Đoạn Video
Ảnh
Cô giáo Vân✔
Thành viên nổi tiếng
Tết Trung Thu năm 2026 rơi vào thứ Sáu, ngày 25/9 dương lịch, tức ngày 15/8 âm lịch. Thế nhưng nếu quan sát chính xác theo thiên văn, Mặt Trăng lúc này vẫn chưa đạt đến thời điểm tròn nhất. Điều này nghe khá lạ, bởi trong quan niệm thông thường, ngày 15 âm lịch là ngày Rằm và cũng là lúc trăng tròn. Thực tế, “ngày Rằm” của âm lịch và “thời điểm trăng tròn” của thiên văn học là hai khái niệm có liên quan nhưng không hoàn toàn trùng nhau.
Tại sao ngày 15 mà trăng chưa tròn nhất?
Âm lịch được xây dựng dựa trên chu kỳ chuyển động của Mặt Trăng. Ngày đầu tiên của một tháng âm lịch được xác định theo thời điểm Sóc, khi Mặt Trăng nằm gần hướng Mặt Trời nhìn từ Trái Đất. Đây là thời điểm trăng non và gần như không thể quan sát phần được chiếu sáng của Mặt Trăng từ Trái Đất.
Sau đó, phần sáng của Mặt Trăng tăng dần qua từng đêm cho đến khi đạt pha trăng tròn. Thời điểm Mặt Trăng tròn nhất được gọi là Vọng. Một chu kỳ từ Sóc này đến Sóc tiếp theo kéo dài trung bình khoảng 29,53 ngày. Nếu Mặt Trăng chuyển động với tốc độ hoàn toàn không đổi, chúng ta có thể nghĩ đơn giản rằng trăng tròn sẽ xuất hiện sau khoảng một nửa chu kỳ.
Nhưng thực tế không đơn giản như vậy.
Quỹ đạo Mặt Trăng quanh Trái Đất có dạng elip chứ không phải đường tròn hoàn hảo. Tốc độ chuyển động của Mặt Trăng vì thế cũng thay đổi trong quá trình chuyển động trên quỹ đạo. Khoảng thời gian từ Sóc đến Vọng của từng tháng có thể dài ngắn khác nhau. Bởi vậy thời điểm trăng tròn nhất không phải lúc nào cũng rơi vào ngày 15 âm lịch. Nó có thể xuất hiện vào ngày 14, 15, 16, thậm chí ngày 17 tùy từng tháng.
Đó cũng là nguồn gốc của câu nói quen thuộc “trăng mười sáu tròn hơn trăng mười lăm”. Câu nói này hoàn toàn có cơ sở thiên văn học.
Trung Thu 2026 thì sao?
Theo lịch âm sử dụng tại Việt Nam: 25/9/2026 là ngày 15/8 âm lịch, tức Tết Trung Thu. Trong đêm Trung Thu, Mặt Trăng đã được chiếu sáng hơn 98%, vì vậy nhìn bằng mắt thường chúng ta vẫn thấy một vầng trăng gần như tròn hoàn chỉnh. Tuy nhiên, xét chính xác về thiên văn, Mặt Trăng vẫn tiếp tục tiến tới pha tròn cực đại lúc 23 giờ 49 phút ngày 16/8 âm lịch, tức 26/9.
Tại sao ngày 15 mà trăng chưa tròn nhất?
Âm lịch được xây dựng dựa trên chu kỳ chuyển động của Mặt Trăng. Ngày đầu tiên của một tháng âm lịch được xác định theo thời điểm Sóc, khi Mặt Trăng nằm gần hướng Mặt Trời nhìn từ Trái Đất. Đây là thời điểm trăng non và gần như không thể quan sát phần được chiếu sáng của Mặt Trăng từ Trái Đất.
Sau đó, phần sáng của Mặt Trăng tăng dần qua từng đêm cho đến khi đạt pha trăng tròn. Thời điểm Mặt Trăng tròn nhất được gọi là Vọng. Một chu kỳ từ Sóc này đến Sóc tiếp theo kéo dài trung bình khoảng 29,53 ngày. Nếu Mặt Trăng chuyển động với tốc độ hoàn toàn không đổi, chúng ta có thể nghĩ đơn giản rằng trăng tròn sẽ xuất hiện sau khoảng một nửa chu kỳ.
Nhưng thực tế không đơn giản như vậy.
Quỹ đạo Mặt Trăng quanh Trái Đất có dạng elip chứ không phải đường tròn hoàn hảo. Tốc độ chuyển động của Mặt Trăng vì thế cũng thay đổi trong quá trình chuyển động trên quỹ đạo. Khoảng thời gian từ Sóc đến Vọng của từng tháng có thể dài ngắn khác nhau. Bởi vậy thời điểm trăng tròn nhất không phải lúc nào cũng rơi vào ngày 15 âm lịch. Nó có thể xuất hiện vào ngày 14, 15, 16, thậm chí ngày 17 tùy từng tháng.
Đó cũng là nguồn gốc của câu nói quen thuộc “trăng mười sáu tròn hơn trăng mười lăm”. Câu nói này hoàn toàn có cơ sở thiên văn học.
Trung Thu 2026 thì sao?
Theo lịch âm sử dụng tại Việt Nam: 25/9/2026 là ngày 15/8 âm lịch, tức Tết Trung Thu. Trong đêm Trung Thu, Mặt Trăng đã được chiếu sáng hơn 98%, vì vậy nhìn bằng mắt thường chúng ta vẫn thấy một vầng trăng gần như tròn hoàn chỉnh. Tuy nhiên, xét chính xác về thiên văn, Mặt Trăng vẫn tiếp tục tiến tới pha tròn cực đại lúc 23 giờ 49 phút ngày 16/8 âm lịch, tức 26/9.
