Virus Hanta là gì? Đã xuất hiện ở Việt Nam chưa?

[Nguyễn Thùy Linh]

Hantavirus là một nhóm virus không phổ biến nhưng lại khiến nhiều người lo ngại vì mức độ nguy hiểm cao. Khác với nhiều bệnh truyền nhiễm quen thuộc, nguy cơ chính của virus này không nằm ở việc lây lan giữa người với người, mà đến từ môi trường sống có chuột và các loài gặm nhấm. Vì vậy, những tình huống rất đời thường như dọn nhà lâu ngày không ở, mở kho kín hoặc xử lý khu vực có dấu vết của chuột mới là lúc rủi ro xuất hiện.

Về bản chất, Hantavirus là virus ARN thuộc họ Bunyaviridae, tồn tại ở nhiều khu vực trên thế giới. Virus lây sang người chủ yếu qua việc tiếp xúc với nước tiểu, phân hoặc nước bọt của chuột nhiễm bệnh. Con đường lây phổ biến nhất là hít phải bụi trong không khí có chứa virus, đặc biệt khi quét dọn hoặc làm xáo trộn những nơi chuột từng làm tổ. Ngoài ra, việc chạm tay trực tiếp vào chuột, ổ chuột rồi đưa lên mắt, mũi, miệng cũng có thể làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh.

Một điểm quan trọng cần hiểu đúng là Hantavirus rất hiếm khi lây từ người sang người. Trong đa số trường hợp, người bệnh không phải là nguồn lây cho người xung quanh. Điều này giúp phân biệt rõ với các bệnh đường hô hấp như COVID-19, vốn dễ lây lan trong cộng đồng. Với Hantavirus, yếu tố môi trường và sự hiện diện của chuột mới là điều đáng chú ý hơn cả.

Về diễn tiến bệnh, sau khi nhiễm virus, thời gian ủ bệnh thường kéo dài khoảng 2 đến 4 tuần, có thể lên tới 8 tuần. Giai đoạn đầu, người bệnh có các triệu chứng khá giống cúm như sốt, ớn lạnh, đau đầu, đau cơ, buồn nôn hoặc tiêu chảy. Tuy nhiên, bệnh có thể chuyển nặng nhanh chóng với biểu hiện ho, tức ngực, khó thở, tụt huyết áp và suy hô hấp. Một số thể bệnh nặng có tỷ lệ tử vong cao nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Vậy Hantavirus đã xuất hiện ở Việt Nam chưa?

Theo các thông tin hiện có, Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh Hantavirus gây dịch trong cộng đồng. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc không có nguy cơ. Một số chủng virus trong nhóm này vốn lưu hành tại châu Á và có thể liên quan đến các loài chuột phổ biến trong môi trường đô thị. Điều đó có nghĩa là nguy cơ về mặt sinh học vẫn tồn tại, đặc biệt ở những nơi có mật độ chuột cao hoặc điều kiện vệ sinh chưa đảm bảo.

Vì chưa có thuốc điều trị đặc hiệu hay vaccine phổ biến, phòng ngừa vẫn là cách bảo vệ quan trọng nhất. Người dân cần hạn chế tiếp xúc trực tiếp với chuột sống, chuột chết hoặc các dấu vết như phân, nước tiểu, ổ chuột. Khi dọn dẹp khu vực nghi có chuột, nên mở cửa cho thông thoáng, đeo găng tay và khẩu trang, đồng thời làm ẩm bề mặt bằng dung dịch tẩy rửa trước khi lau để tránh bụi bay lên. Việc quét khô hoặc dùng máy hút bụi có thể khiến các hạt bụi mang virus phát tán trong không khí, làm tăng nguy cơ hít phải.

Bên cạnh đó, giữ vệ sinh môi trường sống cũng rất quan trọng. Cần bịt kín các khe hở để hạn chế chuột xâm nhập, bảo quản thực phẩm trong hộp kín, thu gom rác thường xuyên để không thu hút chuột. Sau khi dọn dẹp hoặc tiếp xúc với khu vực có nguy cơ, nên rửa tay kỹ bằng xà phòng.

Nếu sau khi tiếp xúc với chuột hoặc môi trường nghi nhiễm mà xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau đầu, mệt mỏi, buồn nôn hoặc khó thở, nên đến cơ sở y tế sớm và thông báo rõ yếu tố nguy cơ để được kiểm tra và xử lý kịp thời.

Hiểu đúng về Hantavirus giúp bạn tránh được hai thái cực: chủ quan hoặc hoang mang. Đây không phải là loại virus dễ lây lan trong cộng đồng, nhưng lại nguy hiểm nếu xuất hiện trong môi trường sống không an toàn. Chủ động phòng tránh từ những việc nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày vẫn là cách hiệu quả nhất để giảm rủi ro. #hantavirus

>> Hantavirus có nguy hiểm không? Có thể gây tử vong như thế nào?