Đoạn Video
Ảnh
Thanh Hải Lucky
Thanh Hải Lucky
Thiên tài hay tội phạm – Học để làm gì?
Trong bối cảnh tri thức số ngày càng dễ tiếp cận, chỉ cần một chiếc máy tính và khả năng tự học, một học sinh cũng có thể bước vào thế giới an ninh mạng theo hai hướng hoàn toàn khác nhau: sáng tạo hoặc hủy hoại. Vấn đề không còn là “có học được hay không”, mà là học để làm gì và ai sẽ định hướng.
Ngày 24/3/2026, Công an tỉnh Thanh Hóa công bố vụ án khởi tố nhiều đối tượng liên quan đến hành vi sản xuất, phát tán mã độc và xâm nhập trái phép hệ thống máy tính. Đáng chú ý, một học sinh lớp 12 trú tại phường Hạc Thành được xác định tham gia khâu lập trình, đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển công cụ tấn công.
Theo điều tra ban đầu, từ năm 2023, nam sinh này đã tự học lập trình qua các tài liệu trực tuyến, với những ngôn ngữ phổ biến như Python, C++. Đây là con đường không hiếm gặp hiện nay, khi hàng loạt nền tảng học trực tuyến, diễn đàn công nghệ và video hướng dẫn mở ra cơ hội tiếp cận tri thức gần như không giới hạn cho người trẻ.
Khi năng lực đi sai hướng
Rõ ràng, em có năng lực không bình thường. Nhưng vấn đề không phải là em giỏi đến mức nào, mà là năng lực đó được dùng để làm gì. Trong khi bạn bè cùng tuổi tập trung học tập, thi cử, định hướng tương lai, em lại bước vào một con đường mà càng giỏi, hậu quả càng lớn.
Điều này đặt ra câu hỏi lớn cho gia đình, nhà trường và xã hội: Chúng ta đã dạy các em trở thành người như thế nào? Ở tuổi 17–18, các em không chỉ học kiến thức, mà còn hình thành cách nghĩ về bản thân, về đúng sai, và về người mình muốn trở thành. Nếu người lớn chỉ quan tâm đến việc học giỏi, kiếm tiền giỏi mà bỏ qua việc dạy về giới hạn đạo đức và trách nhiệm, rất dễ xảy ra lệch hướng.
Nói đơn giản: giỏi mà không có “tâm”, cái giỏi đó rất dễ trở thành nguy hiểm
Tính cách đi trước, năng lực đi sau
Khi định hướng cho các em có năng lực nổi bật hoặc cá tính mạnh, mình luôn nhìn tính cách trước, năng lực sau. Mình quan sát các em thích gì, dễ bị cuốn vào điều gì, phản ứng thế nào trước áp lực hay cám dỗ… rồi mới định hướng con đường phù hợp.
Ví dụ:
IT – Giỏi thôi chưa đủ, phải tử tế
Từng làm truyền thông trong môi trường công nghệ, mình tiếp xúc với rất nhiều bạn trẻ giỏi IT. Điều mình thấy rõ: giỏi thôi chưa đủ – phải tử tế.
Trong thế giới này, chỉ cần một vài kiến thức, một người có thể truy cập dữ liệu không thuộc về mình, khai thác lỗ hổng để kiếm tiền nhanh, làm những việc “không ai thấy”… Nhưng chính ở những lúc đó, đạo đức là điều giữ họ lại.
Nhiều bạn trẻ bắt đầu từ tò mò, thích khám phá, muốn chứng minh mình giỏi. Nếu không được định hướng, những thử nghiệm này rất dễ trượt sang sai phạm, rồi đi xa lúc nào không hay.
Vì vậy, mình luôn nhắc: trước khi dạy con kiếm tiền, hãy dạy con làm người tử tế. Đạo đức giống như cái “phanh” của một chiếc xe mạnh: xe càng mạnh, càng cần phanh tốt. Trí tuệ cũng vậy – càng thông minh, càng cần biết điểm dừng.
Lời nhắn gửi phụ huynh và các con
Đó cũng là lý do mình muốn chia sẻ với phụ huynh có con học giỏi, đang quan tâm tới công nghệ thông tin, an ninh mạng hay lập trình: không chỉ nhìn vào việc con có học được hay không, mà hãy quan tâm con học để làm gì, và ai sẽ định hướng con.
Câu chuyện này nhắc chúng ta: Đừng chỉ hỏi: “Con có giỏi không?” Hãy hỏi: “Con đang trở thành người như thế nào?”
Cuối cùng, người thành công thật sự không phải là người giỏi nhất, mà là người biết dùng cái giỏi của mình đúng cách. Trong thời đại tri thức số, định hướng và giáo dục giá trị đạo đức cho trẻ còn quan trọng hơn bao giờ hết.
