Đoạn Video
Ảnh
Minh Phương
Thành viên nổi tiếng
Hai vụ việc tiêu cực xảy ra tại kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 ở Quảng Trị và Tuyên Quang đều gây chấn động dư luận. Tuy nhiên, trong khi 5 thí sinh tại điểm thi Trường THPT Lê Trực (Quảng Trị) đã bị đề nghị hủy kết quả thi, thì 328 thí sinh tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang vẫn chưa có quyết định cuối cùng.
Sự khác biệt này không phải là cách xử lý thiếu thống nhất, mà xuất phát từ bản chất hoàn toàn khác nhau của hai vụ việc.
Quảng Trị: Đã xác định được người vi phạm
Tại điểm thi Trường THPT Lê Trực, quá trình điều tra đã làm rõ từng trường hợp cụ thể. Cơ quan chức năng xác định được những thí sinh có hành vi vi phạm quy chế thi thông qua việc đối chiếu lời khai, dữ liệu kỹ thuật và các chứng cứ liên quan.
Khi danh tính người vi phạm đã được xác định, việc đề nghị hủy kết quả thi là bước xử lý theo đúng quy định hiện hành. Quyết định này chỉ tác động đến những cá nhân có hành vi gian lận, không làm ảnh hưởng đến quyền lợi của các thí sinh còn lại tại điểm thi cũng như toàn bộ kỳ tuyển sinh.
Nói cách khác, đây là trường hợp "xử lý đúng người, đúng hành vi".
Tuyên Quang: Chưa thể xác định ai được can thiệp điểm
Tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, vụ việc có quy mô lớn và tính chất phức tạp hơn nhiều.
Sau khi xuất hiện số lượng điểm 10 môn Toán bất thường, cơ quan điều tra đã khởi tố vụ án, bắt tạm giam nhiều cán bộ để điều tra dấu hiệu tiêu cực trong công tác tổ chức thi.
Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có kết luận chính thức về những câu hỏi quan trọng nhất:
Nếu chưa chứng minh được hành vi vi phạm của từng cá nhân, việc hủy kết quả thi hàng loạt sẽ rất khó bảo đảm đúng quy định pháp luật và có nguy cơ ảnh hưởng đến quyền lợi của nhiều học sinh vô can.
Không thể coi tất cả thí sinh đều có lỗi
Một trong những nguyên tắc quan trọng của pháp luật là trách nhiệm phải được cá thể hóa.
Ngay cả khi xảy ra tiêu cực trong quá trình tổ chức thi, điều đó không đồng nghĩa tất cả thí sinh tại điểm thi đều tham gia hoặc biết về hành vi vi phạm.
Trong thực tế, có thể tồn tại nhiều nhóm thí sinh:
Những kịch bản nào có thể xảy ra?
Theo các chuyên gia giáo dục, sau khi có kết luận điều tra, việc xử lý tại Tuyên Quang có thể theo một trong ba hướng.
Kịch bản thứ nhất, chỉ hủy kết quả của những thí sinh được chứng minh đã gian lận hoặc được can thiệp điểm.
Đây là phương án tương tự cách xử lý ở Quảng Trị và cũng là hướng được nhiều người đánh giá phù hợp nhất nếu cơ quan điều tra xác định được từng trường hợp cụ thể.
Kịch bản thứ hai, giữ nguyên kết quả đối với những bài thi được xác định không bị tác động.
Trong trường hợp này, quyền lợi của các học sinh học thật, thi thật sẽ được bảo đảm, đồng thời dữ liệu tuyển sinh được điều chỉnh theo kết luận điều tra.
Kịch bản thứ ba, tổ chức thi lại toàn bộ hoặc một phần điểm thi.
Phương án này chỉ được đặt ra nếu cơ quan chức năng không thể xác định bài thi nào đã bị can thiệp, bài thi nào phản ánh đúng năng lực thực tế. Khi đó, thi lại có thể là giải pháp nhằm bảo đảm tính công bằng cho tất cả các bên.
