Đoạn Video
Ảnh
Thanh Hải Lucky
Thanh Hải Lucky
Năm 2026, hàng loạt nghi vấn bất thường về điểm thi tại một số địa phương đang được cơ quan chức năng vào cuộc xác minh đã khiến dư luận một lần nữa đặt câu hỏi về mô hình kỳ thi THPT "2 trong 1": vừa xét tốt nghiệp, vừa là căn cứ tuyển sinh đại học.
Điều khiến nhiều người băn khoăn không chỉ là những nghi án gian lận, mà còn là những thống kê điểm số rất khó lý giải bằng chuyên môn.
Ảnh: Tiền Phong
Đơn cử, điểm trung bình môn Toán của Trường THPT Chuyên Tuyên Quang được công bố lên tới 9,6 điểm. Nếu con số này chính xác, điều đó đồng nghĩa với việc mặt bằng học sinh của trường đạt kết quả cao hơn cả nhiều trường chuyên vốn được xem là "cái nôi" của học sinh giỏi Toán Việt Nam như Trường THPT Chuyên Khoa học Tự nhiên, THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam hay nhiều trường chuyên có bề dày thành tích tại các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia và quốc tế.
Đây là điều rất khó lý giải về mặt chuyên môn.
Trong nhiều năm qua, những trường chuyên hàng đầu này luôn là nơi quy tụ các học sinh xuất sắc nhất cả nước, liên tục đào tạo đội tuyển quốc gia, giành huy chương Olympic Toán quốc tế và thống trị các kỳ thi học sinh giỏi. Vì vậy, việc một trường có thành tích học sinh giỏi Toán không nổi trội lại đạt điểm trung bình môn Toán vượt xa hầu hết các "ông lớn" của cả nước là một hiện tượng cần được kiểm tra, xác minh kỹ lưỡng.
Nếu thực sự tồn tại gian lận thì ngay cả việc gian lận cũng phải tạo ra một kết quả còn hợp lý về mặt thống kê. Một mức điểm trung bình quá cao, vượt lên trên hầu hết các trường chuyên hàng đầu, lại càng dễ tạo ra dấu hỏi và thu hút sự chú ý của dư luận cũng như các cơ quan quản lý.
Tất nhiên, mọi kết luận đều phải chờ kết quả điều tra chính thức. Tuy nhiên, chính những số liệu bất thường như vậy cho thấy tầm quan trọng của việc kiểm tra, giám sát và minh bạch hóa dữ liệu thi cử.
Điểm thi THPT đang mất dần vị thế
Thực tế, ngay cả các trường đại học tốp đầu cũng đang dần đưa ra câu trả lời bằng chính phương thức tuyển sinh của mình.
Giai đoạn 2024 - 2026, vai trò của điểm thi tốt nghiệp THPT trong tuyển sinh đã giảm rõ rệt. Thay vì phụ thuộc vào một kỳ thi duy nhất, ngày càng nhiều trường đại học mở rộng các kỳ thi đánh giá năng lực và đánh giá tư duy để tuyển chọn thí sinh.
Các con số cho thấy xu hướng này:
HSA (ĐHQG Hà Nội): từ hơn 100.000 lên khoảng 120.000 lượt dự thi.
V-ACT (ĐHQG TP.HCM): từ 106.895 lên 137.376 thí sinh đăng ký.
TSA (ĐH Bách khoa Hà Nội): từ hơn 20.000 lên gần 60.000 thí sinh.
SPT (ĐH Sư phạm Hà Nội): từ 11.537 lên gần 23.000 thí sinh.
Khi các kỳ thi đánh giá năng lực ngày càng được các trường đại học tin tưởng sử dụng, điểm thi tốt nghiệp THPT không còn là "tấm vé" duy nhất quyết định cơ hội vào đại học.
Đã đến lúc cần cải tiến?
Kỳ thi "2 trong 1" từng mang lại nhiều lợi ích như giảm áp lực, tiết kiệm chi phí và hạn chế việc tổ chức nhiều kỳ thi.
Nhưng khi một kỳ thi vừa quyết định việc tốt nghiệp, vừa ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội vào đại học của hàng triệu học sinh, thì chỉ một vụ việc tiêu cực hoặc một bảng điểm bất thường cũng có thể làm lung lay niềm tin vào toàn bộ hệ thống.
Có lẽ, vấn đề hiện nay không còn là có nên duy trì mô hình "2 trong 1" hay không, mà là làm thế nào để bảo đảm tính minh bạch, công bằng và đủ khả năng chống lại mọi hành vi tiêu cực.
