Đoạn Video
Ảnh
Ánh Bình Minh
Thành viên nổi tiếng
Chuyến bay VN34 của Vietnam Airlines từ Munich về Hà Nội ngày 15/8 đã không thể tiếp tục hành trình sau khi chiếc Boeing 787-9 mang số đăng ký VN-A867 xuất hiện những cảnh báo bất thường ngay sau khi cất cánh. Máy bay phải quay trở lại sân bay Munich để kiểm tra, trong khi toàn bộ 287 người trên máy bay, gồm 271 hành khách và 16 thành viên tổ bay, đều an toàn.
Ban đầu, Vietnam Airlines thông báo chuyến bay quay lại Munich “vì lý do kỹ thuật”. Tuy nhiên, báo cáo ban đầu của Cục Hàng không Việt Nam cho thấy sự việc có nhiều chi tiết đáng chú ý hơn. Bộ Xây dựng sau đó yêu cầu Cục Hàng không phối hợp với nhà chức trách Đức để điều tra, đồng thời yêu cầu Vietnam Airlines rà soát toàn bộ quy trình huấn luyện, khai thác và bảo dưỡng tàu bay.
Chuyến bay VN34 đã gặp chuyện gì?
Theo báo cáo được Cục Hàng không Việt Nam gửi Bộ Xây dựng, VN34 dự kiến bay từ Munich đến Nội Bài và cất cánh lúc 13h57 ngày 15/8 theo giờ địa phương.
Sau khi rời đường băng, tổ lái nhận được cảnh báo liên quan đến khả năng phần đuôi tàu bay đã va quệt xuống đường cất hạ cánh, đồng thời xuất hiện cảnh báo áp suất lốp. Tổ lái lập tức thông báo cho kiểm soát không lưu và quyết định quay trở lại Munich để kiểm tra kỹ thuật.
Chiếc Boeing 787-9 sau đó bay vòng trong khu vực Munich trước khi trở lại sân bay. Việc không lập tức hạ cánh mà duy trì bay một thời gian được các nguồn hàng không giải thích là giúp tổ lái có thêm thời gian đánh giá tình trạng tàu bay và, trong trường hợp cần thiết, giảm trọng lượng nhiên liệu trước khi hạ cánh. Tuy nhiên, đây là diễn biến khai thác chứ chưa phải bằng chứng về nguyên nhân sự cố.
Sau khi quay lại Munich, toàn bộ hành khách được đưa khỏi máy bay bằng xe thang và di chuyển vào nhà ga an toàn. Tàu bay được đưa vào khu vực kiểm tra để phục vụ đánh giá và điều tra. Không có hành khách hay thành viên tổ bay nào bị thương.
Từ “sự cố kỹ thuật” đến những dấu hiệu đáng chú ý
Cách Vietnam Airlines thông tin ban đầu là chuyến bay quay lại Munich vì “lý do kỹ thuật”. Đây là cách diễn đạt thận trọng khi nguyên nhân chưa được xác định.
Nhưng những thông tin được Cục Hàng không Việt Nam công bố sau đó cho thấy sự việc không chỉ đơn giản là một cảnh báo kỹ thuật thông thường.
Hai dấu hiệu được xác nhận đáng chú ý là khả năng va quệt đuôi xuống đường cất hạ cánh và cảnh báo áp suất lốp. Một số nguồn chuyên ngành hàng không cho biết chiếc Boeing 787-9 có dấu hiệu tail strike trong quá trình cất cánh và sau đó xuất hiện vấn đề liên quan đến lốp.
Một số hình ảnh và video được chia sẻ trên mạng xã hội cũng cho thấy máy bay có những dấu hiệu hư hỏng bên ngoài. Tuy nhiên, những hình ảnh này chỉ có thể giúp mô tả hiện trường, không thể tự chúng xác định nguyên nhân dẫn đến sự cố.
Đặc biệt, trên mạng đã xuất hiện nhiều suy đoán về việc máy bay có thể đã rời đường băng muộn, va quệt đuôi hoặc gặp vấn đề với hệ thống bánh. Một số nguồn quốc tế thậm chí sử dụng các cụm từ mạnh như “runway overrun” để mô tả diễn biến.
Nhưng đây chính là điểm cần phân biệt rõ: những gì được quan sát từ video, dữ liệu theo dõi chuyến bay hoặc hình ảnh hiện trường không đồng nghĩa với nguyên nhân chính thức của sự cố.
Câu hỏi chiếc máy bay gặp vấn đề gì, tại sao xảy ra và có yếu tố nào tác động đến quá trình cất cánh vẫn cần được xác định bằng cuộc điều tra chính thức.
