Đoạn Video
Ảnh
Minh Phương
Thành viên nổi tiếng
"Con về thăm bố mẹ rồi ngủ lại một đêm có phải khai báo?", "Bạn bè đến chơi khuya ở lại thì sao?". Đây là những câu hỏi được nhiều người đặt ra sau khi quy định mới về thông báo lưu trú có hiệu lực từ ngày 1/7.
Thông tin "người thân, bạn bè đến ở qua đêm cũng phải khai báo lưu trú" nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, kéo theo không ít ý kiến cho rằng quy định này sẽ làm phát sinh thêm thủ tục hành chính và gây phiền hà cho người dân. Tuy nhiên, nếu đọc đầy đủ quy định và giải thích từ cơ quan chức năng, có nhiều điểm đang bị hiểu chưa chính xác.
Người thân ngủ lại qua đêm có phải thông báo lưu trú?
Có! Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật liên quan đến an ninh, trật tự và Thông tư 116/2026 của Bộ Công an, khi có người lưu trú qua đêm tại chỗ ở của mình, thành viên hộ gia đình có trách nhiệm thông báo việc lưu trú với cơ quan đăng ký cư trú. Quy định này áp dụng không phân biệt đó là người thân, bạn bè hay người quen.
Nếu chủ hộ hoặc thành viên gia đình không có mặt tại nơi ở thì chính người đến lưu trú sẽ có trách nhiệm thực hiện việc thông báo.
Thông tin cần khai báo gồm họ tên, ngày tháng năm sinh, số định danh cá nhân hoặc số hộ chiếu, lý do lưu trú, thời gian và địa chỉ lưu trú. Việc thông báo phải hoàn thành trước 23 giờ trong ngày bắt đầu lưu trú; nếu người đến sau 23 giờ thì có thể thực hiện trước 8 giờ sáng hôm sau.
Có phải đến công an phường để khai báo?
Không! Đây là điểm nhiều người hiểu nhầm nhất.
Khác với trước đây khi nhiều người nghĩ phải trực tiếp đến cơ quan công an, quy định hiện hành cho phép người dân thực hiện thông báo bằng nhiều hình thức như qua ứng dụng VNeID, Cổng Dịch vụ công quốc gia, trang thông tin điện tử của cơ quan đăng ký cư trú, thư điện tử hoặc điện thoại.
Theo Bộ Công an, việc mở rộng các hình thức thông báo nhằm giảm thời gian đi lại và tạo thuận lợi cho người dân, đồng thời tận dụng dữ liệu số đã có để hạn chế việc phải kê khai nhiều lần.
Vì sao lại có quy định này?
Giải thích về quy định mới, đại diện Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06) cho biết mục tiêu không phải để làm khó người dân mà nhằm cập nhật chính xác thông tin cư trú thực tế.
Dữ liệu này phục vụ nhiều mục đích như quản lý cư trú, bảo đảm an ninh trật tự, hỗ trợ phòng chống tội phạm, cứu hộ cứu nạn cũng như xây dựng các chính sách quản lý dân cư. Bộ Công an cũng khẳng định thủ tục không thu lệ phí và chủ yếu được thực hiện trên nền tảng điện tử.
Trong thực tế, thông tin về người đang lưu trú tại một địa chỉ không chỉ phục vụ công tác quản lý hành chính mà còn có thể trở thành dữ liệu quan trọng khi xảy ra các sự cố bất ngờ.
Chẳng hạn, nếu xảy ra cháy nổ tại một căn nhà hoặc chung cư vào ban đêm, lực lượng cứu hộ cần biết chính xác bên trong có bao nhiêu người để tổ chức tìm kiếm, cứu nạn. Trường hợp một người thân hoặc bạn bè đang ở lại qua đêm nhưng không có thông tin lưu trú, việc xác định số người mắc kẹt có thể mất thêm thời gian, ảnh hưởng đến công tác cứu hộ.
