Đoạn Video
Ảnh
Ánh Bình Minh
Thành viên nổi tiếng
Mỹ sở hữu ưu thế quân sự áp đảo nhưng vẫn mắc kẹt trong bài toán Iran”. Điểm đáng chú ý là diễn biến đến tháng 8/2026 cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở khả năng đánh phá của Mỹ mà còn ở khả năng duy trì chiến dịch, kho tên lửa bị bào mòn và việc Iran tiếp tục sử dụng eo biển Hormuz làm đòn bẩy.
Chiến dịch quân sự của Mỹ chống Iran, mang tên Operation Epic Fury, bắt đầu ngày 28/2/2026 theo chỉ thị của Tổng thống Donald Trump. Ngay từ những giờ đầu tiên, Washington đã huy động một lực lượng quân sự có quy mô đặc biệt lớn, bao gồm máy bay ném bom chiến lược, tiêm kích, máy bay tác chiến điện tử, máy bay tiếp dầu, tàu sân bay, tàu khu trục, tàu ngầm và nhiều hệ thống phòng thủ tên lửa. Theo số liệu của Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM), đến ngày 28/3, chiến dịch đã đánh trúng hơn 11.000 mục tiêu và thực hiện hơn 11.000 phi vụ chiến đấu.
Một trong những chiến dịch quân sự lớn nhất của Mỹ trong nhiều thập niên
Quy mô lực lượng được Washington đưa vào chiến trường cho thấy Mỹ không tiến hành một cuộc không kích mang tính biểu tượng. Các loại máy bay được sử dụng trải rộng từ B-1, B-2 và B-52 đến F-15, F-16, F/A-18, F-22 và F-35, bên cạnh các máy bay trinh sát, tác chiến điện tử, tiếp dầu và vận tải. Trên biển, hai nhóm tác chiến tàu sân bay cùng các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, tàu ngầm và tàu hỗ trợ được triển khai.
Tài liệu của CENTCOM cho biết đến cuối tháng 3, lực lượng Mỹ đã sử dụng hơn 11.000 phi vụ chiến đấu và gây hư hại hoặc phá hủy hơn 150 tàu của Iran. Những con số này phần nào cho thấy cường độ của chiến dịch.
CSIS cũng đánh giá Epic Fury là một chiến dịch có quy mô rất lớn, nhằm đồng thời vào cơ sở hạt nhân, lực lượng tên lửa, hệ thống phòng không, mạng lưới chỉ huy và các năng lực quân sự chủ chốt của Iran.
Nhưng chính quy mô đó lại tạo ra một vấn đề khác: Mỹ phải tiêu hao một lượng vũ khí khổng lồ để duy trì ưu thế trên chiến trường.
Kho tên lửa Mỹ bị bào mòn nhanh chóng
Đến đầu tháng 8, Reuters dẫn các nguồn tin cho biết quân đội Mỹ đã sử dụng gần như toàn bộ lượng dự trữ một số loại tên lửa tầm xa chính xác trong cuộc chiến kéo dài nhiều tháng với Iran. Các hệ thống ATACMS và PrSM nằm trong số những loại bị tiêu hao mạnh, trong khi lượng Tomahawk của Hải quân Mỹ cũng đã giảm đáng kể.
Đáng chú ý hơn, khoảng 65% tên lửa đánh chặn Patriot và 38% tên lửa THAAD được cho là đã được sử dụng kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Gần một nửa kho tên lửa hành trình Tomahawk của Hải quân Mỹ cũng đã được sử dụng. Đây là vấn đề đặc biệt nghiêm trọng bởi những vũ khí này không chỉ phục vụ chiến trường Iran mà còn là một phần năng lực răn đe của Mỹ trước các đối thủ khác.
AP dẫn các đánh giá tương tự cho biết kho Patriot của Mỹ đã giảm khoảng 65%, trong khi THAAD giảm khoảng 38%. Lầu Năm Góc hiện gây sức ép buộc các nhà sản xuất quốc phòng nhanh chóng tăng sản lượng để bù đắp lượng vũ khí đã sử dụng.
Điều này làm xuất hiện một nghịch lý: Mỹ có thể áp đảo Iran về sức mạnh quân sự, nhưng một cuộc chiến kéo dài khiến chính ưu thế đó trở nên đắt đỏ và khó duy trì.
