Đoạn Video
Ảnh
Ngô Xuân Thành
Thành viên nổi tiếng
Ngày 19/5, khi thực đơn tiệc chiêu đãi cấp nhà nước dành cho Tổng thống Nga Vladimir Putin được công bố, nhiều người chú ý tới một món ăn quen thuộc: vịt quay Bắc Kinh. Đây không phải lần đầu món ăn này xuất hiện trong các yến tiệc ngoại giao quan trọng của Trung Quốc, nhưng điều thú vị là gần như mỗi lần ông Putin đến Trung Quốc, vịt quay Bắc Kinh lại được nhắc đến như một “mật mã ngoại giao” đặc biệt.
Lý do không chỉ nằm ở chuyện món ăn này nổi tiếng, theo giải thích của trang Sohu của Trung Quốc.
Ông Putin từ lâu đã nhiều lần công khai bày tỏ sự yêu thích với vịt quay Bắc Kinh. Trong chuyến thăm Học viện Công nghệ Cáp Nhĩ Tân vào năm 2024, ông kể rằng tại bữa tiệc tối hôm trước, ban đầu chỉ định ăn thử một miếng, nhưng cuối cùng không cưỡng lại được mà ăn thêm miếng thứ hai rồi liên tục khen “rất ngon”. Khoảnh khắc đó khiến nhiều người bất ngờ, bởi hình ảnh một nguyên thủ nổi tiếng lạnh lùng lại tỏ ra hào hứng trước món ăn như một thực khách bình thường.
Thậm chí có lần ông mải phát biểu đến mức quên cả phiên dịch, rồi tự cười và nói rằng mình “cảm thấy như đang ở nhà tại Trung Quốc”. Đó không giống một câu xã giao ngoại giao thông thường, mà giống cảm giác quen thuộc của một người đã thật sự thoải mái với môi trường xung quanh.
Và chính vì vậy, việc tiếp tục đưa vịt quay Bắc Kinh vào thực đơn quốc yến không phải lựa chọn ngẫu nhiên.
Ở Trung Quốc, quốc yến không đơn thuần là ăn uống. Mỗi món xuất hiện trên bàn tiệc đều mang tính biểu tượng văn hóa và thông điệp chính trị. Vịt quay Bắc Kinh nhiều năm qua gần như trở thành “gương mặt đại diện” của ẩm thực Trung Hoa trong ngoại giao cấp cao.
Điều này đã xuất hiện từ rất sớm. Năm 1971, khi Henry Kissinger bí mật tới Trung Quốc, Thủ tướng Chu Ân Lai đã dùng vịt quay Bắc Kinh để chiêu đãi. Sau chuyến đi đó, Kissinger gần như lần nào tới Trung Quốc cũng tìm ăn lại món này.
Hay như George H. W. Bush, thời còn làm Trưởng Văn phòng liên lạc Mỹ tại Bắc Kinh, được cho là đã tới ăn vịt quay hàng chục lần chỉ trong vài năm công tác. Sau khi trở về Mỹ, ông thường xuyên nhắc tới món ăn này như một trải nghiệm đáng nhớ nhất ở Trung Quốc.
Từ đó có thể thấy, vịt quay Bắc Kinh không chỉ là món ăn, mà còn là công cụ ngoại giao mềm cực kỳ hiệu quả.
Bản thân món ăn này cũng mang tính biểu tượng rất cao. Từ khâu chọn vịt, hong da, bơm khí, quét mật đến kỹ thuật nướng bằng than gỗ cây ăn quả, mọi công đoạn đều cầu kỳ. Thành phẩm có lớp da giòn bóng như thủy tinh, phần thịt mềm nhưng không ngấy. Đây là kiểu món ăn vừa thể hiện kỹ thuật nấu nướng truyền thống, vừa đủ sang trọng để xuất hiện trong các yến tiệc cấp nhà nước.
Quan trọng hơn, lịch sử của vịt quay Bắc Kinh gần như phản chiếu chính lịch sử giao thoa văn hóa Trung Quốc.