Vì sao Đức phải chủ trì điều tra?
VN34 là chuyến bay của một hãng hàng không Việt Nam, sử dụng máy bay đăng ký tại Việt Nam. Tuy nhiên, sự cố xảy ra tại Munich, Đức.
Theo Phụ ước 13 (Annex 13) của Công ước Chicago về điều tra tai nạn và sự cố tàu bay, quốc gia nơi xảy ra sự kiện có vai trò chủ trì điều tra đối với những vụ việc thuộc phạm vi áp dụng. Vì vậy, nhà chức trách Đức sẽ chịu trách nhiệm điều tra nguyên nhân sự cố tại Munich, trong khi phía Việt Nam tham gia và phối hợp theo quy định.
Đây cũng là lý do Bộ Xây dựng yêu cầu Cục Hàng không Việt Nam nhanh chóng thiết lập đầu mối chính thức với cơ quan điều tra của Đức và các đơn vị liên quan.
Cục Hàng không phải cập nhật thông tin, tham gia quá trình điều tra và báo cáo kết quả khi nhà chức trách Đức có kết luận. Vietnam Airlines cũng được yêu cầu phối hợp với phía Đức, nhà sản xuất tàu bay và nhà sản xuất động cơ để phục vụ việc xác minh.
Nói cách khác, câu chuyện VN34 từ một sự cố khai thác của một chuyến bay đã chuyển thành một cuộc điều tra có sự tham gia của nhiều bên trong hệ thống hàng không quốc tế.
Điều tra không chỉ để tìm “ai sai”
Một trong những điểm đáng chú ý nhất trong chỉ đạo mới của Bộ Xây dựng là cơ quan quản lý không yêu cầu chỉ kiểm tra chiếc VN-A867.
Cục Hàng không được yêu cầu tăng cường giám sát an toàn đối với huấn luyện nhân viên hàng không, khai thác và bảo dưỡng tàu bay của các hãng hàng không Việt Nam. Vietnam Airlines cũng phải rà soát lại các quy trình tương ứng.
Điều này cho thấy mục tiêu của một cuộc điều tra an toàn hàng không không đơn giản là tìm một cá nhân để quy trách nhiệm.
Một sự cố có thể xuất phát từ nhiều mắt xích: điều kiện khai thác, tình trạng tàu bay, quy trình bảo dưỡng, đào tạo, thông tin giữa các bộ phận, điều kiện thời tiết, quyết định của tổ lái hoặc sự kết hợp của nhiều yếu tố.
Vì thế, điều quan trọng hơn câu hỏi “ai gây ra sự cố?” là vì sao hệ thống an toàn không ngăn được sự cố đó và cần thay đổi điều gì để nó không lặp lại.
Chiếc Boeing 787-9 VN-A867 có gì đặc biệt?
Tàu bay liên quan đến sự cố là Boeing 787-9 Dreamliner mang số đăng ký VN-A867. Theo thông tin chuyên ngành hàng không, chiếc máy bay này được Boeing bàn giao cho Vietnam Airlines ngày 22/4/2016 và đến thời điểm xảy ra sự cố đã có hơn 10 năm khai thác.
VN-A867 được trang bị hai động cơ GEnx-1B và có cấu hình 274 ghế. Điều đáng chú ý là tuổi khai thác của một chiếc máy bay không thể được dùng để suy ra nguyên nhân sự cố. Máy bay thương mại được thiết kế để khai thác trong thời gian dài và phải trải qua các chương trình kiểm tra, bảo dưỡng theo quy định.
Do đó, việc VN-A867 đã hoạt động hơn 10 năm chỉ là một thông tin về lịch sử khai thác, không phải bằng chứng cho thấy sự cố có liên quan đến tuổi máy bay.
Đây cũng là lý do nhà chức trách phải kiểm tra hồ sơ bảo dưỡng, dữ liệu khai thác và tình trạng kỹ thuật của tàu bay thay vì đưa ra kết luận dựa trên tuổi đời của máy bay.
287 người đã an toàn, nhưng câu chuyện chưa kết thúc
Điều quan trọng nhất sau sự cố VN34 là không có thương vong. Trong tổng số 287 người trên máy bay, 271 hành khách và 16 thành viên tổ bay đều an toàn.
Vietnam Airlines sau đó cho biết đã bố trí phương án hành trình thay thế cho toàn bộ hành khách. Những hành khách cần điều chỉnh lịch trình được hỗ trợ về lưu trú, ăn uống, đi lại và các nhu cầu liên quan trong thời gian chờ chuyến bay mới.
