Đoạn Video
Ảnh
Giữa tiếng pháo hoa rộn ràng và nhịp đếm ngược hồi hộp chào năm mới, đâu ai nghĩ rằng hai chữ “giao thừa” ta vẫn gọi thực ra chứa đứng trong đó cả một câu chuyện dài của chữ nghĩa và phong tục.
Theo ‘Hán Việt từ điển giản yếu’ của Đào Duy Anh, “giao thừa” vốn viết viết bằng Hán tự là 交承. Trong đó, chữ “giao” " (交) là “trao cho" mang ý nghĩa giao lại, như trong bàn giao; chữ “thừa” (承) là “đón lấy", nghĩa là tiếp nhận, đón lấy như trong “thừa lệnh". Gộp lại, “giao thừa" (交承) có nghĩa là “cũ giao lại, mới tiếp lấy” - “lúc năm cũ qua, năm mới đến". Cũng chính là khoảnh khắc năm cũ trao tay, năm mới tiếp nhận. Một cách nói ngắn gọn mà đầy hình ảnh về sự chuyển giao của thời gian.
Bởi mang ý nghĩa ấy, giao thừa không chỉ đơn thuần là thời điểm kết thúc một năm, mà còn là lúc con người gửi đi những điều cũ kỹ, xui rủi để mở lòng đón nhận những điều mới mẻ, tốt lành. Lễ cúng giao thừa vì thế ra đời như một nghi thức tiễn biệt năm cũ và chào đón năm mới trong sự trang trọng và thành kính.
Trong nhiều thư tịch cổ, giao thừa còn có tên gọi khác là trừ tịch (除夕), với “trừ” (除) là “loại bỏ, thay đổi”, “tịch” (夕) là “buổi tối, đêm”. Có thể hiểu “trừ tịch” là “đêm của sự đổi thay”.
Đại Nam Quốc Âm Tự Vị của Huỳnh Tịnh Của cũng giảng: “Trừ tịch. Đêm ba mươi rạng ngày mồng một tết, đêm ấy phải giữ cho lặng lẽ, không nên động đất, để ông bà về cho yên” sum họp cùng con cháu.
Không chỉ mang ý nghĩa gia đình và tổ tiên, giao thừa còn gắn với tín ngưỡng dân gian về các vị Hành khiển cai quản hạ giới. Theo tục lệ cổ truyền, giao thừa được tổ chức nhằm đón các Thiên binh. Khi đi thị sát dưới hạ giới họ không kịp vào tận bên trong nhà, vì vậy mà bàn cúng thường được đặt ở ngoài cửa chính với một mâm lễ. Mỗi năm sẽ có một vị Hành khiển cai quản hạ giới riêng, việc bàn giao công việc giữa vị Hành khiển cũ và mới hết sức khẩn trương, thế nên các vị chỉ có thể ăn vội, mang theo và chứng giám tấm lòng thành của gia chủ.
Tóm lại, giao thừa không chỉ là thời khắc để chúc nhau một năm mới an khang. Đó là điểm giao giữa cũ và mới, giữa con người với trời đất, giữa hiện tại và những lớp văn hóa đã bồi đắp qua nhiều thế hệ. Hiểu được ý nghĩa ấy mà khoảnh khắc giao thừa bỗng trở nên sâu lắng và thiêng liêng hơn rất nhiều.
Bởi mang ý nghĩa ấy, giao thừa không chỉ đơn thuần là thời điểm kết thúc một năm, mà còn là lúc con người gửi đi những điều cũ kỹ, xui rủi để mở lòng đón nhận những điều mới mẻ, tốt lành. Lễ cúng giao thừa vì thế ra đời như một nghi thức tiễn biệt năm cũ và chào đón năm mới trong sự trang trọng và thành kính.
Trong nhiều thư tịch cổ, giao thừa còn có tên gọi khác là trừ tịch (除夕), với “trừ” (除) là “loại bỏ, thay đổi”, “tịch” (夕) là “buổi tối, đêm”. Có thể hiểu “trừ tịch” là “đêm của sự đổi thay”.
Đại Nam Quốc Âm Tự Vị của Huỳnh Tịnh Của cũng giảng: “Trừ tịch. Đêm ba mươi rạng ngày mồng một tết, đêm ấy phải giữ cho lặng lẽ, không nên động đất, để ông bà về cho yên” sum họp cùng con cháu.
Không chỉ mang ý nghĩa gia đình và tổ tiên, giao thừa còn gắn với tín ngưỡng dân gian về các vị Hành khiển cai quản hạ giới. Theo tục lệ cổ truyền, giao thừa được tổ chức nhằm đón các Thiên binh. Khi đi thị sát dưới hạ giới họ không kịp vào tận bên trong nhà, vì vậy mà bàn cúng thường được đặt ở ngoài cửa chính với một mâm lễ. Mỗi năm sẽ có một vị Hành khiển cai quản hạ giới riêng, việc bàn giao công việc giữa vị Hành khiển cũ và mới hết sức khẩn trương, thế nên các vị chỉ có thể ăn vội, mang theo và chứng giám tấm lòng thành của gia chủ.
Tóm lại, giao thừa không chỉ là thời khắc để chúc nhau một năm mới an khang. Đó là điểm giao giữa cũ và mới, giữa con người với trời đất, giữa hiện tại và những lớp văn hóa đã bồi đắp qua nhiều thế hệ. Hiểu được ý nghĩa ấy mà khoảnh khắc giao thừa bỗng trở nên sâu lắng và thiêng liêng hơn rất nhiều.
