Đoạn Video
Ảnh
Cơ sở hạt nhân tại Abu Dhabi có khả năng đáp ứng khoảng 1/4 nhu cầu điện năng của UAE.
Một vụ tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) gây cháy gần Nhà máy Điện hạt nhân Barakah ở Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đã làm dấy lên thêm lo ngại về an ninh hạt nhân và nguy cơ leo thang quân sự tại vùng Vịnh, trong bối cảnh các cuộc thảo luận hòa bình giữa Iran và Mỹ đang đứng trước nhiều bất ổn.
Barakah là nhà máy điện hạt nhân đầu tiên được xây dựng trên bán đảo Arab. Dưới đây là những thông tin đáng chú ý về cơ sở này:
Nhà máy Điện hạt nhân Barakah là gì?
Barakah là nhà máy điện hạt nhân nằm tại Al Dhafra - khu vực đô thị lớn nhất thuộc tiểu vương quốc Abu Dhabi. Đây là nhà máy điện hạt nhân duy nhất của UAE.
Việc xây dựng nhà máy bắt đầu từ năm 2012 và lò phản ứng đầu tiên chính thức vận hành thương mại vào năm 2021.
Nhà máy nằm gần biên giới với Saudi Arabia, cách thủ đô Abu Dhabi của UAE khoảng 225 km về phía tây.
Cơ sở này có 4 lò phản ứng nước áp lực - loại lò phản ứng điện hạt nhân phổ biến nhất hiện nay. Mô hình được sử dụng là APR-1400, thiết kế lò phản ứng nước áp lực tiên tiến do Hàn Quốc phát triển. Mỗi lò phản ứng có công suất 1.400 megawatt (MW), đủ để cung cấp điện cho khoảng 1 triệu hộ gia đình.
Theo Tập đoàn Năng lượng Hạt nhân Emirates (ENEC), các lò phản ứng của Barakah sản xuất khoảng 40 terawatt-giờ (TWh) điện mỗi năm, tương đương khoảng 25% nhu cầu điện năng của UAE. Hiệp hội Hạt nhân Thế giới có trụ sở tại London cũng xác nhận rằng khi hoạt động đầy đủ, Barakah đáp ứng khoảng 25% nhu cầu điện của UAE.
Theo báo cáo tháng 9 của Văn phòng Truyền thông Abu Dhabi, Barakah đã sản xuất 40TWh năng lượng sạch trong “12 tháng qua”.
Do các nhà máy điện hạt nhân phát thải carbon dioxide thấp hơn so với nhà máy điện truyền thống, ENEC cho biết Barakah giúp giảm tới 22,4 triệu tấn khí thải carbon mỗi năm, tương đương việc loại bỏ khoảng 4,8 triệu ô tô khỏi đường phố.
Điều gì đã xảy ra trong vụ tấn công hôm Chủ nhật và UAE phản ứng ra sao?
Giới chức Abu Dhabi cho biết một UAV đã tấn công gây cháy tại máy phát điện nằm bên ngoài vành đai bên trong của nhà máy Barakah ở khu vực Al Dhafra hôm Chủ nhật. Không có thương vong được ghi nhận và giới chức khẳng định mức độ phóng xạ vẫn ở ngưỡng bình thường.
Cơ quan quản lý hạt nhân UAE cho biết hoạt động của cơ sở Barakah không bị ảnh hưởng. “Tất cả các tổ máy vẫn hoạt động bình thường”, cơ quan này viết trên mạng xã hội.
Trong một tuyên bố, Bộ Quốc phòng UAE cho biết thêm hai UAV khác đã bị đánh chặn “thành công” và các UAV này được phóng từ “biên giới phía tây”. Tuy nhiên, bộ không cung cấp thêm chi tiết.
Bộ Ngoại giao UAE đăng tuyên bố trên mạng xã hội X hôm Chủ nhật, khẳng định nước này lên án “vụ tấn công khủng bố vô cớ” bằng “những ngôn từ mạnh mẽ nhất”.
