Minh Phương✔
Thành viên nổi tiếng
Đến hết tháng 10/2026, Việt Nam chưa ghi nhận cơn bão nào đổ bộ trực tiếp vào đất liền, dù đây là thời kỳ hoạt động bão thường gây nhiều ảnh hưởng, đặc biệt tại miền Trung. Diễn biến này được nhận định có liên quan đến trạng thái El Niño cường độ rất mạnh, trong bối cảnh hoạt động bão trên Biển Đông được dự báo thấp hơn trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, bão ít không đồng nghĩa với việc nguy cơ thiên tai giảm, bởi mưa lớn, lũ lụt và sạt lở đất vẫn có thể xảy ra.
Tháng 10 không có bão đổ bộ là diễn biến hiếm gặp
Theo TS Nguyễn Ngọc Huy, chuyên gia về biến đổi khí hậu và cảnh báo thiên tai, việc hết tháng 10 mà chưa có bão đổ bộ đất liền là diễn biến khá hiếm gặp trong mùa mưa bão năm nay.
Thông thường, mùa bão tại Việt Nam kéo dài qua nhiều tháng, với thời điểm ảnh hưởng khác nhau giữa các khu vực. Miền Bắc thường chịu tác động rõ hơn trong giai đoạn giữa năm, trong khi miền Trung có nguy cơ chịu ảnh hưởng của bão và áp thấp nhiệt đới trong những tháng cuối năm, đặc biệt vào tháng 10 và tháng 11.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa số lượng bão hình thành trên Biển Đông và số cơn đổ bộ trực tiếp vào đất liền Việt Nam. Một cơn bão có thể hoạt động trên Biển Đông nhưng di chuyển ra xa bờ, đổi hướng hoặc suy yếu trước khi tiếp cận đất liền. Vì vậy, việc chưa có bão đổ bộ không có nghĩa là trên Biển Đông hoàn toàn không xuất hiện bão trong cả mùa.
Nhận định khí hậu mới nhất của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho thấy, từ ngày 21/10 đến 20/11/2026, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông có khả năng thấp hơn trung bình nhiều năm. Trong thời kỳ này, trung bình nhiều năm có khoảng 1,6 cơn hoạt động trên Biển Đông và 0,6 cơn đổ bộ vào đất liền Việt Nam.
Dự báo từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông, cũng như số cơn đổ bộ vào đất liền, tiếp tục có khả năng thấp hơn trung bình nhiều năm.
El Niño cường độ rất mạnh có thể là một trong những yếu tố quan trọng
Một trong những yếu tố đáng chú ý của thời tiết năm nay là El Niño được dự báo duy trì cường độ rất mạnh trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027.
Theo bản tin dự báo khí hậu thời hạn mùa của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, xác suất El Niño duy trì cường độ rất mạnh trong giai đoạn tháng 11/2026 đến tháng 1/2027 lên tới 96%. Sau đó, hiện tượng này có xu hướng suy yếu dần nhưng vẫn có khả năng duy trì đến nửa đầu mùa hè năm 2027 trước khi chuyển dần sang trạng thái trung tính.
El Niño là hiện tượng nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương xích đạo cao hơn mức trung bình, đi kèm những thay đổi trong hoàn lưu khí quyển. Những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến sự phân bố mưa, hoạt động đối lưu và điều kiện hình thành, phát triển của các hệ thống thời tiết trên quy mô khu vực.
Đối với Việt Nam, El Niño thường gắn với nguy cơ số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông thấp hơn trung bình trong một số giai đoạn, đồng thời làm thay đổi chế độ mưa giữa các vùng. Tuy nhiên, mối liên hệ này không có nghĩa El Niño luôn khiến bão ít đi hoặc mọi khu vực đều khô hạn.
Hoạt động của bão nhiệt đới còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực hình thành bão, độ ẩm, sự bất ổn định của khí quyển, gió đứt theo chiều cao và các hình thế hoàn lưu dẫn đường. Những yếu tố này có thể biến đổi theo từng thời điểm, khiến số lượng, hướng di chuyển và cường độ bão khác nhau ngay cả trong những năm có cùng trạng thái ENSO.