Nguồn gốc kỹ thuật món ăn này có thể truy về thời Nam Bắc triều, liên quan đến phương pháp nướng vịt được ghi chép trong tác phẩm cổ Qimin Yaoshu. Sau này khi nhà Minh dời đô từ Nam Kinh ra Bắc Kinh, kỹ thuật chế biến vịt quay cũng theo đó di chuyển và dần kết hợp với phong cách ăn uống miền Bắc như bánh tráng mỏng, hành lá, nước sốt ngọt. Qua hàng trăm năm, món ăn này trở thành biểu tượng cho sự hòa trộn giữa văn hóa Bắc và Nam Trung Quốc.
Đó là lý do tại sao trong các quốc yến, vịt quay Bắc Kinh thường được xem như cách Trung Quốc kể câu chuyện của mình bằng ẩm thực. Nó vừa truyền thống, vừa mang tính thống nhất và cởi mở.
Có một chi tiết đáng chú ý khác: ở nhiều quốc gia, an ninh dành cho ông Putin luôn cực kỳ nghiêm ngặt, kể cả chuyện ăn uống. Có thời điểm truyền thông quốc tế cho biết ông rất hạn chế dùng thực phẩm bên ngoài hoặc phải kiểm tra kỹ nguồn nước và món ăn. Nhưng khi tới Trung Quốc, hình ảnh lại khác hẳn.
Ông tự mở cửa xe, thoải mái dùng bữa, tự tay gói bánh, ăn vịt quay trước ống kính truyền thông mà không quá dè chừng. Điều đó phản ánh một mức độ tin cậy nhất định giữa hai bên, đặc biệt trong bối cảnh quan hệ Trung Quốc và Nga những năm gần đây ngày càng gắn bó hơn về kinh tế, năng lượng, quân sự và ngoại giao.
Năm 2024, kim ngạch thương mại Trung Quốc và Nga đã vượt khoảng 244,8 tỷ USD, tương đương hơn 6,2 triệu tỷ đồng Việt Nam. Nhưng đôi khi, những con số khô khan ấy lại không tạo cảm giác gần gũi bằng hình ảnh một nguyên thủ vui vẻ ăn thêm miếng vịt quay thứ hai trong quốc yến.
Suy cho cùng, ngoại giao không chỉ nằm ở các tuyên bố chiến lược hay văn kiện hợp tác. Nó còn nằm trong những chi tiết rất đời thường: một món ăn quen thuộc, một câu nói “cảm giác như ở nhà”, hay một món vịt quay xuất hiện lặp đi lặp lại trên bàn tiệc quốc gia suốt nhiều thập kỷ.
Lý do không chỉ nằm ở chuyện món ăn này nổi tiếng, theo giải thích của trang Sohu của Trung Quốc.
Ông Putin từ lâu đã nhiều lần công khai bày tỏ sự yêu thích với vịt quay Bắc Kinh. Trong chuyến thăm Học viện Công nghệ Cáp Nhĩ Tân vào năm 2024, ông kể rằng tại bữa tiệc tối hôm trước, ban đầu chỉ định ăn thử một miếng, nhưng cuối cùng không cưỡng lại được mà ăn thêm miếng thứ hai rồi liên tục khen “rất ngon”. Khoảnh khắc đó khiến nhiều người bất ngờ, bởi hình ảnh một nguyên thủ nổi tiếng lạnh lùng lại tỏ ra hào hứng trước món ăn như một thực khách bình thường.
Thậm chí có lần ông mải phát biểu đến mức quên cả phiên dịch, rồi tự cười và nói rằng mình “cảm thấy như đang ở nhà tại Trung Quốc”. Đó không giống một câu xã giao ngoại giao thông thường, mà giống cảm giác quen thuộc của một người đã thật sự thoải mái với môi trường xung quanh.
Và chính vì vậy, việc tiếp tục đưa vịt quay Bắc Kinh vào thực đơn quốc yến không phải lựa chọn ngẫu nhiên.
Ở Trung Quốc, quốc yến không đơn thuần là ăn uống. Mỗi món xuất hiện trên bàn tiệc đều mang tính biểu tượng văn hóa và thông điệp chính trị. Vịt quay Bắc Kinh nhiều năm qua gần như trở thành “gương mặt đại diện” của ẩm thực Trung Hoa trong ngoại giao cấp cao.