Tuyên bố nhấn mạnh: “UAE khẳng định sẽ không chấp nhận bất kỳ mối đe dọa nào đối với an ninh và chủ quyền của mình trong bất kỳ hoàn cảnh nào, đồng thời bảo lưu đầy đủ các quyền hợp pháp về chủ quyền, ngoại giao và quân sự để đáp trả mọi mối đe dọa, cáo buộc hoặc hành động thù địch theo cách đảm bảo bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia, toàn vẹn lãnh thổ và sự an toàn của công dân, cư dân cũng như du khách, phù hợp với luật pháp quốc tế.”
Hiện chưa có bên nào nhận trách nhiệm và các tuyên bố của các bộ UAE cũng không công khai cáo buộc quốc gia nào đứng sau vụ việc.
Tuy nhiên, ông Anwar Gargash - cố vấn của Tổng thống UAE - viết trên X hôm Chủ nhật rằng: “Vụ tấn công khủng bố nhằm vào nhà máy điện hạt nhân sạch Barakah, dù do thủ phạm chính trực tiếp thực hiện hay thông qua một lực lượng ủy nhiệm, đều là sự leo thang nguy hiểm và là một cảnh tượng đen tối vi phạm mọi luật lệ và chuẩn mực quốc tế, coi thường tính mạng dân thường tại UAE và khu vực xung quanh.”
Bài đăng của ông Gargash được cho là ám chỉ Iran và mạng lưới các nhóm vũ trang đồng minh của Tehran trong khu vực - còn được Iran gọi là “trục kháng chiến”.
Điểm xuất phát của các UAV vẫn chưa được xác định rõ. Tuy nhiên, hôm Chủ nhật, Saudi Arabia cũng cho biết đã đánh chặn 3 UAV được phóng từ Iraq - nơi hoạt động của một số nhóm thân Iran. Nếu các UAV Shahed-136 của Iran, có tầm hoạt động ước tính từ 2.000 đến 2.500 km, được phóng từ lãnh thổ Iraq thì cả Saudi Arabia và UAE đều nằm trong tầm tấn công.
Phản ứng quốc tế
Saudi Arabia và Qatar đã lên án vụ tấn công nhằm vào nhà máy Barakah.
Bộ Ngoại giao Kuwait cũng ra tuyên bố chỉ trích vụ việc, gọi đây là hành động “ghê tởm”.
Bộ Ngoại giao Ấn Độ lên án vụ tấn công, gọi đây là hành động “không thể chấp nhận”, đồng thời cảnh báo đây là “sự leo thang nguy hiểm” và kêu gọi quay trở lại con đường ngoại giao.
Iran phản ứng thế nào?
Iran chưa nhận trách nhiệm về các vụ tấn công UAV và cũng chưa đưa ra tuyên bố công khai nào liên quan tới sự cố tại Barakah.
Tuy nhiên, sau vụ việc, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên Truth Social rằng: “Đồng hồ đang đếm ngược với Iran, và họ nên hành động thật nhanh, nếu không sẽ chẳng còn lại gì. THỜI GIAN LÀ YẾU TỐ QUYẾT ĐỊNH!”
Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Iran Reza Talaei-Nik hôm Chủ nhật tuyên bố quân đội nước này “hoàn toàn sẵn sàng” đối phó với bất kỳ hành động gây hấn mới nào từ Mỹ và Israel.
Iran trước đó từng cảnh báo rằng các quốc gia có triển khai tài sản quân sự của Mỹ hoặc có lợi ích liên quan đến Israel sẽ bị xem là mục tiêu hợp pháp.
Iran cũng cáo buộc UAE tăng cường quan hệ với Israel trong bối cảnh xuất hiện thông tin Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã có chuyến thăm “bí mật” tới quốc gia vùng Vịnh này trong thời gian xảy ra cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran. UAE đã bác bỏ thông tin trên.
Đại sứ Mỹ tại Israel Mike Huckabee tuần trước cũng cho biết Israel đã triển khai hệ thống phòng không Iron Dome cùng nhân sự tới UAE để hỗ trợ phòng thủ trước nguy cơ bị Iran tấn công.
IAEA nói gì?
Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) - cơ quan giám sát hạt nhân toàn cầu - cho biết sự cố hôm Chủ nhật tại UAE đã buộc một lò phản ứng phải tạm thời sử dụng máy phát điện diesel khẩn cấp.