Đánh phá mạnh không đồng nghĩa với buộc Tehran đầu hàng
Ngay từ đầu, mục tiêu của Washington không chỉ là phá hủy cơ sở quân sự của Iran. Nhà Trắng tuyên bố Epic Fury nhằm loại bỏ mối đe dọa hạt nhân, phá hủy năng lực tên lửa đạn đạo, làm suy yếu các lực lượng ủy nhiệm của Iran và vô hiệu hóa năng lực hải quân nước này.
Về mặt quân sự, Mỹ đã đạt được những kết quả rất đáng kể. Tuy nhiên, những thành công đó không tự động chuyển hóa thành một giải pháp chính trị.
Reuters ngày 6/8 nhận định Trump đang đối mặt với một “Iran dilemma”, khi cuộc chiến kéo dài khoảng sáu tháng nhưng chưa tạo ra một lối thoát rõ ràng. Một số mục tiêu ban đầu của chính quyền Mỹ vẫn chưa đạt được như kỳ vọng, trong khi Tehran tiếp tục ********* và sử dụng quyền kiểm soát hoặc ảnh hưởng đối với eo biển Hormuz như một công cụ mặc cả.
Đây chính là điểm mà ưu thế quân sự của Mỹ gặp phải giới hạn: Washington có thể phá hủy cơ sở vật chất, nhưng rất khó dùng bom đạn để buộc Iran chấp nhận toàn bộ các điều kiện chính trị của Mỹ.
Eo biển Hormuz trở thành “đòn bẩy” của Iran
Nếu chiến dịch Epic Fury ban đầu tập trung vào năng lực quân sự của Iran, thì những tháng tiếp theo cho thấy eo biển Hormuz trở thành trung tâm của cuộc đối đầu.
Đây là tuyến vận tải năng lượng đặc biệt quan trọng, từng vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu toàn cầu. Việc Iran đóng cửa hoặc hạn chế hoạt động qua eo biển lập tức tác động đến giá dầu, vận tải biển và an ninh năng lượng quốc tế.
Sau khi hai bên đạt thỏa thuận ngừng bắn vào tháng 6, tình hình không hoàn toàn ổn định. Mỹ tái áp đặt phong tỏa hải quân đối với các cảng Iran vào tháng 7, trong khi Tehran tuyên bố đóng lại eo biển Hormuz. Reuters cho biết Washington sau đó tiếp tục gây sức ép quân sự, còn Iran tìm cách sử dụng quyền kiểm soát tuyến đường biển này để buộc Mỹ nhượng bộ.
Đến ngày 9/8, Iran tuyên bố thỏa thuận với Oman về các tuyến hàng hải mới qua Hormuz đang ở giai đoạn cuối, nhưng Tehran nhấn mạnh thỏa thuận này chưa đủ để mở lại eo biển. Iran yêu cầu Mỹ chấm dứt phong tỏa, dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt, ngừng các hành động quân sự và giải quyết vấn đề tài sản Iran bị đóng băng cũng như bồi thường thiệt hại.
Nói cách khác, ngay cả khi Mỹ sở hữu ưu thế quân sự áp đảo, Iran vẫn có một công cụ mà Washington rất khó vô hiệu hóa hoàn toàn bằng không kích: khả năng gây gián đoạn tuyến vận tải năng lượng chiến lược của thế giới.
Mỹ đứng trước bài toán càng đánh càng tốn kém
Chi phí quân sự vì thế trở thành một áp lực ngày càng lớn. Chính quyền Trump gần đây đã đề nghị Quốc hội bổ sung 87,6 tỷ USD, trong đó khoảng 67 tỷ USD dành chủ yếu cho việc bù đắp các khoản chi của Lầu Năm Góc liên quan đến chiến tranh Iran, bao gồm vũ khí, nhiên liệu, hoạt động quân sự và máy bay không người lái.
Trong khi đó, việc nhanh chóng bổ sung các loại vũ khí chính xác và tên lửa đánh chặn không phải điều có thể thực hiện trong vài tuần. Việc tăng công suất sản xuất cần thời gian, đặc biệt với những hệ thống có dây chuyền sản xuất phức tạp.
Điều này tạo ra một bài toán chiến lược khó khăn cho Washington. Nếu tiếp tục không kích với cường độ cao, Mỹ có nguy cơ tiếp tục tiêu hao kho vũ khí vốn cần thiết cho các kịch bản khác, trong đó có khả năng xảy ra xung đột với những đối thủ quân sự lớn hơn. Nếu giảm cường độ, Iran có thêm thời gian củng cố năng lực còn lại và gia tăng sức ép thông qua Hormuz.