Do đó, El Niño cường độ rất mạnh là một yếu tố quan trọng cần xem xét khi lý giải diễn biến mùa bão năm nay, nhưng không thể coi đây là nguyên nhân duy nhất khiến Việt Nam chưa có bão đổ bộ tính đến hết tháng 10.
Không có bão nhưng miền Trung vẫn đối mặt nguy cơ mưa lớn
Trong khi hoạt động bão được dự báo thấp hơn trung bình, mưa lớn vẫn là nguy cơ đáng lưu ý tại miền Trung trong những tháng cuối năm.
Theo TS Nguyễn Ngọc Huy, những ngày cuối tháng 10, khu vực Bắc Trung Bộ, Trung Bộ và Nam Trung Bộ chịu ảnh hưởng của nhiễu động gió Đông kết hợp với gió Đông Bắc yếu. Các luồng gió đưa mây ẩm từ biển vào đất liền theo từng đợt, gây mưa rào gián đoạn.
Tại thời điểm 8h30 ngày 29/10, mưa rào được ghi nhận ở khu vực phía nam Quảng Trị, giáp phía bắc TP Huế và vùng giáp ranh giữa Khánh Hòa với Lâm Đồng. Các khối mây ngoài khơi vùng biển ven bờ Đồng Hới, Nghệ An và Hà Tĩnh cũng có khả năng di chuyển vào đất liền, gây mưa trong những giờ tiếp theo.
Dự báo từ nay đến ngày 31/10, miền Trung tiếp tục xuất hiện các đợt mưa rào rải rác. Khoảng ngày 2/11, một đợt không khí lạnh có khả năng ảnh hưởng đến miền Bắc; đến khoảng ngày 5/11, không khí lạnh được tăng cường, có thể gây mưa ngắn tại trung du, miền núi phía Bắc và Bắc Trung Bộ.
Đáng chú ý, mô hình dự báo EC-AIFS được TS Nguyễn Ngọc Huy đề cập cho thấy khả năng xuất hiện một đợt mưa lớn kéo dài trong khoảng ngày 6-12/11 tại Bắc Trung Bộ và Trung Bộ. Đây là dự báo cần tiếp tục được cập nhật khi thời điểm xảy ra mưa đến gần.
Ở tầm dự báo mùa, cơ quan khí tượng cũng nhận định trong tháng 11-12/2026, Trung Bộ vẫn có khả năng xuất hiện các đợt mưa vừa, mưa to, tập trung tại khu vực từ Hà Tĩnh đến TP Huế và Duyên hải Nam Trung Bộ.
Mưa lớn tại miền Trung không nhất thiết phải gắn với một cơn bão đổ bộ. Các hình thế gió, nhiễu động khí quyển và điều kiện địa hình có thể kết hợp, khiến hơi ẩm tập trung trong thời gian dài, tạo ra lượng mưa lớn trên diện rộng hoặc mưa rất to tại một số địa phương.
Đặc biệt, sau những đợt mưa kéo dài, đất tại các sườn dốc dễ bão hòa nước, làm tăng nguy cơ sạt lở. Các lưu vực sông suối nhỏ có thể xuất hiện lũ lên nhanh, trong khi khu vực đô thị và vùng trũng thấp vẫn có nguy cơ ngập úng. Vì vậy, không thể chỉ căn cứ vào tình trạng có hay không có bão để đánh giá mức độ an toàn của thời tiết.
Bão ít hơn nhưng không thể chủ quan trước thiên tai
Theo dự báo khí hậu thời hạn mùa, nền nhiệt trung bình trên cả nước trong tháng 11/2026 có khả năng cao hơn trung bình nhiều năm từ 1-2 độ C. Trong tháng 12/2026 và tháng 1/2027, mức chênh lệch phổ biến từ 0,5-1,5 độ C; riêng Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có thể cao hơn từ 1-2 độ C.
Từ tháng 2 đến tháng 4/2027, nhiệt độ trung bình tiếp tục được dự báo cao hơn trung bình nhiều năm từ 1-2 độ C, một số nơi có thể cao hơn 2 độ C.