Tương tự, khi xảy ra thiên tai, sạt lở, lũ quét hoặc sự cố nghiêm trọng tại một khu dân cư, danh sách người đang lưu trú giúp cơ quan chức năng nhanh chóng rà soát, xác định người mất liên lạc hoặc hỗ trợ gia đình tìm kiếm người thân.
Ở góc độ bảo đảm an ninh trật tự, quy định này cũng có giá trị trong nhiều tình huống điều tra. Ví dụ, sau một vụ trộm cắp, lừa đảo hoặc hành vi phạm tội xảy ra trong khu dân cư, cơ quan điều tra thường phải xác minh những người có mặt tại khu vực trong khoảng thời gian nhất định. Nếu thông tin lưu trú được cập nhật đầy đủ, việc khoanh vùng nhân chứng, loại trừ những người không liên quan hoặc truy tìm nghi phạm sẽ nhanh chóng và chính xác hơn.
Một tình huống khác là khi cơ quan chức năng truy tìm người mất tích, người bị truy nã hoặc trẻ em bỏ nhà đi. Nếu người này đang ở nhờ nhà người quen hoặc người thân và đã thực hiện thông báo lưu trú theo quy định, việc xác minh nơi ở sẽ thuận lợi hơn, góp phần rút ngắn thời gian tìm kiếm.
Vì sao vẫn còn nhiều ý kiến băn khoăn?
Sau khi quy định được phổ biến, nhiều người cho rằng việc cha mẹ, con cái hoặc anh chị em đến chăm người thân rồi ngủ lại một đêm cũng phải thông báo lưu trú là chưa thật sự hợp lý. Một số ý kiến khác đặt câu hỏi liệu quy định này có thực sự hiệu quả khi những người có ý định vi phạm pháp luật khó có khả năng tự giác khai báo.
Nhu cầu quản lý cư trú là chính đáng. Tuy nhiên, nếu áp dụng một cách cứng nhắc, không phân biệt các trường hợp như người thân trong gia đình hay người đến chăm sóc người bệnh thì có thể tạo cảm giác phiền hà và làm giảm tính khả thi của quy định.
Một số đề xuất muốn xây dựng cơ chế linh hoạt hơn, chẳng hạn đơn giản hóa hoặc miễn thủ tục đối với một số trường hợp phổ biến. Cách tiếp cận này vừa đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, vừa tạo thuận lợi cho người dân.
Điều người dân cần lưu ý
Điểm đáng chú ý là quy định về thông báo lưu trú không phải là một thủ tục hoàn toàn mới, mà là sự điều chỉnh, bổ sung để phù hợp với hệ thống quản lý cư trú trong bối cảnh chuyển đổi số. Song song với việc mở rộng trách nhiệm thông báo, cơ quan quản lý cũng cắt giảm nhiều thủ tục khác như không yêu cầu người dân nộp lại các giấy tờ đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc đã tích hợp trên VNeID.
Với việc tích hợp trên VNeID và các cơ sở dữ liệu quốc gia, phần lớn thông tin đã được tự động đối chiếu. Người dân chỉ cần thực hiện thông báo bằng hình thức trực tuyến, trong khi cơ quan đăng ký cư trú sẽ chủ động khai thác dữ liệu có sẵn, không yêu cầu nộp lại các giấy tờ đã được số hóa. Điều này cho thấy mục tiêu của chính sách không phải tăng thêm thủ tục, mà là chuyển từ quản lý bằng giấy tờ sang quản lý bằng dữ liệu điện tử.
Vì vậy, thay vì chỉ nhìn vào việc "người thân ngủ lại cũng phải khai báo", người dân cần hiểu đầy đủ rằng mục tiêu của quy định là quản lý thông tin cư trú chính xác hơn, trong khi phương thức thực hiện đã được số hóa để hạn chế tối đa sự phiền hà.
Nhìn rộng hơn, nhiều quốc gia cũng yêu cầu các cơ sở lưu trú như khách sạn, nhà nghỉ hoặc chủ nhà khai báo thông tin khách lưu trú nhằm phục vụ công tác quản lý dân cư và bảo đảm an ninh. Tại Việt Nam, việc mở rộng trách nhiệm thông báo đối với trường hợp lưu trú qua đêm tại hộ gia đình xuất phát từ cùng mục tiêu đó.
