Nếu học sinh từ chối rời khỏi lớp học khi bị giáo viên phạt vì hành vi không đúng mực thì sao?

[Cô giáo Vân]

Trong quá trình đứng lớp, có một tình huống mà nhiều giáo viên ít nhiều đều từng gặp phải: học sinh liên tục gây rối, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiết học, và khi giáo viên yêu cầu em tạm thời rời khỏi lớp như một biện pháp kỷ luật thì em lại kiên quyết từ chối. Lúc đó, xử lý thế nào cho đúng, cho an toàn và không đẩy giáo viên vào rủi ro pháp lý là điều không hề đơn giản.

Tôi từng chứng kiến một tình huống khá điển hình. Trong một tiết học, một học sinh lớp bảy liên tục quay xuống nói chuyện, trêu chọc bạn bè, làm cả lớp mất tập trung. Giáo viên đã nhiều lần nhắc nhở, khiển trách công khai, nhưng em không những không dừng lại mà còn cãi lại và buông lời xúc phạm các bạn khác. Khi trật tự lớp học bị phá vỡ hoàn toàn, giáo viên buộc phải yêu cầu em tạm thời ra khỏi lớp để ổn định tiết học.

Từ đây nảy sinh hàng loạt vấn đề mà giáo viên nào cũng băn khoăn: giáo viên có quyền yêu cầu học sinh rời khỏi lớp không, và nếu học sinh không chịu đi thì sao?

Theo Quy định về xử lý kỷ luật trong trường tiểu học và trung học (thí điểm), giáo viên được phép áp dụng biện pháp tạm thời đưa học sinh ra khỏi lớp học hoặc địa điểm giảng dạy trong một số trường hợp cụ thể. Biện pháp này thường được gọi là cách ly tạm thời. Tuy nhiên, đây không phải là quyền được sử dụng tùy tiện, mà phải đáp ứng đầy đủ những điều kiện nhất định.

Thứ nhất, học sinh phải có hành vi gây rối trật tự lớp học hoặc quá trình dạy học. Những hành vi này có thể là la hét, cố tình gây tiếng ồn, đi lại vô tổ chức, xúc phạm hoặc xô xát với học sinh khác. Nếu không có hành vi gây rối rõ ràng trong lớp học, thì không thể áp dụng cách ly tạm thời.

Thứ hai, hành vi đó phải ảnh hưởng đến người khác hoặc tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho chính học sinh hoặc những người xung quanh. Ảnh hưởng ở đây là làm gián đoạn việc dạy và học bình thường, khiến giáo viên và các học sinh khác không thể tập trung. Nguy cơ gây hại có thể là đe dọa bằng lời nói, hành hung, hành vi bất thường hoặc sử dụng các vật dụng nguy hiểm trong lớp.

Thứ ba, học sinh không chấp hành các biện pháp nhắc nhở và khiển trách trước đó của giáo viên. Nói cách khác, giáo viên đã can thiệp bằng lời nói nhưng học sinh vẫn tiếp tục vi phạm.

Chỉ khi hội đủ ba điều kiện này, việc áp dụng biện pháp cách ly tạm thời mới được xem là phù hợp.

Vấn đề quan trọng tiếp theo là cách thực hiện biện pháp này như thế nào cho đúng. Học sinh không phải là đồ vật có thể kéo đi hay đẩy ra ngoài theo ý muốn. Nếu làm không khéo, xung đột rất dễ xảy ra.

Về nguyên tắc, việc cách ly tạm thời nên được thực hiện theo hai bước. Bước đầu tiên, giáo viên chỉ nên sử dụng lời nói để yêu cầu hoặc ra lệnh cho học sinh tạm thời rời khỏi lớp học hoặc khu vực học tập. Tuyệt đối không dùng vũ lực như kéo, đẩy hay giữ chặt học sinh. Giáo viên không có thẩm quyền sử dụng bạo lực, và những hành vi này rất dễ bị xem là xâm hại thân thể, kéo theo khiếu nại từ phụ huynh và rủi ro pháp lý cho cá nhân và nhà trường.

Trong trường hợp giáo viên đã yêu cầu bằng lời nói nhưng học sinh không hợp tác và đứng yên không rời đi, thì về nguyên tắc, biện pháp cách ly tạm thời nên được dừng lại và giáo viên cần cân nhắc các biện pháp kỷ luật khác.

Chỉ trong tình huống thật sự khẩn cấp, khi hành vi của học sinh đe dọa nghiêm trọng đến an toàn của bản thân em hoặc những người xung quanh, và nếu không can thiệp ngay có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, thì giáo viên mới được áp dụng các biện pháp khống chế vật lý cần thiết ở mức tối thiểu để đưa học sinh ra khỏi hiện trường. Khi đó, giáo viên nên tìm sự hỗ trợ của đồng nghiệp, và nếu có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì cần liên hệ ngay với cơ quan chức năng.

Bước thứ hai, sau khi học sinh rời khỏi lớp, các em phải được đưa đến một địa điểm an toàn đã được nhà trường bố trí, có người giám sát và hướng dẫn. Không được đơn giản đuổi học sinh ra ngoài rồi bỏ mặc. Nếu để xảy ra tai nạn trong thời gian này, nhà trường có thể bị coi là không thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý học sinh và phải chịu trách nhiệm tương ứng.

Cách ly tạm thời là một biện pháp kỷ luật hợp pháp nhưng nhạy cảm. Hiệu quả của nó không chỉ nằm ở việc đưa học sinh ra khỏi lớp, mà nằm ở việc giáo viên hiểu rõ điều kiện áp dụng, tuân thủ quy trình, và luôn đặt an toàn của học sinh cũng như rủi ro pháp lý của bản thân lên hàng đầu. Trong môi trường giáo dục phổ thông, đôi khi không phải biện pháp mạnh tay nhất là biện pháp đúng đắn nhất, mà là biện pháp được thực hiện đúng lúc, đúng cách và đúng giới hạn.

 

[Son Luong Thanh]