Cùng với đó, lượng mưa có xu hướng phân hóa rõ giữa các khu vực. Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có nguy cơ kết thúc mùa mưa sớm, thiếu hụt lượng mưa trong những tháng đầu năm 2027. Tình trạng này có thể gây áp lực lên nguồn nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp và làm tăng nguy cơ xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long.
Đối với không khí lạnh, hoạt động được dự báo yếu hơn trung bình nhiều năm. Các đợt rét đậm, rét hại tại Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có thể xuất hiện muộn hơn, với số ngày rét đậm, rét hại thấp hơn thông thường. Tuy nhiên, vẫn có khả năng xuất hiện những đợt không khí lạnh mạnh khiến nhiệt độ giảm nhanh trong thời gian ngắn.
Dông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh cũng có thể xảy ra trên phạm vi cả nước. Đây là những hiện tượng có phạm vi ảnh hưởng đôi khi không lớn nhưng có thể gây thiệt hại đáng kể đối với nhà cửa, công trình, cây trồng và hoạt động sản xuất.
Vì vậy, việc chưa có bão đổ bộ đất liền đến hết tháng 10/2026 cần được nhìn nhận như một diễn biến đáng chú ý của mùa khí hậu năm nay, thay vì bằng chứng cho thấy mùa thiên tai đã qua hoặc rủi ro đã giảm.
Người dân tại miền Trung, nhất là những khu vực thường xuyên xảy ra lũ quét, sạt lở và ngập sâu, cần tiếp tục theo dõi các bản tin dự báo mưa lớn, cảnh báo lũ trên sông và nguy cơ sạt lở đất. Các địa phương cần rà soát phương án sơ tán dân ở khu vực nguy hiểm, kiểm tra công trình phòng chống thiên tai và bảo đảm thông tin cảnh báo đến người dân kịp thời.
Trong bối cảnh El Niño có thể tiếp tục ảnh hưởng đến thời tiết những tháng tới, việc theo dõi đồng thời nguy cơ mưa lũ và thiếu hụt nguồn nước sẽ đặc biệt quan trọng. Số lượng bão thấp hơn trung bình không đồng nghĩa với một mùa thời tiết ít rủi ro, bởi thiên tai vẫn có thể xuất hiện từ những hình thái khác ngoài bão nhiệt đới.
Tháng 10 không có bão đổ bộ là diễn biến hiếm gặp
Theo TS Nguyễn Ngọc Huy, chuyên gia về biến đổi khí hậu và cảnh báo thiên tai, việc hết tháng 10 mà chưa có bão đổ bộ đất liền là diễn biến khá hiếm gặp trong mùa mưa bão năm nay.
Thông thường, mùa bão tại Việt Nam kéo dài qua nhiều tháng, với thời điểm ảnh hưởng khác nhau giữa các khu vực. Miền Bắc thường chịu tác động rõ hơn trong giai đoạn giữa năm, trong khi miền Trung có nguy cơ chịu ảnh hưởng của bão và áp thấp nhiệt đới trong những tháng cuối năm, đặc biệt vào tháng 10 và tháng 11.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa số lượng bão hình thành trên Biển Đông và số cơn đổ bộ trực tiếp vào đất liền Việt Nam. Một cơn bão có thể hoạt động trên Biển Đông nhưng di chuyển ra xa bờ, đổi hướng hoặc suy yếu trước khi tiếp cận đất liền. Vì vậy, việc chưa có bão đổ bộ không có nghĩa là trên Biển Đông hoàn toàn không xuất hiện bão trong cả mùa.
Nhận định khí hậu mới nhất của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho thấy, từ ngày 21/10 đến 20/11/2026, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông có khả năng thấp hơn trung bình nhiều năm. Trong thời kỳ này, trung bình nhiều năm có khoảng 1,6 cơn hoạt động trên Biển Đông và 0,6 cơn đổ bộ vào đất liền Việt Nam.
Dự báo từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông, cũng như số cơn đổ bộ vào đất liền, tiếp tục có khả năng thấp hơn trung bình nhiều năm.