Thông tin "người thân, bạn bè đến ở qua đêm cũng phải khai báo lưu trú" nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, kéo theo không ít ý kiến cho rằng quy định này sẽ làm phát sinh thêm thủ tục hành chính và gây phiền hà cho người dân. Tuy nhiên, nếu đọc đầy đủ quy định và giải thích từ cơ quan chức năng, có nhiều điểm đang bị hiểu chưa chính xác.
Người thân ngủ lại qua đêm có phải thông báo lưu trú?
Có! Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật liên quan đến an ninh, trật tự và Thông tư 116/2026 của Bộ Công an, khi có người lưu trú qua đêm tại chỗ ở của mình, thành viên hộ gia đình có trách nhiệm thông báo việc lưu trú với cơ quan đăng ký cư trú. Quy định này áp dụng không phân biệt đó là người thân, bạn bè hay người quen.
Nếu chủ hộ hoặc thành viên gia đình không có mặt tại nơi ở thì chính người đến lưu trú sẽ có trách nhiệm thực hiện việc thông báo.
Thông tin cần khai báo gồm họ tên, ngày tháng năm sinh, số định danh cá nhân hoặc số hộ chiếu, lý do lưu trú, thời gian và địa chỉ lưu trú. Việc thông báo phải hoàn thành trước 23 giờ trong ngày bắt đầu lưu trú; nếu người đến sau 23 giờ thì có thể thực hiện trước 8 giờ sáng hôm sau.
Có phải đến công an phường để khai báo?
Không! Đây là điểm nhiều người hiểu nhầm nhất.
Khác với trước đây khi nhiều người nghĩ phải trực tiếp đến cơ quan công an, quy định hiện hành cho phép người dân thực hiện thông báo bằng nhiều hình thức như qua ứng dụng VNeID, Cổng Dịch vụ công quốc gia, trang thông tin điện tử của cơ quan đăng ký cư trú, thư điện tử hoặc điện thoại.
Theo Bộ Công an, việc mở rộng các hình thức thông báo nhằm giảm thời gian đi lại và tạo thuận lợi cho người dân, đồng thời tận dụng dữ liệu số đã có để hạn chế việc phải kê khai nhiều lần.
Vì sao lại có quy định này?
Giải thích về quy định mới, đại diện Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06) cho biết mục tiêu không phải để làm khó người dân mà nhằm cập nhật chính xác thông tin cư trú thực tế.
Dữ liệu này phục vụ nhiều mục đích như quản lý cư trú, bảo đảm an ninh trật tự, hỗ trợ phòng chống tội phạm, cứu hộ cứu nạn cũng như xây dựng các chính sách quản lý dân cư. Bộ Công an cũng khẳng định thủ tục không thu lệ phí và chủ yếu được thực hiện trên nền tảng điện tử.
Trong thực tế, thông tin về người đang lưu trú tại một địa chỉ không chỉ phục vụ công tác quản lý hành chính mà còn có thể trở thành dữ liệu quan trọng khi xảy ra các sự cố bất ngờ.
Chẳng hạn, nếu xảy ra cháy nổ tại một căn nhà hoặc chung cư vào ban đêm, lực lượng cứu hộ cần biết chính xác bên trong có bao nhiêu người để tổ chức tìm kiếm, cứu nạn. Trường hợp một người thân hoặc bạn bè đang ở lại qua đêm nhưng không có thông tin lưu trú, việc xác định số người mắc kẹt có thể mất thêm thời gian, ảnh hưởng đến công tác cứu hộ.
Tương tự, khi xảy ra thiên tai, sạt lở, lũ quét hoặc sự cố nghiêm trọng tại một khu dân cư, danh sách người đang lưu trú giúp cơ quan chức năng nhanh chóng rà soát, xác định người mất liên lạc hoặc hỗ trợ gia đình tìm kiếm người thân.
