Đoạn Video
Ảnh
Cecile Trần
Thành viên nổi tiếng
Từ lâu, sữa đã được xem là thực phẩm “vạn năng” – giúp bổ sung dinh dưỡng, hỗ trợ tăng trưởng và tăng cường sức khỏe. Nhưng ngày nay, không phải loại sữa nào cũng mang lại lợi ích như nhau.
Sữa và sữa chua đều là sản phẩm từ sữa, nhưng lại có ảnh hưởng khác nhau đến sức khỏe – đặc biệt khi xét đến nguy cơ mắc các bệnh nghiêm trọng như ung thư gan. Khi còn nhỏ, nhiều người trong chúng ta được khuyến khích uống sữa mỗi ngày như một cách bổ sung dinh dưỡng toàn diện. Nhưng các nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng, không phải loại sữa nào cũng có lợi như nhau. Một nghiên cứu của Đại học Harvard công bố trên Tạp chí Dinh dưỡng Lâm sàng Hoa Kỳ cho thấy, việc tiêu thụ sữa và các sản phẩm từ sữa giàu chất béo có thể làm tăng nguy cơ tử vong do bệnh gan mãn tính, đồng thời làm tăng khả năng mắc ung thư biểu mô tế bào gan – một dạng ung thư gan phổ biến.
So với những người không uống sữa, người tiêu thụ dưới 3,5 cốc sữa mỗi tuần đã có nguy cơ tử vong do ung thư gan cao hơn đến 45%. Điều đáng chú ý là sữa nhiều chất béo bị ảnh hưởng mạnh nhất, trong khi sữa chua và các sản phẩm từ sữa ít béo lại cho thấy tác dụng ngược lại – có lợi cho gan hơn. Nguyên nhân được cho là vì sữa giàu chất béo chứa nhiều chất béo bão hòa, yếu tố tăng trưởng IGF-1 và hormone estrogen – những thành phần có thể thúc đẩy viêm gan, làm rối loạn quá trình tự chết của tế bào và tạo điều kiện cho tế bào ung thư phát triển. Ở người có nguy cơ cao như người béo phì, viêm gan mạn tính hay rối loạn chuyển hóa, sự tích lũy estrogen từ sữa trong thời gian dài có thể làm tăng thêm rủi ro.
Không chỉ gan, một số nghiên cứu quy mô lớn khác cũng phát hiện mối liên hệ giữa việc tiêu thụ nhiều sản phẩm từ sữa với nguy cơ mắc các loại ung thư khác như ung thư vú, u lympho và ung thư tuyến tiền liệt. Một nghiên cứu theo dõi hơn nửa triệu người Trung Quốc trong 11 năm cho thấy người tiêu thụ sữa thường xuyên có nguy cơ mắc ung thư gan cao hơn 18% và ung thư vú ở phụ nữ cao hơn 22%, so với những người hiếm khi hoặc không tiêu thụ sữa. Ở nam giới, nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt cũng tăng đáng kể khi lượng sữa uống mỗi ngày từ mức rất thấp tăng lên khoảng 50g – mặc dù sau đó không tăng nhiều nữa khi tăng liều lượng.
Tuy nhiên, sữa chua dường như ít mang rủi ro này hơn, nhờ quá trình lên men làm thay đổi thành phần sinh học của sữa, giảm tác dụng của các hormone có thể gây ảnh hưởng đến mô tuyến. Chính vì thế, cùng là sản phẩm từ sữa, nhưng lựa chọn đúng loại – như sữa chua ít béo – sẽ đem lại lợi ích cho sức khỏe, trong khi tiêu thụ sữa nguyên kem thường xuyên lại tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn người ta vẫn nghĩ.
Dù vậy, cần nhấn mạnh rằng các nghiên cứu trên không thể khẳng định mối quan hệ nhân – quả tuyệt đối. Dữ liệu được thu thập trong bối cảnh xã hội đang thay đổi nhanh chóng, kèm theo nhiều yếu tố khác như lối sống, dinh dưỡng tổng thể và điều kiện sức khỏe của người tham gia nghiên cứu. Vì thế, thay vì loại bỏ hoàn toàn sản phẩm từ sữa khỏi chế độ ăn, cách tiếp cận hợp lý hơn là chọn các loại ít béo, kiểm soát lượng tiêu thụ, và duy trì sự cân bằng với các thực phẩm khác trong bữa ăn hàng ngày.