Nhưng việc hành khách được đưa xuống máy bay an toàn mới chỉ là một phần của câu chuyện.
Phần quan trọng hơn đang nằm trong khu vực kỹ thuật của sân bay Munich, nơi chiếc VN-A867 được giữ lại để kiểm tra, và trong các dữ liệu mà nhà chức trách Đức, Cục Hàng không Việt Nam, Vietnam Airlines cùng các nhà sản xuất cần phân tích.
Từ dữ liệu chuyến bay, thông số kỹ thuật, tình trạng tàu bay, dấu vết trên đường băng cho đến các quy trình liên quan, tất cả có thể góp phần trả lời câu hỏi: điều gì thực sự đã xảy ra với VN-A867 trong thời điểm cất cánh?
Chưa thể vội kết luận nguyên nhân
Hiện tại, điều chắc chắn nhất là VN34 đã gặp bất thường sau khi cất cánh; tổ lái nhận được cảnh báo liên quan đến va quệt đuôi và áp suất lốp, sau đó quyết định quay lại Munich. Máy bay hạ cánh an toàn và toàn bộ 287 người trên máy bay không bị thương.
Còn các câu hỏi như máy bay có thực sự vượt quá cuối đường băng hay không, điều gì khiến quá trình cất cánh diễn ra bất thường, nguyên nhân dẫn đến tail strike là gì, vấn đề về lốp xuất hiện trước hay sau sự cố, có yếu tố kỹ thuật hay con người, và trách nhiệm thuộc về mắt xích nào vẫn cần được làm rõ.
Đặc biệt, không nên biến các hình ảnh trên mạng xã hội hoặc nhận định của các chuyên gia, tài khoản hàng không thành kết luận cuối cùng khi cuộc điều tra chính thức chưa hoàn tất.
Chính việc Bộ Xây dựng yêu cầu Cục Hàng không Việt Nam phối hợp với nhà chức trách Đức và yêu cầu Vietnam Airlines rà soát toàn bộ quy trình cho thấy cơ quan quản lý đang tiếp cận VN34 theo hướng tìm nguyên nhân và phòng ngừa tái diễn, thay vì chỉ xử lý hậu quả của một chuyến bay bị gián đoạn.
Với 287 người trở về nhà an toàn, VN34 đã kết thúc theo cách tốt nhất có thể sau một tình huống bất thường. Nhưng với ngành hàng không, vụ việc chỉ thực sự khép lại khi câu hỏi “vì sao?” được trả lời một cách đầy đủ và những bài học từ Munich được chuyển thành các biện pháp an toàn cụ thể.
Ban đầu, Vietnam Airlines thông báo chuyến bay quay lại Munich “vì lý do kỹ thuật”. Tuy nhiên, báo cáo ban đầu của Cục Hàng không Việt Nam cho thấy sự việc có nhiều chi tiết đáng chú ý hơn. Bộ Xây dựng sau đó yêu cầu Cục Hàng không phối hợp với nhà chức trách Đức để điều tra, đồng thời yêu cầu Vietnam Airlines rà soát toàn bộ quy trình huấn luyện, khai thác và bảo dưỡng tàu bay.
Chuyến bay VN34 đã gặp chuyện gì?
Theo báo cáo được Cục Hàng không Việt Nam gửi Bộ Xây dựng, VN34 dự kiến bay từ Munich đến Nội Bài và cất cánh lúc 13h57 ngày 15/8 theo giờ địa phương.
Sau khi rời đường băng, tổ lái nhận được cảnh báo liên quan đến khả năng phần đuôi tàu bay đã va quệt xuống đường cất hạ cánh, đồng thời xuất hiện cảnh báo áp suất lốp. Tổ lái lập tức thông báo cho kiểm soát không lưu và quyết định quay trở lại Munich để kiểm tra kỹ thuật.
Chiếc Boeing 787-9 sau đó bay vòng trong khu vực Munich trước khi trở lại sân bay. Việc không lập tức hạ cánh mà duy trì bay một thời gian được các nguồn hàng không giải thích là giúp tổ lái có thêm thời gian đánh giá tình trạng tàu bay và, trong trường hợp cần thiết, giảm trọng lượng nhiên liệu trước khi hạ cánh. Tuy nhiên, đây là diễn biến khai thác chứ chưa phải bằng chứng về nguyên nhân sự cố.
Sau khi quay lại Munich, toàn bộ hành khách được đưa khỏi máy bay bằng xe thang và di chuyển vào nhà ga an toàn. Tàu bay được đưa vào khu vực kiểm tra để phục vụ đánh giá và điều tra. Không có hành khách hay thành viên tổ bay nào bị thương.