Kỳ thi tốt nghiệp có thể nên tập trung đúng vào mục tiêu xét tốt nghiệp, trong khi các trường đại học tiếp tục phát huy quyền tự chủ tuyển sinh bằng các kỳ thi có khả năng phân loại cao hơn. Nếu vẫn duy trì kỳ thi chung, việc ứng dụng công nghệ, tăng cường giám sát và xử lý nghiêm mọi sai phạm phải được đặt lên hàng đầu.
Tuy nhiên, theo tôi, điều quan trọng nhất không phải là giữ mô hình cũ hay thay bằng mô hình mới. Điều quan trọng là quy trình tổ chức phải minh bạch, được giám sát chặt chẽ và những người thực hiện phải thật sự liêm chính, không vụ lợi. Bởi nếu con người không công tâm thì dù quy chế có chặt chẽ hay công nghệ có hiện đại đến đâu, vẫn có nguy cơ xảy ra sai phạm. Ngược lại, khi mọi khâu đều minh bạch và người thực hiện đặt lợi ích của học sinh lên trên hết thì bất kỳ mô hình nào cũng có thể vận hành hiệu quả.
Điều phụ huynh và học sinh mong muốn không phải là đề thi dễ hay khó, mà là một kỳ thi công bằng, mọi điểm số đều phản ánh đúng năng lực của người học.
Là người nhiều năm tư vấn tuyển sinh, tôi vẫn luôn tin vào giá trị của việc học thật, thi thật. Tôi đã đồng hành với rất nhiều học sinh không có những điểm số "gây sốc", không chọn đường tắt, chỉ kiên trì học mỗi ngày, tự chinh phục IELTS, SAT, HSA hay TSA bằng chính năng lực của mình. Có em phải thi nhiều lần mới đạt kết quả như mong muốn, nhưng rồi thời gian đã chứng minh, rất nhiều em hôm nay đã trở thành kỹ sư, cử nhân, chuyên gia tại những doanh nghiệp lớn trong và ngoài nước.
Điểm số có thể giúp mở cánh cửa vào đại học, nhưng kiến thức, tư duy, sự trung thực và năng lực thực sự mới là điều quyết định một người sẽ đi được bao xa trong cuộc sống.
Cô Thanh Hải Lucky.
Tư vấn Tâm lý Giáo dục và Hướng nghiệp
Điều khiến nhiều người băn khoăn không chỉ là những nghi án gian lận, mà còn là những thống kê điểm số rất khó lý giải bằng chuyên môn.
Ảnh: Tiền Phong
Đơn cử, điểm trung bình môn Toán của Trường THPT Chuyên Tuyên Quang được công bố lên tới 9,6 điểm. Nếu con số này chính xác, điều đó đồng nghĩa với việc mặt bằng học sinh của trường đạt kết quả cao hơn cả nhiều trường chuyên vốn được xem là "cái nôi" của học sinh giỏi Toán Việt Nam như Trường THPT Chuyên Khoa học Tự nhiên, THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam hay nhiều trường chuyên có bề dày thành tích tại các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia và quốc tế.
Đây là điều rất khó lý giải về mặt chuyên môn.
Trong nhiều năm qua, những trường chuyên hàng đầu này luôn là nơi quy tụ các học sinh xuất sắc nhất cả nước, liên tục đào tạo đội tuyển quốc gia, giành huy chương Olympic Toán quốc tế và thống trị các kỳ thi học sinh giỏi. Vì vậy, việc một trường có thành tích học sinh giỏi Toán không nổi trội lại đạt điểm trung bình môn Toán vượt xa hầu hết các "ông lớn" của cả nước là một hiện tượng cần được kiểm tra, xác minh kỹ lưỡng.
Nếu thực sự tồn tại gian lận thì ngay cả việc gian lận cũng phải tạo ra một kết quả còn hợp lý về mặt thống kê. Một mức điểm trung bình quá cao, vượt lên trên hầu hết các trường chuyên hàng đầu, lại càng dễ tạo ra dấu hỏi và thu hút sự chú ý của dư luận cũng như các cơ quan quản lý.
Tất nhiên, mọi kết luận đều phải chờ kết quả điều tra chính thức. Tuy nhiên, chính những số liệu bất thường như vậy cho thấy tầm quan trọng của việc kiểm tra, giám sát và minh bạch hóa dữ liệu thi cử.