Sữa và sữa chua đều là sản phẩm từ sữa, nhưng lại có ảnh hưởng khác nhau đến sức khỏe – đặc biệt khi xét đến nguy cơ mắc các bệnh nghiêm trọng như ung thư gan. Khi còn nhỏ, nhiều người trong chúng ta được khuyến khích uống sữa mỗi ngày như một cách bổ sung dinh dưỡng toàn diện. Nhưng các nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng, không phải loại sữa nào cũng có lợi như nhau. Một nghiên cứu của Đại học Harvard công bố trên Tạp chí Dinh dưỡng Lâm sàng Hoa Kỳ cho thấy, việc tiêu thụ sữa và các sản phẩm từ sữa giàu chất béo có thể làm tăng nguy cơ tử vong do bệnh gan mãn tính, đồng thời làm tăng khả năng mắc ung thư biểu mô tế bào gan – một dạng ung thư gan phổ biến.
So với những người không uống sữa, người tiêu thụ dưới 3,5 cốc sữa mỗi tuần đã có nguy cơ tử vong do ung thư gan cao hơn đến 45%. Điều đáng chú ý là sữa nhiều chất béo bị ảnh hưởng mạnh nhất, trong khi sữa chua và các sản phẩm từ sữa ít béo lại cho thấy tác dụng ngược lại – có lợi cho gan hơn. Nguyên nhân được cho là vì sữa giàu chất béo chứa nhiều chất béo bão hòa, yếu tố tăng trưởng IGF-1 và hormone estrogen – những thành phần có thể thúc đẩy viêm gan, làm rối loạn quá trình tự chết của tế bào và tạo điều kiện cho tế bào ung thư phát triển. Ở người có nguy cơ cao như người béo phì, viêm gan mạn tính hay rối loạn chuyển hóa, sự tích lũy estrogen từ sữa trong thời gian dài có thể làm tăng thêm rủi ro.
Không chỉ gan, một số nghiên cứu quy mô lớn khác cũng phát hiện mối liên hệ giữa việc tiêu thụ nhiều sản phẩm từ sữa với nguy cơ mắc các loại ung thư khác như ung thư vú, u lympho và ung thư tuyến tiền liệt. Một nghiên cứu theo dõi hơn nửa triệu người Trung Quốc trong 11 năm cho thấy người tiêu thụ sữa thường xuyên có nguy cơ mắc ung thư gan cao hơn 18% và ung thư vú ở phụ nữ cao hơn 22%, so với những người hiếm khi hoặc không tiêu thụ sữa. Ở nam giới, nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt cũng tăng đáng kể khi lượng sữa uống mỗi ngày từ mức rất thấp tăng lên khoảng 50g – mặc dù sau đó không tăng nhiều nữa khi tăng liều lượng.
Tuy nhiên, sữa chua dường như ít mang rủi ro này hơn, nhờ quá trình lên men làm thay đổi thành phần sinh học của sữa, giảm tác dụng của các hormone có thể gây ảnh hưởng đến mô tuyến. Chính vì thế, cùng là sản phẩm từ sữa, nhưng lựa chọn đúng loại – như sữa chua ít béo – sẽ đem lại lợi ích cho sức khỏe, trong khi tiêu thụ sữa nguyên kem thường xuyên lại tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn người ta vẫn nghĩ.
Dù vậy, cần nhấn mạnh rằng các nghiên cứu trên không thể khẳng định mối quan hệ nhân – quả tuyệt đối. Dữ liệu được thu thập trong bối cảnh xã hội đang thay đổi nhanh chóng, kèm theo nhiều yếu tố khác như lối sống, dinh dưỡng tổng thể và điều kiện sức khỏe của người tham gia nghiên cứu. Vì thế, thay vì loại bỏ hoàn toàn sản phẩm từ sữa khỏi chế độ ăn, cách tiếp cận hợp lý hơn là chọn các loại ít béo, kiểm soát lượng tiêu thụ, và duy trì sự cân bằng với các thực phẩm khác trong bữa ăn hàng ngày.