Ở góc độ bảo đảm an ninh trật tự, quy định này cũng có giá trị trong nhiều tình huống điều tra. Ví dụ, sau một vụ trộm cắp, lừa đảo hoặc hành vi phạm tội xảy ra trong khu dân cư, cơ quan điều tra thường phải xác minh những người có mặt tại khu vực trong khoảng thời gian nhất định. Nếu thông tin lưu trú được cập nhật đầy đủ, việc khoanh vùng nhân chứng, loại trừ những người không liên quan hoặc truy tìm nghi phạm sẽ nhanh chóng và chính xác hơn.
Một tình huống khác là khi cơ quan chức năng truy tìm người mất tích, người bị truy nã hoặc trẻ em bỏ nhà đi. Nếu người này đang ở nhờ nhà người quen hoặc người thân và đã thực hiện thông báo lưu trú theo quy định, việc xác minh nơi ở sẽ thuận lợi hơn, góp phần rút ngắn thời gian tìm kiếm.
Vì sao vẫn còn nhiều ý kiến băn khoăn?
Sau khi quy định được phổ biến, nhiều người cho rằng việc cha mẹ, con cái hoặc anh chị em đến chăm người thân rồi ngủ lại một đêm cũng phải thông báo lưu trú là chưa thật sự hợp lý. Một số ý kiến khác đặt câu hỏi liệu quy định này có thực sự hiệu quả khi những người có ý định vi phạm pháp luật khó có khả năng tự giác khai báo.
Nhu cầu quản lý cư trú là chính đáng. Tuy nhiên, nếu áp dụng một cách cứng nhắc, không phân biệt các trường hợp như người thân trong gia đình hay người đến chăm sóc người bệnh thì có thể tạo cảm giác phiền hà và làm giảm tính khả thi của quy định.
Một số đề xuất muốn xây dựng cơ chế linh hoạt hơn, chẳng hạn đơn giản hóa hoặc miễn thủ tục đối với một số trường hợp phổ biến. Cách tiếp cận này vừa đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, vừa tạo thuận lợi cho người dân.
Điều người dân cần lưu ý
Điểm đáng chú ý là quy định về thông báo lưu trú không phải là một thủ tục hoàn toàn mới, mà là sự điều chỉnh, bổ sung để phù hợp với hệ thống quản lý cư trú trong bối cảnh chuyển đổi số. Song song với việc mở rộng trách nhiệm thông báo, cơ quan quản lý cũng cắt giảm nhiều thủ tục khác như không yêu cầu người dân nộp lại các giấy tờ đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc đã tích hợp trên VNeID.
Với việc tích hợp trên VNeID và các cơ sở dữ liệu quốc gia, phần lớn thông tin đã được tự động đối chiếu. Người dân chỉ cần thực hiện thông báo bằng hình thức trực tuyến, trong khi cơ quan đăng ký cư trú sẽ chủ động khai thác dữ liệu có sẵn, không yêu cầu nộp lại các giấy tờ đã được số hóa. Điều này cho thấy mục tiêu của chính sách không phải tăng thêm thủ tục, mà là chuyển từ quản lý bằng giấy tờ sang quản lý bằng dữ liệu điện tử.
Vì vậy, thay vì chỉ nhìn vào việc "người thân ngủ lại cũng phải khai báo", người dân cần hiểu đầy đủ rằng mục tiêu của quy định là quản lý thông tin cư trú chính xác hơn, trong khi phương thức thực hiện đã được số hóa để hạn chế tối đa sự phiền hà.
Nhìn rộng hơn, nhiều quốc gia cũng yêu cầu các cơ sở lưu trú như khách sạn, nhà nghỉ hoặc chủ nhà khai báo thông tin khách lưu trú nhằm phục vụ công tác quản lý dân cư và bảo đảm an ninh. Tại Việt Nam, việc mở rộng trách nhiệm thông báo đối với trường hợp lưu trú qua đêm tại hộ gia đình xuất phát từ cùng mục tiêu đó.
