Vì sao nhiều đài truyền hình Mỹ từ chối phát trực tiếp bài phát biểu của Tổng thống Trump?

[Ánh Bình Minh]

Việc CNN, ABC và NBC đồng loạt không phát trực tiếp bài phát biểu của Tổng thống Donald Trump vào khung giờ vàng tối 16/7 (giờ Mỹ) đã trở thành một trong những quyết định gây tranh cãi nhất của truyền thông Mỹ trong thời gian gần đây. Không chỉ phản ánh cuộc đối đầu ngày càng gay gắt giữa Nhà Trắng và các hãng tin lớn, sự việc còn cho thấy bài toán khó của báo chí trong việc cân bằng giữa quyền được biết của công chúng và trách nhiệm ngăn chặn thông tin sai lệch.

Quyết định hiếm thấy của các "ông lớn" truyền hình

Theo Reuters, bài phát biểu của Tổng thống Trump được lên lịch vào khung giờ vàng và dự kiến tập trung vào vấn đề an ninh bầu cử, khi nước Mỹ chỉ còn khoảng bốn tháng nữa sẽ bước vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ 2026.

Thông thường, các bài phát biểu của tổng thống Mỹ vào thời điểm quan trọng đều được các đài truyền hình lớn phát trực tiếp trên kênh chính vì được coi là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt đối với công chúng. Tuy nhiên lần này, nhiều hãng truyền thông đã lựa chọn cách tiếp cận khác.

ABC News cho biết sẽ phát bài phát biểu trên nền tảng trực tuyến ABC News Live và hệ thống phát thanh ABC News Radio, thay vì kênh truyền hình chính. NBC News cũng chuyển sang phát trên dịch vụ trực tuyến miễn phí NBC News NOW, còn CNN chỉ cung cấp tín hiệu phát trực tiếp trên website và nền tảng thuê bao CNN All Access, đồng thời theo dõi để cập nhật những diễn biến đáng chú ý.

Các nền tảng trực tuyến này đều có lượng khán giả thấp hơn đáng kể so với các kênh truyền hình truyền thống, đồng nghĩa bài phát biểu sẽ tiếp cận ít người xem hơn.

Màn hình bên trong Phòng họp báo James S. Brady của Nhà Trắng hiển thị bài phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump về an ninh bầu cử trong bài phát biểu trước toàn quốc từ Phòng Đông của Nhà Trắng, cho thấy 2 đài ABC và NBC đã chọn không phát sóng trực tiếp bài phát biểu trên các nền tảng chính của họ. Ảnh: REUTERS​

Lo ngại về nguy cơ lan truyền thông tin chưa được kiểm chứng

Theo nhiều hãng tin quốc tế, nguyên nhân chính khiến các đài truyền hình đưa ra quyết định trên là lo ngại Tổng thống Trump sẽ tiếp tục lặp lại các cáo buộc liên quan đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2020.

Nhà Trắng cho biết ông Trump dự kiến công bố các thông tin tình báo nhạy cảm liên quan đến việc Trung Quốc có ý định hoặc khả năng can thiệp vào cuộc bầu cử năm 2020. Tuy nhiên, một số quan chức trong chính quyền cũng bày tỏ lo ngại rằng những tài liệu tình báo được thu thập từ nhiệm kỳ đầu của ông có thể bị diễn giải theo cách gây hiểu lầm.

Trong nhiều năm qua, ông Trump liên tục khẳng định cuộc bầu cử năm 2020 bị "đánh cắp", đồng thời nhiều lần cho rằng bỏ phiếu qua thư tạo điều kiện cho gian lận, máy bỏ phiếu có thể bị thao túng và người không phải công dân Mỹ tham gia bỏ phiếu với số lượng lớn. Các cáo buộc này đã nhiều lần bị tòa án, các cơ quan bầu cử liên bang và nhiều cuộc điều tra bác bỏ.

Theo AP, chính những tiền lệ này khiến nhiều chuyên gia và nghị sĩ Dân chủ cảnh báo việc phát sóng trực tiếp có thể vô tình giúp khuếch tán những thông tin chưa được kiểm chứng tới hàng triệu khán giả.

Các đài truyền hình rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan

Axios nhận định các hãng truyền thông Mỹ đang đối mặt với một lựa chọn rất khó.

Nếu phát trực tiếp toàn bộ bài phát biểu, họ có nguy cơ trở thành kênh truyền tải các tuyên bố gây tranh cãi mà chưa có thời gian kiểm chứng.

Ngược lại, nếu từ chối phát sóng, họ sẽ đối mặt với sự chỉ trích từ Nhà Trắng và những người ủng hộ Tổng thống Trump, đồng thời có thể làm gia tăng căng thẳng giữa chính quyền với giới truyền thông.

Thực tế, đây không phải lần đầu tiên các đài truyền hình Mỹ đưa ra quyết định như vậy. Axios nhắc lại rằng vào năm 2022, một số đài lớn cũng từng không phát trực tiếp bài phát biểu của Tổng thống Joe Biden khi cho rằng nội dung mang tính chính trị nhiều hơn là một thông điệp khẩn cấp quốc gia.

Nhà Trắng phản đối

Trong cuộc họp báo trước bài phát biểu, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết ngoài vấn đề bầu cử, Tổng thống Trump còn dự kiến đề cập tới tình hình Iran, kinh tế Mỹ và nhiều vấn đề an ninh quốc gia khác.

Theo bà, chính điều đó càng cho thấy các đài truyền hình nên phát trực tiếp để người dân được tiếp cận đầy đủ thông tin.

Sau bài phát biểu, ông Trump tiếp tục chỉ trích một số hãng truyền thông lớn vì không phát sóng trên kênh chính, cho rằng họ đang cố tình che giấu thông tin với công chúng.

Cuộc đối đầu kéo dài giữa ông Trump và truyền thông

Reuters nhận định quyết định lần này diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa chính quyền Tổng thống Trump và các hãng truyền thông lớn đang căng thẳng hơn bao giờ hết.

Trong thời gian qua, Nhà Trắng nhiều lần công kích các hãng tin như CNN, ABC hay NBC. Đồng thời, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) cũng đang xem xét nhiều vấn đề liên quan đến các tập đoàn truyền thông lớn, khiến giới báo chí đặc biệt nhạy cảm với mọi quyết định biên tập.

Dù vậy, theo Tu chính án thứ nhất của Hiến pháp Mỹ, các cơ quan báo chí có toàn quyền quyết định nội dung phát sóng và không có nghĩa vụ pháp lý phải truyền hình trực tiếp mọi bài phát biểu của tổng thống.

Bài toán khó của báo chí trong kỷ nguyên thông tin sai lệch

Vụ việc một lần nữa cho thấy thách thức mà các cơ quan truyền thông đang phải đối mặt trong thời đại mạng xã hội và thông tin lan truyền với tốc độ cao.

Nếu ưu tiên quyền tiếp cận thông tin của công chúng, các đài có thể bị chỉ trích vì phát tán những nội dung chưa được xác minh. Ngược lại, nếu chỉ phát sau khi đã biên tập và kiểm chứng, họ lại dễ bị cáo buộc thiên vị hoặc kiểm duyệt.

Quyết định của CNN, ABC và NBC vì thế không chỉ là câu chuyện về một bài phát biểu của Tổng thống Donald Trump, mà còn phản ánh sự thay đổi trong cách báo chí Mỹ ứng xử với các sự kiện chính trị nhạy cảm. Khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ 2026 đang đến gần, cuộc tranh luận giữa quyền được biết của công chúng và trách nhiệm kiểm chứng thông tin được dự báo sẽ còn tiếp tục nóng lên.