Tổng giám đốc IAEA Rafael Grossi bày tỏ “quan ngại sâu sắc” và cảnh báo rằng các hoạt động quân sự đe dọa cơ sở hạt nhân là “không thể chấp nhận”.
Một cuộc tấn công vào cơ sở hạt nhân nguy hiểm tới mức nào?
Các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy điện hạt nhân đặc biệt đáng lo ngại vì có thể làm hư hại các hệ thống an toàn quan trọng hoặc lò phản ứng, dẫn đến rò rỉ vật liệu phóng xạ ra khí quyển, không chỉ tại quốc gia bị tấn công mà còn lan sang các nước láng giềng. Vật liệu phóng xạ nguy hiểm, đặc biệt là đồng vị Caesium-137, có thể phát tán vào không khí.
Việc rò rỉ chất phóng xạ có thể gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng và tạo ra rủi ro lớn đối với sức khỏe cộng đồng. Nếu nguồn nước bị nhiễm xạ, nước sẽ không thể sử dụng để uống, trong khi đất nông nghiệp và ngư trường có thể trở nên nguy hiểm trong nhiều thập kỷ, tùy thuộc vào loại đồng vị bị phát tán.
Tiếp xúc cấp tính với phóng xạ trong thời gian ngắn có thể gây bỏng và hội chứng nhiễm xạ cấp tính, đe dọa tính mạng.
Tiếp xúc kéo dài, ngay cả với liều lượng nhỏ, cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như ung thư, đặc biệt là ung thư tuyến giáp và bệnh bạch cầu. Trẻ em và phụ nữ mang thai là những đối tượng dễ bị tổn thương nhất.
Trong suốt cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran, cơ sở hạ tầng năng lượng đã trở thành mục tiêu tấn công.
Nhà máy điện hạt nhân duy nhất đang hoạt động của Iran là Bushehr cũng liên tục bị tấn công trong chiến sự. Giới chuyên gia lo ngại nếu Bushehr bị hư hại nghiêm trọng, nguồn nước trên toàn vùng Vịnh có thể bị nhiễm xạ, trong bối cảnh phần lớn khu vực này thiếu nước ngầm và phụ thuộc nhiều vào công nghệ khử mặn nước biển. Các nhà máy khử mặn hiện không được thiết kế chuyên biệt để lọc chất phóng xạ và không phải cơ sở nào cũng được trang bị công nghệ cần thiết để xử lý loại ô nhiễm này.
Một vụ tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) gây cháy gần Nhà máy Điện hạt nhân Barakah ở Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đã làm dấy lên thêm lo ngại về an ninh hạt nhân và nguy cơ leo thang quân sự tại vùng Vịnh, trong bối cảnh các cuộc thảo luận hòa bình giữa Iran và Mỹ đang đứng trước nhiều bất ổn.
Barakah là nhà máy điện hạt nhân đầu tiên được xây dựng trên bán đảo Arab. Dưới đây là những thông tin đáng chú ý về cơ sở này:
Nhà máy Điện hạt nhân Barakah là gì?
Barakah là nhà máy điện hạt nhân nằm tại Al Dhafra - khu vực đô thị lớn nhất thuộc tiểu vương quốc Abu Dhabi. Đây là nhà máy điện hạt nhân duy nhất của UAE.
Việc xây dựng nhà máy bắt đầu từ năm 2012 và lò phản ứng đầu tiên chính thức vận hành thương mại vào năm 2021.
Nhà máy nằm gần biên giới với Saudi Arabia, cách thủ đô Abu Dhabi của UAE khoảng 225 km về phía tây.
Cơ sở này có 4 lò phản ứng nước áp lực - loại lò phản ứng điện hạt nhân phổ biến nhất hiện nay. Mô hình được sử dụng là APR-1400, thiết kế lò phản ứng nước áp lực tiên tiến do Hàn Quốc phát triển. Mỗi lò phản ứng có công suất 1.400 megawatt (MW), đủ để cung cấp điện cho khoảng 1 triệu hộ gia đình.