Từ “sự cố kỹ thuật” đến những dấu hiệu đáng chú ý
Cách Vietnam Airlines thông tin ban đầu là chuyến bay quay lại Munich vì “lý do kỹ thuật”. Đây là cách diễn đạt thận trọng khi nguyên nhân chưa được xác định.
Nhưng những thông tin được Cục Hàng không Việt Nam công bố sau đó cho thấy sự việc không chỉ đơn giản là một cảnh báo kỹ thuật thông thường.
Hai dấu hiệu được xác nhận đáng chú ý là khả năng va quệt đuôi xuống đường cất hạ cánh và cảnh báo áp suất lốp. Một số nguồn chuyên ngành hàng không cho biết chiếc Boeing 787-9 có dấu hiệu tail strike trong quá trình cất cánh và sau đó xuất hiện vấn đề liên quan đến lốp.
Một số hình ảnh và video được chia sẻ trên mạng xã hội cũng cho thấy máy bay có những dấu hiệu hư hỏng bên ngoài. Tuy nhiên, những hình ảnh này chỉ có thể giúp mô tả hiện trường, không thể tự chúng xác định nguyên nhân dẫn đến sự cố.
Đặc biệt, trên mạng đã xuất hiện nhiều suy đoán về việc máy bay có thể đã rời đường băng muộn, va quệt đuôi hoặc gặp vấn đề với hệ thống bánh. Một số nguồn quốc tế thậm chí sử dụng các cụm từ mạnh như “runway overrun” để mô tả diễn biến.
Nhưng đây chính là điểm cần phân biệt rõ: những gì được quan sát từ video, dữ liệu theo dõi chuyến bay hoặc hình ảnh hiện trường không đồng nghĩa với nguyên nhân chính thức của sự cố.
Câu hỏi chiếc máy bay gặp vấn đề gì, tại sao xảy ra và có yếu tố nào tác động đến quá trình cất cánh vẫn cần được xác định bằng cuộc điều tra chính thức.
Vì sao Đức phải chủ trì điều tra?
VN34 là chuyến bay của một hãng hàng không Việt Nam, sử dụng máy bay đăng ký tại Việt Nam. Tuy nhiên, sự cố xảy ra tại Munich, Đức.
Theo Phụ ước 13 (Annex 13) của Công ước Chicago về điều tra tai nạn và sự cố tàu bay, quốc gia nơi xảy ra sự kiện có vai trò chủ trì điều tra đối với những vụ việc thuộc phạm vi áp dụng. Vì vậy, nhà chức trách Đức sẽ chịu trách nhiệm điều tra nguyên nhân sự cố tại Munich, trong khi phía Việt Nam tham gia và phối hợp theo quy định.
Đây cũng là lý do Bộ Xây dựng yêu cầu Cục Hàng không Việt Nam nhanh chóng thiết lập đầu mối chính thức với cơ quan điều tra của Đức và các đơn vị liên quan.
Cục Hàng không phải cập nhật thông tin, tham gia quá trình điều tra và báo cáo kết quả khi nhà chức trách Đức có kết luận. Vietnam Airlines cũng được yêu cầu phối hợp với phía Đức, nhà sản xuất tàu bay và nhà sản xuất động cơ để phục vụ việc xác minh.
Nói cách khác, câu chuyện VN34 từ một sự cố khai thác của một chuyến bay đã chuyển thành một cuộc điều tra có sự tham gia của nhiều bên trong hệ thống hàng không quốc tế.
Điều tra không chỉ để tìm “ai sai”
Một trong những điểm đáng chú ý nhất trong chỉ đạo mới của Bộ Xây dựng là cơ quan quản lý không yêu cầu chỉ kiểm tra chiếc VN-A867.
Cục Hàng không được yêu cầu tăng cường giám sát an toàn đối với huấn luyện nhân viên hàng không, khai thác và bảo dưỡng tàu bay của các hãng hàng không Việt Nam. Vietnam Airlines cũng phải rà soát lại các quy trình tương ứng.
Điều này cho thấy mục tiêu của một cuộc điều tra an toàn hàng không không đơn giản là tìm một cá nhân để quy trách nhiệm.
Một sự cố có thể xuất phát từ nhiều mắt xích: điều kiện khai thác, tình trạng tàu bay, quy trình bảo dưỡng, đào tạo, thông tin giữa các bộ phận, điều kiện thời tiết, quyết định của tổ lái hoặc sự kết hợp của nhiều yếu tố.