Tranh cãi trong nước Mỹ cũng chưa kết thúc
Ngay từ khi Epic Fury bắt đầu, cách Tổng thống Trump phát động chiến dịch đã gây tranh cãi về quyền hạn của tổng thống. Quốc hội Mỹ không tuyên chiến với Iran trước khi chiến dịch bắt đầu, và tranh luận về War Powers Resolution nhanh chóng xuất hiện tại Washington.
Một nghị quyết tại Hạ viện được giới thiệu tháng 4 yêu cầu chính quyền tuân thủ các giới hạn 60 ngày về việc sử dụng lực lượng quân sự theo War Powers Resolution.
Những tranh cãi này cho thấy cuộc chiến Iran không chỉ là bài toán quân sự đối ngoại. Nó còn trở thành vấn đề về quyền lực tổng thống, ngân sách quốc phòng và sự ủng hộ của công chúng Mỹ.
Sức mạnh quân sự chưa đủ để tạo ra một chiến thắng chính trị
Điều đáng chú ý nhất sau nhiều tháng chiến sự là khoảng cách giữa “thắng trên chiến trường” và “thắng trong chiến lược”.
Mỹ đã chứng minh khả năng triển khai một lực lượng quân sự khổng lồ, thực hiện hàng chục nghìn phi vụ, phá hủy một phần lớn năng lực quân sự của Iran và tiêu hao một lượng vũ khí đáng kể. Nhưng Iran không bị buộc phải chấp nhận toàn bộ yêu sách của Washington.
Thậm chí, đến đầu tháng 8, Tehran vẫn có đủ khả năng gây sức ép đối với tuyến hàng hải quan trọng nhất của khu vực. Reuters nhận định Trump đang đứng trước lựa chọn khó khăn giữa tiếp tục leo thang quân sự hoặc chấp nhận một thỏa hiệp có thể được xem là nhượng bộ.
Vì vậy, nghịch lý của Epic Fury không nằm ở chỗ Mỹ không đủ mạnh để đánh Iran. Ngược lại, vấn đề nằm ở chỗ Mỹ quá mạnh về khả năng tấn công nhưng vẫn chưa tìm được cách biến sức mạnh quân sự đó thành một kết quả chính trị bền vững.
Và khi cuộc chiến kéo dài, câu hỏi quan trọng không còn là Mỹ có thể phá hủy thêm bao nhiêu mục tiêu ở Iran, mà là Washington còn sẵn sàng trả bao nhiêu chi phí để duy trì một chiến thắng quân sự chưa chuyển hóa thành một lối thoát chiến lược.
Chiến dịch quân sự của Mỹ chống Iran, mang tên Operation Epic Fury, bắt đầu ngày 28/2/2026 theo chỉ thị của Tổng thống Donald Trump. Ngay từ những giờ đầu tiên, Washington đã huy động một lực lượng quân sự có quy mô đặc biệt lớn, bao gồm máy bay ném bom chiến lược, tiêm kích, máy bay tác chiến điện tử, máy bay tiếp dầu, tàu sân bay, tàu khu trục, tàu ngầm và nhiều hệ thống phòng thủ tên lửa. Theo số liệu của Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM), đến ngày 28/3, chiến dịch đã đánh trúng hơn 11.000 mục tiêu và thực hiện hơn 11.000 phi vụ chiến đấu.
Một trong những chiến dịch quân sự lớn nhất của Mỹ trong nhiều thập niên
Quy mô lực lượng được Washington đưa vào chiến trường cho thấy Mỹ không tiến hành một cuộc không kích mang tính biểu tượng. Các loại máy bay được sử dụng trải rộng từ B-1, B-2 và B-52 đến F-15, F-16, F/A-18, F-22 và F-35, bên cạnh các máy bay trinh sát, tác chiến điện tử, tiếp dầu và vận tải. Trên biển, hai nhóm tác chiến tàu sân bay cùng các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, tàu ngầm và tàu hỗ trợ được triển khai.
Tài liệu của CENTCOM cho biết đến cuối tháng 3, lực lượng Mỹ đã sử dụng hơn 11.000 phi vụ chiến đấu và gây hư hại hoặc phá hủy hơn 150 tàu của Iran. Những con số này phần nào cho thấy cường độ của chiến dịch.
CSIS cũng đánh giá Epic Fury là một chiến dịch có quy mô rất lớn, nhằm đồng thời vào cơ sở hạt nhân, lực lượng tên lửa, hệ thống phòng không, mạng lưới chỉ huy và các năng lực quân sự chủ chốt của Iran.