Bài toán khó giữa pháp luật và quyền lợi học sinh
Theo nhiều chuyên gia, vụ việc tại Tuyên Quang là một trong những tình huống phức tạp nhất của kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Một mặt, cơ quan quản lý phải xử lý nghiêm các hành vi gian lận để bảo vệ sự công bằng của kỳ thi.
Mặt khác, việc xử lý cũng phải bảo đảm không làm ảnh hưởng đến hàng trăm học sinh đã học tập và làm bài nghiêm túc.
Trao đổi về vấn đề này, thầy Đinh Đức Hiền, Giám đốc điều hành Trường TH, THCS&THPT FPT Bắc Giang, cho rằng cần tách bạch trách nhiệm của từng thí sinh với giá trị pháp lý của kết quả thi.
Theo ông, không thể vì chưa xác định được lỗi cá nhân mà mặc nhiên công nhận toàn bộ kết quả, nhưng cũng không thể vì điểm thi xảy ra sai phạm mà coi tất cả học sinh đều là người gian lận.
Đây cũng chính là lý do khiến việc xử lý vụ việc tại Tuyên Quang chưa thể diễn ra nhanh như ở Quảng Trị.
Điều quan trọng nhất vẫn là chứng cứ
Sự khác biệt giữa hai vụ việc không nằm ở việc nơi nào được ưu tiên hay xử lý nhẹ hơn, mà nằm ở mức độ làm rõ chứng cứ.
Tại Quảng Trị, cơ quan chức năng đã xác định được từng thí sinh vi phạm nên có đủ cơ sở pháp lý để đề nghị hủy kết quả thi.
Trong khi đó, tại Tuyên Quang, quá trình điều tra vẫn đang tiếp diễn để xác định chính xác bài thi nào bị can thiệp và ai phải chịu trách nhiệm.
Chỉ khi những câu hỏi này được trả lời bằng chứng cứ cụ thể, cơ quan quản lý mới có thể đưa ra quyết định vừa đúng quy định pháp luật, vừa bảo đảm công bằng đối với những học sinh học thật, thi thật.
Sự khác biệt này không phải là cách xử lý thiếu thống nhất, mà xuất phát từ bản chất hoàn toàn khác nhau của hai vụ việc.
Quảng Trị: Đã xác định được người vi phạm
Tại điểm thi Trường THPT Lê Trực, quá trình điều tra đã làm rõ từng trường hợp cụ thể. Cơ quan chức năng xác định được những thí sinh có hành vi vi phạm quy chế thi thông qua việc đối chiếu lời khai, dữ liệu kỹ thuật và các chứng cứ liên quan.
Khi danh tính người vi phạm đã được xác định, việc đề nghị hủy kết quả thi là bước xử lý theo đúng quy định hiện hành. Quyết định này chỉ tác động đến những cá nhân có hành vi gian lận, không làm ảnh hưởng đến quyền lợi của các thí sinh còn lại tại điểm thi cũng như toàn bộ kỳ tuyển sinh.
Nói cách khác, đây là trường hợp "xử lý đúng người, đúng hành vi".
Ảnh: VTCnews
Tuyên Quang: Chưa thể xác định ai được can thiệp điểm
Tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, vụ việc có quy mô lớn và tính chất phức tạp hơn nhiều.
Sau khi xuất hiện số lượng điểm 10 môn Toán bất thường, cơ quan điều tra đã khởi tố vụ án, bắt tạm giam nhiều cán bộ để điều tra dấu hiệu tiêu cực trong công tác tổ chức thi.
Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có kết luận chính thức về những câu hỏi quan trọng nhất:
- Bao nhiêu bài thi thực sự bị can thiệp?
- Những thí sinh nào được hưởng lợi từ hành vi gian lận?
- Những ai đạt điểm hoàn toàn bằng năng lực thực tế?
Nếu chưa chứng minh được hành vi vi phạm của từng cá nhân, việc hủy kết quả thi hàng loạt sẽ rất khó bảo đảm đúng quy định pháp luật và có nguy cơ ảnh hưởng đến quyền lợi của nhiều học sinh vô can.