Theo Tập đoàn Năng lượng Hạt nhân Emirates (ENEC), các lò phản ứng của Barakah sản xuất khoảng 40 terawatt-giờ (TWh) điện mỗi năm, tương đương khoảng 25% nhu cầu điện năng của UAE. Hiệp hội Hạt nhân Thế giới có trụ sở tại London cũng xác nhận rằng khi hoạt động đầy đủ, Barakah đáp ứng khoảng 25% nhu cầu điện của UAE.
Theo báo cáo tháng 9 của Văn phòng Truyền thông Abu Dhabi, Barakah đã sản xuất 40TWh năng lượng sạch trong “12 tháng qua”.
Do các nhà máy điện hạt nhân phát thải carbon dioxide thấp hơn so với nhà máy điện truyền thống, ENEC cho biết Barakah giúp giảm tới 22,4 triệu tấn khí thải carbon mỗi năm, tương đương việc loại bỏ khoảng 4,8 triệu ô tô khỏi đường phố.
Điều gì đã xảy ra trong vụ tấn công hôm Chủ nhật và UAE phản ứng ra sao?
Giới chức Abu Dhabi cho biết một UAV đã tấn công gây cháy tại máy phát điện nằm bên ngoài vành đai bên trong của nhà máy Barakah ở khu vực Al Dhafra hôm Chủ nhật. Không có thương vong được ghi nhận và giới chức khẳng định mức độ phóng xạ vẫn ở ngưỡng bình thường.
Cơ quan quản lý hạt nhân UAE cho biết hoạt động của cơ sở Barakah không bị ảnh hưởng. “Tất cả các tổ máy vẫn hoạt động bình thường”, cơ quan này viết trên mạng xã hội.
Trong một tuyên bố, Bộ Quốc phòng UAE cho biết thêm hai UAV khác đã bị đánh chặn “thành công” và các UAV này được phóng từ “biên giới phía tây”. Tuy nhiên, bộ không cung cấp thêm chi tiết.
Bộ Ngoại giao UAE đăng tuyên bố trên mạng xã hội X hôm Chủ nhật, khẳng định nước này lên án “vụ tấn công khủng bố vô cớ” bằng “những ngôn từ mạnh mẽ nhất”.
Tuyên bố nhấn mạnh: “UAE khẳng định sẽ không chấp nhận bất kỳ mối đe dọa nào đối với an ninh và chủ quyền của mình trong bất kỳ hoàn cảnh nào, đồng thời bảo lưu đầy đủ các quyền hợp pháp về chủ quyền, ngoại giao và quân sự để đáp trả mọi mối đe dọa, cáo buộc hoặc hành động thù địch theo cách đảm bảo bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia, toàn vẹn lãnh thổ và sự an toàn của công dân, cư dân cũng như du khách, phù hợp với luật pháp quốc tế.”
Hiện chưa có bên nào nhận trách nhiệm và các tuyên bố của các bộ UAE cũng không công khai cáo buộc quốc gia nào đứng sau vụ việc.
Tuy nhiên, ông Anwar Gargash - cố vấn của Tổng thống UAE - viết trên X hôm Chủ nhật rằng: “Vụ tấn công khủng bố nhằm vào nhà máy điện hạt nhân sạch Barakah, dù do thủ phạm chính trực tiếp thực hiện hay thông qua một lực lượng ủy nhiệm, đều là sự leo thang nguy hiểm và là một cảnh tượng đen tối vi phạm mọi luật lệ và chuẩn mực quốc tế, coi thường tính mạng dân thường tại UAE và khu vực xung quanh.”
Bài đăng của ông Gargash được cho là ám chỉ Iran và mạng lưới các nhóm vũ trang đồng minh của Tehran trong khu vực - còn được Iran gọi là “trục kháng chiến”.
Điểm xuất phát của các UAV vẫn chưa được xác định rõ. Tuy nhiên, hôm Chủ nhật, Saudi Arabia cũng cho biết đã đánh chặn 3 UAV được phóng từ Iraq - nơi hoạt động của một số nhóm thân Iran. Nếu các UAV Shahed-136 của Iran, có tầm hoạt động ước tính từ 2.000 đến 2.500 km, được phóng từ lãnh thổ Iraq thì cả Saudi Arabia và UAE đều nằm trong tầm tấn công.