Vì thế, điều quan trọng hơn câu hỏi “ai gây ra sự cố?” là vì sao hệ thống an toàn không ngăn được sự cố đó và cần thay đổi điều gì để nó không lặp lại.
Chiếc Boeing 787-9 VN-A867 có gì đặc biệt?
Tàu bay liên quan đến sự cố là Boeing 787-9 Dreamliner mang số đăng ký VN-A867. Theo thông tin chuyên ngành hàng không, chiếc máy bay này được Boeing bàn giao cho Vietnam Airlines ngày 22/4/2016 và đến thời điểm xảy ra sự cố đã có hơn 10 năm khai thác.
VN-A867 được trang bị hai động cơ GEnx-1B và có cấu hình 274 ghế. Điều đáng chú ý là tuổi khai thác của một chiếc máy bay không thể được dùng để suy ra nguyên nhân sự cố. Máy bay thương mại được thiết kế để khai thác trong thời gian dài và phải trải qua các chương trình kiểm tra, bảo dưỡng theo quy định.
Do đó, việc VN-A867 đã hoạt động hơn 10 năm chỉ là một thông tin về lịch sử khai thác, không phải bằng chứng cho thấy sự cố có liên quan đến tuổi máy bay.
Đây cũng là lý do nhà chức trách phải kiểm tra hồ sơ bảo dưỡng, dữ liệu khai thác và tình trạng kỹ thuật của tàu bay thay vì đưa ra kết luận dựa trên tuổi đời của máy bay.
287 người đã an toàn, nhưng câu chuyện chưa kết thúc
Điều quan trọng nhất sau sự cố VN34 là không có thương vong. Trong tổng số 287 người trên máy bay, 271 hành khách và 16 thành viên tổ bay đều an toàn.
Vietnam Airlines sau đó cho biết đã bố trí phương án hành trình thay thế cho toàn bộ hành khách. Những hành khách cần điều chỉnh lịch trình được hỗ trợ về lưu trú, ăn uống, đi lại và các nhu cầu liên quan trong thời gian chờ chuyến bay mới.
Nhưng việc hành khách được đưa xuống máy bay an toàn mới chỉ là một phần của câu chuyện.
Phần quan trọng hơn đang nằm trong khu vực kỹ thuật của sân bay Munich, nơi chiếc VN-A867 được giữ lại để kiểm tra, và trong các dữ liệu mà nhà chức trách Đức, Cục Hàng không Việt Nam, Vietnam Airlines cùng các nhà sản xuất cần phân tích.
Từ dữ liệu chuyến bay, thông số kỹ thuật, tình trạng tàu bay, dấu vết trên đường băng cho đến các quy trình liên quan, tất cả có thể góp phần trả lời câu hỏi: điều gì thực sự đã xảy ra với VN-A867 trong thời điểm cất cánh?
Chưa thể vội kết luận nguyên nhân
Hiện tại, điều chắc chắn nhất là VN34 đã gặp bất thường sau khi cất cánh; tổ lái nhận được cảnh báo liên quan đến va quệt đuôi và áp suất lốp, sau đó quyết định quay lại Munich. Máy bay hạ cánh an toàn và toàn bộ 287 người trên máy bay không bị thương.
Còn các câu hỏi như máy bay có thực sự vượt quá cuối đường băng hay không, điều gì khiến quá trình cất cánh diễn ra bất thường, nguyên nhân dẫn đến tail strike là gì, vấn đề về lốp xuất hiện trước hay sau sự cố, có yếu tố kỹ thuật hay con người, và trách nhiệm thuộc về mắt xích nào vẫn cần được làm rõ.
Đặc biệt, không nên biến các hình ảnh trên mạng xã hội hoặc nhận định của các chuyên gia, tài khoản hàng không thành kết luận cuối cùng khi cuộc điều tra chính thức chưa hoàn tất.
Chính việc Bộ Xây dựng yêu cầu Cục Hàng không Việt Nam phối hợp với nhà chức trách Đức và yêu cầu Vietnam Airlines rà soát toàn bộ quy trình cho thấy cơ quan quản lý đang tiếp cận VN34 theo hướng tìm nguyên nhân và phòng ngừa tái diễn, thay vì chỉ xử lý hậu quả của một chuyến bay bị gián đoạn.
Với 287 người trở về nhà an toàn, VN34 đã kết thúc theo cách tốt nhất có thể sau một tình huống bất thường. Nhưng với ngành hàng không, vụ việc chỉ thực sự khép lại khi câu hỏi “vì sao?” được trả lời một cách đầy đủ và những bài học từ Munich được chuyển thành các biện pháp an toàn cụ thể.