Điều này đã xuất hiện từ rất sớm. Năm 1971, khi Henry Kissinger bí mật tới Trung Quốc, Thủ tướng Chu Ân Lai đã dùng vịt quay Bắc Kinh để chiêu đãi. Sau chuyến đi đó, Kissinger gần như lần nào tới Trung Quốc cũng tìm ăn lại món này.
Hay như George H. W. Bush, thời còn làm Trưởng Văn phòng liên lạc Mỹ tại Bắc Kinh, được cho là đã tới ăn vịt quay hàng chục lần chỉ trong vài năm công tác. Sau khi trở về Mỹ, ông thường xuyên nhắc tới món ăn này như một trải nghiệm đáng nhớ nhất ở Trung Quốc.
Từ đó có thể thấy, vịt quay Bắc Kinh không chỉ là món ăn, mà còn là công cụ ngoại giao mềm cực kỳ hiệu quả.
Bản thân món ăn này cũng mang tính biểu tượng rất cao. Từ khâu chọn vịt, hong da, bơm khí, quét mật đến kỹ thuật nướng bằng than gỗ cây ăn quả, mọi công đoạn đều cầu kỳ. Thành phẩm có lớp da giòn bóng như thủy tinh, phần thịt mềm nhưng không ngấy. Đây là kiểu món ăn vừa thể hiện kỹ thuật nấu nướng truyền thống, vừa đủ sang trọng để xuất hiện trong các yến tiệc cấp nhà nước.
Quan trọng hơn, lịch sử của vịt quay Bắc Kinh gần như phản chiếu chính lịch sử giao thoa văn hóa Trung Quốc.
Nguồn gốc kỹ thuật món ăn này có thể truy về thời Nam Bắc triều, liên quan đến phương pháp nướng vịt được ghi chép trong tác phẩm cổ Qimin Yaoshu. Sau này khi nhà Minh dời đô từ Nam Kinh ra Bắc Kinh, kỹ thuật chế biến vịt quay cũng theo đó di chuyển và dần kết hợp với phong cách ăn uống miền Bắc như bánh tráng mỏng, hành lá, nước sốt ngọt. Qua hàng trăm năm, món ăn này trở thành biểu tượng cho sự hòa trộn giữa văn hóa Bắc và Nam Trung Quốc.
Đó là lý do tại sao trong các quốc yến, vịt quay Bắc Kinh thường được xem như cách Trung Quốc kể câu chuyện của mình bằng ẩm thực. Nó vừa truyền thống, vừa mang tính thống nhất và cởi mở.
Có một chi tiết đáng chú ý khác: ở nhiều quốc gia, an ninh dành cho ông Putin luôn cực kỳ nghiêm ngặt, kể cả chuyện ăn uống. Có thời điểm truyền thông quốc tế cho biết ông rất hạn chế dùng thực phẩm bên ngoài hoặc phải kiểm tra kỹ nguồn nước và món ăn. Nhưng khi tới Trung Quốc, hình ảnh lại khác hẳn.
Ông tự mở cửa xe, thoải mái dùng bữa, tự tay gói bánh, ăn vịt quay trước ống kính truyền thông mà không quá dè chừng. Điều đó phản ánh một mức độ tin cậy nhất định giữa hai bên, đặc biệt trong bối cảnh quan hệ Trung Quốc và Nga những năm gần đây ngày càng gắn bó hơn về kinh tế, năng lượng, quân sự và ngoại giao.
Năm 2024, kim ngạch thương mại Trung Quốc và Nga đã vượt khoảng 244,8 tỷ USD, tương đương hơn 6,2 triệu tỷ đồng Việt Nam. Nhưng đôi khi, những con số khô khan ấy lại không tạo cảm giác gần gũi bằng hình ảnh một nguyên thủ vui vẻ ăn thêm miếng vịt quay thứ hai trong quốc yến.
Suy cho cùng, ngoại giao không chỉ nằm ở các tuyên bố chiến lược hay văn kiện hợp tác. Nó còn nằm trong những chi tiết rất đời thường: một món ăn quen thuộc, một câu nói “cảm giác như ở nhà”, hay một món vịt quay xuất hiện lặp đi lặp lại trên bàn tiệc quốc gia suốt nhiều thập kỷ.