Không thể coi tất cả thí sinh đều có lỗi
Một trong những nguyên tắc quan trọng của pháp luật là trách nhiệm phải được cá thể hóa.
Ngay cả khi xảy ra tiêu cực trong quá trình tổ chức thi, điều đó không đồng nghĩa tất cả thí sinh tại điểm thi đều tham gia hoặc biết về hành vi vi phạm.
Trong thực tế, có thể tồn tại nhiều nhóm thí sinh:
- Nhóm trực tiếp tham gia hoặc biết việc gian lận.
- Nhóm được hưởng lợi nhưng không chủ động thực hiện hành vi.
- Nhóm hoàn toàn không liên quan và làm bài bằng năng lực thật.
Những kịch bản nào có thể xảy ra?
Theo các chuyên gia giáo dục, sau khi có kết luận điều tra, việc xử lý tại Tuyên Quang có thể theo một trong ba hướng.
Kịch bản thứ nhất, chỉ hủy kết quả của những thí sinh được chứng minh đã gian lận hoặc được can thiệp điểm.
Đây là phương án tương tự cách xử lý ở Quảng Trị và cũng là hướng được nhiều người đánh giá phù hợp nhất nếu cơ quan điều tra xác định được từng trường hợp cụ thể.
Kịch bản thứ hai, giữ nguyên kết quả đối với những bài thi được xác định không bị tác động.
Trong trường hợp này, quyền lợi của các học sinh học thật, thi thật sẽ được bảo đảm, đồng thời dữ liệu tuyển sinh được điều chỉnh theo kết luận điều tra.
Kịch bản thứ ba, tổ chức thi lại toàn bộ hoặc một phần điểm thi.
Phương án này chỉ được đặt ra nếu cơ quan chức năng không thể xác định bài thi nào đã bị can thiệp, bài thi nào phản ánh đúng năng lực thực tế. Khi đó, thi lại có thể là giải pháp nhằm bảo đảm tính công bằng cho tất cả các bên.
Bài toán khó giữa pháp luật và quyền lợi học sinh
Theo nhiều chuyên gia, vụ việc tại Tuyên Quang là một trong những tình huống phức tạp nhất của kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Một mặt, cơ quan quản lý phải xử lý nghiêm các hành vi gian lận để bảo vệ sự công bằng của kỳ thi.
Mặt khác, việc xử lý cũng phải bảo đảm không làm ảnh hưởng đến hàng trăm học sinh đã học tập và làm bài nghiêm túc.
Trao đổi về vấn đề này, thầy Đinh Đức Hiền, Giám đốc điều hành Trường TH, THCS&THPT FPT Bắc Giang, cho rằng cần tách bạch trách nhiệm của từng thí sinh với giá trị pháp lý của kết quả thi.
Theo ông, không thể vì chưa xác định được lỗi cá nhân mà mặc nhiên công nhận toàn bộ kết quả, nhưng cũng không thể vì điểm thi xảy ra sai phạm mà coi tất cả học sinh đều là người gian lận.
Đây cũng chính là lý do khiến việc xử lý vụ việc tại Tuyên Quang chưa thể diễn ra nhanh như ở Quảng Trị.
Điều quan trọng nhất vẫn là chứng cứ
Sự khác biệt giữa hai vụ việc không nằm ở việc nơi nào được ưu tiên hay xử lý nhẹ hơn, mà nằm ở mức độ làm rõ chứng cứ.
Tại Quảng Trị, cơ quan chức năng đã xác định được từng thí sinh vi phạm nên có đủ cơ sở pháp lý để đề nghị hủy kết quả thi.
Trong khi đó, tại Tuyên Quang, quá trình điều tra vẫn đang tiếp diễn để xác định chính xác bài thi nào bị can thiệp và ai phải chịu trách nhiệm.
Chỉ khi những câu hỏi này được trả lời bằng chứng cứ cụ thể, cơ quan quản lý mới có thể đưa ra quyết định vừa đúng quy định pháp luật, vừa bảo đảm công bằng đối với những học sinh học thật, thi thật.