El Niño cường độ rất mạnh có thể là một trong những yếu tố quan trọng
Một trong những yếu tố đáng chú ý của thời tiết năm nay là El Niño được dự báo duy trì cường độ rất mạnh trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027.
Theo bản tin dự báo khí hậu thời hạn mùa của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, xác suất El Niño duy trì cường độ rất mạnh trong giai đoạn tháng 11/2026 đến tháng 1/2027 lên tới 96%. Sau đó, hiện tượng này có xu hướng suy yếu dần nhưng vẫn có khả năng duy trì đến nửa đầu mùa hè năm 2027 trước khi chuyển dần sang trạng thái trung tính.
El Niño là hiện tượng nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương xích đạo cao hơn mức trung bình, đi kèm những thay đổi trong hoàn lưu khí quyển. Những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến sự phân bố mưa, hoạt động đối lưu và điều kiện hình thành, phát triển của các hệ thống thời tiết trên quy mô khu vực.
Đối với Việt Nam, El Niño thường gắn với nguy cơ số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông thấp hơn trung bình trong một số giai đoạn, đồng thời làm thay đổi chế độ mưa giữa các vùng. Tuy nhiên, mối liên hệ này không có nghĩa El Niño luôn khiến bão ít đi hoặc mọi khu vực đều khô hạn.
Hoạt động của bão nhiệt đới còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực hình thành bão, độ ẩm, sự bất ổn định của khí quyển, gió đứt theo chiều cao và các hình thế hoàn lưu dẫn đường. Những yếu tố này có thể biến đổi theo từng thời điểm, khiến số lượng, hướng di chuyển và cường độ bão khác nhau ngay cả trong những năm có cùng trạng thái ENSO.
Do đó, El Niño cường độ rất mạnh là một yếu tố quan trọng cần xem xét khi lý giải diễn biến mùa bão năm nay, nhưng không thể coi đây là nguyên nhân duy nhất khiến Việt Nam chưa có bão đổ bộ tính đến hết tháng 10.
Không có bão nhưng miền Trung vẫn đối mặt nguy cơ mưa lớn
Trong khi hoạt động bão được dự báo thấp hơn trung bình, mưa lớn vẫn là nguy cơ đáng lưu ý tại miền Trung trong những tháng cuối năm.
Theo TS Nguyễn Ngọc Huy, những ngày cuối tháng 10, khu vực Bắc Trung Bộ, Trung Bộ và Nam Trung Bộ chịu ảnh hưởng của nhiễu động gió Đông kết hợp với gió Đông Bắc yếu. Các luồng gió đưa mây ẩm từ biển vào đất liền theo từng đợt, gây mưa rào gián đoạn.
Tại thời điểm 8h30 ngày 29/10, mưa rào được ghi nhận ở khu vực phía nam Quảng Trị, giáp phía bắc TP Huế và vùng giáp ranh giữa Khánh Hòa với Lâm Đồng. Các khối mây ngoài khơi vùng biển ven bờ Đồng Hới, Nghệ An và Hà Tĩnh cũng có khả năng di chuyển vào đất liền, gây mưa trong những giờ tiếp theo.
Dự báo từ nay đến ngày 31/10, miền Trung tiếp tục xuất hiện các đợt mưa rào rải rác. Khoảng ngày 2/11, một đợt không khí lạnh có khả năng ảnh hưởng đến miền Bắc; đến khoảng ngày 5/11, không khí lạnh được tăng cường, có thể gây mưa ngắn tại trung du, miền núi phía Bắc và Bắc Trung Bộ.
Đáng chú ý, mô hình dự báo EC-AIFS được TS Nguyễn Ngọc Huy đề cập cho thấy khả năng xuất hiện một đợt mưa lớn kéo dài trong khoảng ngày 6-12/11 tại Bắc Trung Bộ và Trung Bộ. Đây là dự báo cần tiếp tục được cập nhật khi thời điểm xảy ra mưa đến gần.