Cô Thanh Hải Lucky
Tư vấn Tâm lý Giáo dục và Hướng nghiệp
Trong bối cảnh tri thức số ngày càng dễ tiếp cận, chỉ cần một chiếc máy tính và khả năng tự học, một học sinh cũng có thể bước vào thế giới an ninh mạng theo hai hướng hoàn toàn khác nhau: sáng tạo hoặc hủy hoại. Vấn đề không còn là “có học được hay không”, mà là học để làm gì và ai sẽ định hướng.
Ngày 24/3/2026, Công an tỉnh Thanh Hóa công bố vụ án khởi tố nhiều đối tượng liên quan đến hành vi sản xuất, phát tán mã độc và xâm nhập trái phép hệ thống máy tính. Đáng chú ý, một học sinh lớp 12 trú tại phường Hạc Thành được xác định tham gia khâu lập trình, đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển công cụ tấn công.
Theo điều tra ban đầu, từ năm 2023, nam sinh này đã tự học lập trình qua các tài liệu trực tuyến, với những ngôn ngữ phổ biến như Python, C++. Đây là con đường không hiếm gặp hiện nay, khi hàng loạt nền tảng học trực tuyến, diễn đàn công nghệ và video hướng dẫn mở ra cơ hội tiếp cận tri thức gần như không giới hạn cho người trẻ.
Khi năng lực đi sai hướng
Rõ ràng, em có năng lực không bình thường. Nhưng vấn đề không phải là em giỏi đến mức nào, mà là năng lực đó được dùng để làm gì. Trong khi bạn bè cùng tuổi tập trung học tập, thi cử, định hướng tương lai, em lại bước vào một con đường mà càng giỏi, hậu quả càng lớn.
Điều này đặt ra câu hỏi lớn cho gia đình, nhà trường và xã hội: Chúng ta đã dạy các em trở thành người như thế nào? Ở tuổi 17–18, các em không chỉ học kiến thức, mà còn hình thành cách nghĩ về bản thân, về đúng sai, và về người mình muốn trở thành. Nếu người lớn chỉ quan tâm đến việc học giỏi, kiếm tiền giỏi mà bỏ qua việc dạy về giới hạn đạo đức và trách nhiệm, rất dễ xảy ra lệch hướng.
Nói đơn giản: giỏi mà không có “tâm”, cái giỏi đó rất dễ trở thành nguy hiểm
Tính cách đi trước, năng lực đi sau
Khi định hướng cho các em có năng lực nổi bật hoặc cá tính mạnh, mình luôn nhìn tính cách trước, năng lực sau. Mình quan sát các em thích gì, dễ bị cuốn vào điều gì, phản ứng thế nào trước áp lực hay cám dỗ… rồi mới định hướng con đường phù hợp.
Ví dụ:
- Em thích chinh phục, thử thách → hướng vào nghiên cứu, bảo mật, sáng tạo công nghệ chính thống
- Em thích thể hiện bản thân → tạo môi trường thi đấu, được ghi nhận tích cực
- Em cá tính mạnh → học kiểm soát bản thân và chịu trách nhiệm
IT – Giỏi thôi chưa đủ, phải tử tế
Từng làm truyền thông trong môi trường công nghệ, mình tiếp xúc với rất nhiều bạn trẻ giỏi IT. Điều mình thấy rõ: giỏi thôi chưa đủ – phải tử tế.
Trong thế giới này, chỉ cần một vài kiến thức, một người có thể truy cập dữ liệu không thuộc về mình, khai thác lỗ hổng để kiếm tiền nhanh, làm những việc “không ai thấy”… Nhưng chính ở những lúc đó, đạo đức là điều giữ họ lại.
Nhiều bạn trẻ bắt đầu từ tò mò, thích khám phá, muốn chứng minh mình giỏi. Nếu không được định hướng, những thử nghiệm này rất dễ trượt sang sai phạm, rồi đi xa lúc nào không hay.
Vì vậy, mình luôn nhắc: trước khi dạy con kiếm tiền, hãy dạy con làm người tử tế. Đạo đức giống như cái “phanh” của một chiếc xe mạnh: xe càng mạnh, càng cần phanh tốt. Trí tuệ cũng vậy – càng thông minh, càng cần biết điểm dừng.
Lời nhắn gửi phụ huynh và các con
Đó cũng là lý do mình muốn chia sẻ với phụ huynh có con học giỏi, đang quan tâm tới công nghệ thông tin, an ninh mạng hay lập trình: không chỉ nhìn vào việc con có học được hay không, mà hãy quan tâm con học để làm gì, và ai sẽ định hướng con.
Câu chuyện này nhắc chúng ta: Đừng chỉ hỏi: “Con có giỏi không?” Hãy hỏi: “Con đang trở thành người như thế nào?”
Cuối cùng, người thành công thật sự không phải là người giỏi nhất, mà là người biết dùng cái giỏi của mình đúng cách. Trong thời đại tri thức số, định hướng và giáo dục giá trị đạo đức cho trẻ còn quan trọng hơn bao giờ hết.
Cô Thanh Hải Lucky
Tư vấn Tâm lý Giáo dục và Hướng nghiệp
