Yên Tĩnh cho biết các nguồn tư liệu được sử dụng rất đa dạng, có xuất xứ rõ ràng và được dẫn chiếu đầy đủ.
Trên cơ sở kết hợp phân tích ảnh, tư liệu lịch sử và công nghệ radar xuyên đất, nhóm nghiên cứu bước đầu xác định được ba rãnh mộ tập thể nằm trong khu vực nghĩa địa Chợ Quán và nghĩa địa Chí Hòa trước đây, nay thuộc công viên Lê Thị Riêng.
Theo ước tính sơ bộ, số lượng hài cốt có thể lên tới khoảng 900 liệt sĩ và đồng bào, trung bình mỗi rãnh mộ chứa khoảng 300 thi thể.
Trong khi đó, kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng nhận định quy mô thực tế có thể lớn hơn. Dựa trên các dấu hiệu địa tầng và kết quả phân tích hiện trường, khu vực này nhiều khả năng tồn tại ít nhất năm rãnh mộ tập thể liên quan đến các chiến sĩ và đồng bào hy sinh trong những đợt giao tranh tại Sài Gòn - Gia Định.
Theo báo cáo tham luận, các kết quả nghiên cứu, khảo sát và đối chiếu tư liệu hiện nay đã hình thành hệ thống chứng cứ có giá trị, tạo cơ sở quan trọng để triển khai các bước tiếp theo.
Đại tá Bùi Yên Tĩnh nhấn mạnh việc tìm kiếm, quy tập tại khu vực công viên Lê Thị Riêng cần được tiến hành trên nguyên tắc thận trọng, khoa học và khách quan. Quá trình triển khai phải kết hợp đồng bộ giữa tài liệu lưu trữ, bản đồ lịch sử, lời kể nhân chứng và các phương tiện kỹ thuật hiện đại nhằm hạn chế sai số trong xác định vị trí.
Hành trình gần 8 năm giải mã 3 bức ảnh lịch sử
Đại tá Bùi Yên Tĩnh cho biết kết quả nghiên cứu là thành quả của quá trình kéo dài gần 8 năm, từ tháng 11/2018 đến tháng 5/2026, do Bộ Tư lệnh TP.HCM phối hợp với nhóm nghiên cứu của kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng thực hiện.Hành trình tìm kiếm bắt đầu vào cuối năm 2018 khi đơn vị tiếp cận các bức ảnh lịch sử liên quan đến một khu chôn cất tập thể được cho là nằm tại TP.HCM. Trong nhiều năm, đội ngũ nghiên cứu đã thu thập, đối chiếu và kiểm chứng nhiều nguồn tư liệu nhằm xác định chính xác địa điểm xuất hiện trong ảnh.
Trọng tâm của quá trình nghiên cứu là ba bức ảnh hiện trường, trong đó có một ảnh màu. Qua phân tích, đơn vị nhận định đây là những bức ảnh được chụp cùng một sự kiện, tại cùng địa điểm và trong cùng một khoảng thời gian.
Để xác định vị trí, nhóm nghiên cứu sử dụng nhiều lớp dữ liệu khác nhau gồm ảnh bản đồ chụp trước năm 1975 từ các nguồn tư liệu đã được giải mật, ảnh vệ tinh hiện đại, bản đồ Đô thành Sài Gòn cũ và các tài liệu địa chính qua nhiều giai đoạn.
Nhóm nghiên cứu tập trung tìm kiếm các vật thể cố định còn tồn tại theo thời gian để làm mốc đối chiếu. Từ phương pháp chồng xếp các lớp bản đồ, đơn vị phát hiện và phân tích một tháp nước cùng bốn tòa nhà phía sau xuất hiện trong ảnh.
Sau quá trình khảo cứu hàng chục vị trí từng có tháp nước trên địa bàn Sài Gòn trước năm 1975, nhóm nghiên cứu nhận thấy các đặc điểm về hình dáng, khoảng cách, góc nhìn và tương quan không gian đều trùng khớp với khu vực nghĩa địa Chí Hòa.
Kết quả đối chiếu cho thấy các dữ liệu thu được có độ tương thích rất cao. Từ đó, đơn vị đi đến kết luận những bức ảnh lịch sử này được chụp tại nghĩa địa Chí Hòa, nay là công viên Lê Thị Riêng.
Thời điểm chụp ảnh được xác định trong khoảng từ 8 giờ đến 10 giờ sáng ngày 12/2/1968. Đây được xem là một trong những căn cứ quan trọng giúp khoanh vùng vị trí các khu mộ tập thể và hỗ trợ công tác khảo sát thực địa.
Trước đó, vào cuối tháng 5, Bộ Tư lệnh TP.HCM đã phát thông báo tìm kiếm nhân chứng từng sinh sống, làm việc quanh khu vực nghĩa địa cũ. Nhiều người dân đã cung cấp thêm thông tin, ký ức và tư liệu liên quan đến quá trình chôn cất tập thể trong chiến tranh. Những dữ liệu này tiếp tục được các cơ quan chức năng kiểm chứng, đối chiếu cùng kết quả nghiên cứu khoa học nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý và thực tiễn cho quá trình khai quật, quy tập trong thời gian tới.
Kết luận hội thảo, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà yêu cầu các lực lượng liên quan sớm xây dựng kế hoạch xác định vị trí, hoàn thiện hồ sơ, phương án đào mộ và tiến hành đưa hài cốt các Anh hùng liệt sĩ khỏi các hố chôn tập thể vào cuối tháng 7. Công tác được triển khai khẩn trương hướng tới Kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026).