Ở tầm dự báo mùa, cơ quan khí tượng cũng nhận định trong tháng 11-12/2026, Trung Bộ vẫn có khả năng xuất hiện các đợt mưa vừa, mưa to, tập trung tại khu vực từ Hà Tĩnh đến TP Huế và Duyên hải Nam Trung Bộ.
Mưa lớn tại miền Trung không nhất thiết phải gắn với một cơn bão đổ bộ. Các hình thế gió, nhiễu động khí quyển và điều kiện địa hình có thể kết hợp, khiến hơi ẩm tập trung trong thời gian dài, tạo ra lượng mưa lớn trên diện rộng hoặc mưa rất to tại một số địa phương.
Đặc biệt, sau những đợt mưa kéo dài, đất tại các sườn dốc dễ bão hòa nước, làm tăng nguy cơ sạt lở. Các lưu vực sông suối nhỏ có thể xuất hiện lũ lên nhanh, trong khi khu vực đô thị và vùng trũng thấp vẫn có nguy cơ ngập úng. Vì vậy, không thể chỉ căn cứ vào tình trạng có hay không có bão để đánh giá mức độ an toàn của thời tiết.
Bão ít hơn nhưng không thể chủ quan trước thiên tai
Theo dự báo khí hậu thời hạn mùa, nền nhiệt trung bình trên cả nước trong tháng 11/2026 có khả năng cao hơn trung bình nhiều năm từ 1-2 độ C. Trong tháng 12/2026 và tháng 1/2027, mức chênh lệch phổ biến từ 0,5-1,5 độ C; riêng Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có thể cao hơn từ 1-2 độ C.
Từ tháng 2 đến tháng 4/2027, nhiệt độ trung bình tiếp tục được dự báo cao hơn trung bình nhiều năm từ 1-2 độ C, một số nơi có thể cao hơn 2 độ C.
Cùng với đó, lượng mưa có xu hướng phân hóa rõ giữa các khu vực. Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có nguy cơ kết thúc mùa mưa sớm, thiếu hụt lượng mưa trong những tháng đầu năm 2027. Tình trạng này có thể gây áp lực lên nguồn nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp và làm tăng nguy cơ xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long.
Đối với không khí lạnh, hoạt động được dự báo yếu hơn trung bình nhiều năm. Các đợt rét đậm, rét hại tại Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có thể xuất hiện muộn hơn, với số ngày rét đậm, rét hại thấp hơn thông thường. Tuy nhiên, vẫn có khả năng xuất hiện những đợt không khí lạnh mạnh khiến nhiệt độ giảm nhanh trong thời gian ngắn.
Dông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh cũng có thể xảy ra trên phạm vi cả nước. Đây là những hiện tượng có phạm vi ảnh hưởng đôi khi không lớn nhưng có thể gây thiệt hại đáng kể đối với nhà cửa, công trình, cây trồng và hoạt động sản xuất.
Vì vậy, việc chưa có bão đổ bộ đất liền đến hết tháng 10/2026 cần được nhìn nhận như một diễn biến đáng chú ý của mùa khí hậu năm nay, thay vì bằng chứng cho thấy mùa thiên tai đã qua hoặc rủi ro đã giảm.
Người dân tại miền Trung, nhất là những khu vực thường xuyên xảy ra lũ quét, sạt lở và ngập sâu, cần tiếp tục theo dõi các bản tin dự báo mưa lớn, cảnh báo lũ trên sông và nguy cơ sạt lở đất. Các địa phương cần rà soát phương án sơ tán dân ở khu vực nguy hiểm, kiểm tra công trình phòng chống thiên tai và bảo đảm thông tin cảnh báo đến người dân kịp thời.
Trong bối cảnh El Niño có thể tiếp tục ảnh hưởng đến thời tiết những tháng tới, việc theo dõi đồng thời nguy cơ mưa lũ và thiếu hụt nguồn nước sẽ đặc biệt quan trọng. Số lượng bão thấp hơn trung bình không đồng nghĩa với một mùa thời tiết ít rủi ro, bởi thiên tai vẫn có thể xuất hiện từ những hình thái khác ngoài bão nhiệt đới.