Nhưng chính quy mô đó lại tạo ra một vấn đề khác: Mỹ phải tiêu hao một lượng vũ khí khổng lồ để duy trì ưu thế trên chiến trường.
Kho tên lửa Mỹ bị bào mòn nhanh chóng
Đến đầu tháng 8, Reuters dẫn các nguồn tin cho biết quân đội Mỹ đã sử dụng gần như toàn bộ lượng dự trữ một số loại tên lửa tầm xa chính xác trong cuộc chiến kéo dài nhiều tháng với Iran. Các hệ thống ATACMS và PrSM nằm trong số những loại bị tiêu hao mạnh, trong khi lượng Tomahawk của Hải quân Mỹ cũng đã giảm đáng kể.
Đáng chú ý hơn, khoảng 65% tên lửa đánh chặn Patriot và 38% tên lửa THAAD được cho là đã được sử dụng kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Gần một nửa kho tên lửa hành trình Tomahawk của Hải quân Mỹ cũng đã được sử dụng. Đây là vấn đề đặc biệt nghiêm trọng bởi những vũ khí này không chỉ phục vụ chiến trường Iran mà còn là một phần năng lực răn đe của Mỹ trước các đối thủ khác.
AP dẫn các đánh giá tương tự cho biết kho Patriot của Mỹ đã giảm khoảng 65%, trong khi THAAD giảm khoảng 38%. Lầu Năm Góc hiện gây sức ép buộc các nhà sản xuất quốc phòng nhanh chóng tăng sản lượng để bù đắp lượng vũ khí đã sử dụng.
Điều này làm xuất hiện một nghịch lý: Mỹ có thể áp đảo Iran về sức mạnh quân sự, nhưng một cuộc chiến kéo dài khiến chính ưu thế đó trở nên đắt đỏ và khó duy trì.
Đánh phá mạnh không đồng nghĩa với buộc Tehran đầu hàng
Ngay từ đầu, mục tiêu của Washington không chỉ là phá hủy cơ sở quân sự của Iran. Nhà Trắng tuyên bố Epic Fury nhằm loại bỏ mối đe dọa hạt nhân, phá hủy năng lực tên lửa đạn đạo, làm suy yếu các lực lượng ủy nhiệm của Iran và vô hiệu hóa năng lực hải quân nước này.
Về mặt quân sự, Mỹ đã đạt được những kết quả rất đáng kể. Tuy nhiên, những thành công đó không tự động chuyển hóa thành một giải pháp chính trị.
Reuters ngày 6/8 nhận định Trump đang đối mặt với một “Iran dilemma”, khi cuộc chiến kéo dài khoảng sáu tháng nhưng chưa tạo ra một lối thoát rõ ràng. Một số mục tiêu ban đầu của chính quyền Mỹ vẫn chưa đạt được như kỳ vọng, trong khi Tehran tiếp tục ********* và sử dụng quyền kiểm soát hoặc ảnh hưởng đối với eo biển Hormuz như một công cụ mặc cả.
Đây chính là điểm mà ưu thế quân sự của Mỹ gặp phải giới hạn: Washington có thể phá hủy cơ sở vật chất, nhưng rất khó dùng bom đạn để buộc Iran chấp nhận toàn bộ các điều kiện chính trị của Mỹ.
Eo biển Hormuz trở thành “đòn bẩy” của Iran
Nếu chiến dịch Epic Fury ban đầu tập trung vào năng lực quân sự của Iran, thì những tháng tiếp theo cho thấy eo biển Hormuz trở thành trung tâm của cuộc đối đầu.
Đây là tuyến vận tải năng lượng đặc biệt quan trọng, từng vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu toàn cầu. Việc Iran đóng cửa hoặc hạn chế hoạt động qua eo biển lập tức tác động đến giá dầu, vận tải biển và an ninh năng lượng quốc tế.
Sau khi hai bên đạt thỏa thuận ngừng bắn vào tháng 6, tình hình không hoàn toàn ổn định. Mỹ tái áp đặt phong tỏa hải quân đối với các cảng Iran vào tháng 7, trong khi Tehran tuyên bố đóng lại eo biển Hormuz. Reuters cho biết Washington sau đó tiếp tục gây sức ép quân sự, còn Iran tìm cách sử dụng quyền kiểm soát tuyến đường biển này để buộc Mỹ nhượng bộ.