Điểm thi THPT đang mất dần vị thế
Thực tế, ngay cả các trường đại học tốp đầu cũng đang dần đưa ra câu trả lời bằng chính phương thức tuyển sinh của mình.
Giai đoạn 2024 - 2026, vai trò của điểm thi tốt nghiệp THPT trong tuyển sinh đã giảm rõ rệt. Thay vì phụ thuộc vào một kỳ thi duy nhất, ngày càng nhiều trường đại học mở rộng các kỳ thi đánh giá năng lực và đánh giá tư duy để tuyển chọn thí sinh.
Các con số cho thấy xu hướng này:
HSA (ĐHQG Hà Nội): từ hơn 100.000 lên khoảng 120.000 lượt dự thi.
V-ACT (ĐHQG TP.HCM): từ 106.895 lên 137.376 thí sinh đăng ký.
TSA (ĐH Bách khoa Hà Nội): từ hơn 20.000 lên gần 60.000 thí sinh.
SPT (ĐH Sư phạm Hà Nội): từ 11.537 lên gần 23.000 thí sinh.
Khi các kỳ thi đánh giá năng lực ngày càng được các trường đại học tin tưởng sử dụng, điểm thi tốt nghiệp THPT không còn là "tấm vé" duy nhất quyết định cơ hội vào đại học.
Đã đến lúc cần cải tiến?
Kỳ thi "2 trong 1" từng mang lại nhiều lợi ích như giảm áp lực, tiết kiệm chi phí và hạn chế việc tổ chức nhiều kỳ thi.
Nhưng khi một kỳ thi vừa quyết định việc tốt nghiệp, vừa ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội vào đại học của hàng triệu học sinh, thì chỉ một vụ việc tiêu cực hoặc một bảng điểm bất thường cũng có thể làm lung lay niềm tin vào toàn bộ hệ thống.
Có lẽ, vấn đề hiện nay không còn là có nên duy trì mô hình "2 trong 1" hay không, mà là làm thế nào để bảo đảm tính minh bạch, công bằng và đủ khả năng chống lại mọi hành vi tiêu cực.
Kỳ thi tốt nghiệp có thể nên tập trung đúng vào mục tiêu xét tốt nghiệp, trong khi các trường đại học tiếp tục phát huy quyền tự chủ tuyển sinh bằng các kỳ thi có khả năng phân loại cao hơn. Nếu vẫn duy trì kỳ thi chung, việc ứng dụng công nghệ, tăng cường giám sát và xử lý nghiêm mọi sai phạm phải được đặt lên hàng đầu.
Tuy nhiên, theo tôi, điều quan trọng nhất không phải là giữ mô hình cũ hay thay bằng mô hình mới. Điều quan trọng là quy trình tổ chức phải minh bạch, được giám sát chặt chẽ và những người thực hiện phải thật sự liêm chính, không vụ lợi. Bởi nếu con người không công tâm thì dù quy chế có chặt chẽ hay công nghệ có hiện đại đến đâu, vẫn có nguy cơ xảy ra sai phạm. Ngược lại, khi mọi khâu đều minh bạch và người thực hiện đặt lợi ích của học sinh lên trên hết thì bất kỳ mô hình nào cũng có thể vận hành hiệu quả.
Điều phụ huynh và học sinh mong muốn không phải là đề thi dễ hay khó, mà là một kỳ thi công bằng, mọi điểm số đều phản ánh đúng năng lực của người học.
Là người nhiều năm tư vấn tuyển sinh, tôi vẫn luôn tin vào giá trị của việc học thật, thi thật. Tôi đã đồng hành với rất nhiều học sinh không có những điểm số "gây sốc", không chọn đường tắt, chỉ kiên trì học mỗi ngày, tự chinh phục IELTS, SAT, HSA hay TSA bằng chính năng lực của mình. Có em phải thi nhiều lần mới đạt kết quả như mong muốn, nhưng rồi thời gian đã chứng minh, rất nhiều em hôm nay đã trở thành kỹ sư, cử nhân, chuyên gia tại những doanh nghiệp lớn trong và ngoài nước.
Điểm số có thể giúp mở cánh cửa vào đại học, nhưng kiến thức, tư duy, sự trung thực và năng lực thực sự mới là điều quyết định một người sẽ đi được bao xa trong cuộc sống.
Cô Thanh Hải Lucky.
Tư vấn Tâm lý Giáo dục và Hướng nghiệp