Đến ngày 9/8, Iran tuyên bố thỏa thuận với Oman về các tuyến hàng hải mới qua Hormuz đang ở giai đoạn cuối, nhưng Tehran nhấn mạnh thỏa thuận này chưa đủ để mở lại eo biển. Iran yêu cầu Mỹ chấm dứt phong tỏa, dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt, ngừng các hành động quân sự và giải quyết vấn đề tài sản Iran bị đóng băng cũng như bồi thường thiệt hại.
Nói cách khác, ngay cả khi Mỹ sở hữu ưu thế quân sự áp đảo, Iran vẫn có một công cụ mà Washington rất khó vô hiệu hóa hoàn toàn bằng không kích: khả năng gây gián đoạn tuyến vận tải năng lượng chiến lược của thế giới.
Mỹ đứng trước bài toán càng đánh càng tốn kém
Chi phí quân sự vì thế trở thành một áp lực ngày càng lớn. Chính quyền Trump gần đây đã đề nghị Quốc hội bổ sung 87,6 tỷ USD, trong đó khoảng 67 tỷ USD dành chủ yếu cho việc bù đắp các khoản chi của Lầu Năm Góc liên quan đến chiến tranh Iran, bao gồm vũ khí, nhiên liệu, hoạt động quân sự và máy bay không người lái.
Trong khi đó, việc nhanh chóng bổ sung các loại vũ khí chính xác và tên lửa đánh chặn không phải điều có thể thực hiện trong vài tuần. Việc tăng công suất sản xuất cần thời gian, đặc biệt với những hệ thống có dây chuyền sản xuất phức tạp.
Điều này tạo ra một bài toán chiến lược khó khăn cho Washington. Nếu tiếp tục không kích với cường độ cao, Mỹ có nguy cơ tiếp tục tiêu hao kho vũ khí vốn cần thiết cho các kịch bản khác, trong đó có khả năng xảy ra xung đột với những đối thủ quân sự lớn hơn. Nếu giảm cường độ, Iran có thêm thời gian củng cố năng lực còn lại và gia tăng sức ép thông qua Hormuz.
Tranh cãi trong nước Mỹ cũng chưa kết thúc
Ngay từ khi Epic Fury bắt đầu, cách Tổng thống Trump phát động chiến dịch đã gây tranh cãi về quyền hạn của tổng thống. Quốc hội Mỹ không tuyên chiến với Iran trước khi chiến dịch bắt đầu, và tranh luận về War Powers Resolution nhanh chóng xuất hiện tại Washington.
Một nghị quyết tại Hạ viện được giới thiệu tháng 4 yêu cầu chính quyền tuân thủ các giới hạn 60 ngày về việc sử dụng lực lượng quân sự theo War Powers Resolution.
Những tranh cãi này cho thấy cuộc chiến Iran không chỉ là bài toán quân sự đối ngoại. Nó còn trở thành vấn đề về quyền lực tổng thống, ngân sách quốc phòng và sự ủng hộ của công chúng Mỹ.
Sức mạnh quân sự chưa đủ để tạo ra một chiến thắng chính trị
Điều đáng chú ý nhất sau nhiều tháng chiến sự là khoảng cách giữa “thắng trên chiến trường” và “thắng trong chiến lược”.
Mỹ đã chứng minh khả năng triển khai một lực lượng quân sự khổng lồ, thực hiện hàng chục nghìn phi vụ, phá hủy một phần lớn năng lực quân sự của Iran và tiêu hao một lượng vũ khí đáng kể. Nhưng Iran không bị buộc phải chấp nhận toàn bộ yêu sách của Washington.
Thậm chí, đến đầu tháng 8, Tehran vẫn có đủ khả năng gây sức ép đối với tuyến hàng hải quan trọng nhất của khu vực. Reuters nhận định Trump đang đứng trước lựa chọn khó khăn giữa tiếp tục leo thang quân sự hoặc chấp nhận một thỏa hiệp có thể được xem là nhượng bộ.
Vì vậy, nghịch lý của Epic Fury không nằm ở chỗ Mỹ không đủ mạnh để đánh Iran. Ngược lại, vấn đề nằm ở chỗ Mỹ quá mạnh về khả năng tấn công nhưng vẫn chưa tìm được cách biến sức mạnh quân sự đó thành một kết quả chính trị bền vững.
Và khi cuộc chiến kéo dài, câu hỏi quan trọng không còn là Mỹ có thể phá hủy thêm bao nhiêu mục tiêu ở Iran, mà là Washington còn sẵn sàng trả bao nhiêu chi phí để duy trì một chiến thắng quân sự chưa chuyển hóa thành một lối thoát chiến lược.