Phản ứng quốc tế
Saudi Arabia và Qatar đã lên án vụ tấn công nhằm vào nhà máy Barakah.
Bộ Ngoại giao Kuwait cũng ra tuyên bố chỉ trích vụ việc, gọi đây là hành động “ghê tởm”.
Bộ Ngoại giao Ấn Độ lên án vụ tấn công, gọi đây là hành động “không thể chấp nhận”, đồng thời cảnh báo đây là “sự leo thang nguy hiểm” và kêu gọi quay trở lại con đường ngoại giao.
Iran phản ứng thế nào?
Iran chưa nhận trách nhiệm về các vụ tấn công UAV và cũng chưa đưa ra tuyên bố công khai nào liên quan tới sự cố tại Barakah.
Tuy nhiên, sau vụ việc, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên Truth Social rằng: “Đồng hồ đang đếm ngược với Iran, và họ nên hành động thật nhanh, nếu không sẽ chẳng còn lại gì. THỜI GIAN LÀ YẾU TỐ QUYẾT ĐỊNH!”
Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Iran Reza Talaei-Nik hôm Chủ nhật tuyên bố quân đội nước này “hoàn toàn sẵn sàng” đối phó với bất kỳ hành động gây hấn mới nào từ Mỹ và Israel.
Iran trước đó từng cảnh báo rằng các quốc gia có triển khai tài sản quân sự của Mỹ hoặc có lợi ích liên quan đến Israel sẽ bị xem là mục tiêu hợp pháp.
Iran cũng cáo buộc UAE tăng cường quan hệ với Israel trong bối cảnh xuất hiện thông tin Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã có chuyến thăm “bí mật” tới quốc gia vùng Vịnh này trong thời gian xảy ra cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran. UAE đã bác bỏ thông tin trên.
Đại sứ Mỹ tại Israel Mike Huckabee tuần trước cũng cho biết Israel đã triển khai hệ thống phòng không Iron Dome cùng nhân sự tới UAE để hỗ trợ phòng thủ trước nguy cơ bị Iran tấn công.
IAEA nói gì?
Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) - cơ quan giám sát hạt nhân toàn cầu - cho biết sự cố hôm Chủ nhật tại UAE đã buộc một lò phản ứng phải tạm thời sử dụng máy phát điện diesel khẩn cấp.
Tổng giám đốc IAEA Rafael Grossi bày tỏ “quan ngại sâu sắc” và cảnh báo rằng các hoạt động quân sự đe dọa cơ sở hạt nhân là “không thể chấp nhận”.
Một cuộc tấn công vào cơ sở hạt nhân nguy hiểm tới mức nào?
Các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy điện hạt nhân đặc biệt đáng lo ngại vì có thể làm hư hại các hệ thống an toàn quan trọng hoặc lò phản ứng, dẫn đến rò rỉ vật liệu phóng xạ ra khí quyển, không chỉ tại quốc gia bị tấn công mà còn lan sang các nước láng giềng. Vật liệu phóng xạ nguy hiểm, đặc biệt là đồng vị Caesium-137, có thể phát tán vào không khí.
Việc rò rỉ chất phóng xạ có thể gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng và tạo ra rủi ro lớn đối với sức khỏe cộng đồng. Nếu nguồn nước bị nhiễm xạ, nước sẽ không thể sử dụng để uống, trong khi đất nông nghiệp và ngư trường có thể trở nên nguy hiểm trong nhiều thập kỷ, tùy thuộc vào loại đồng vị bị phát tán.
Tiếp xúc cấp tính với phóng xạ trong thời gian ngắn có thể gây bỏng và hội chứng nhiễm xạ cấp tính, đe dọa tính mạng.
Tiếp xúc kéo dài, ngay cả với liều lượng nhỏ, cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như ung thư, đặc biệt là ung thư tuyến giáp và bệnh bạch cầu. Trẻ em và phụ nữ mang thai là những đối tượng dễ bị tổn thương nhất.
Trong suốt cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran, cơ sở hạ tầng năng lượng đã trở thành mục tiêu tấn công.
Nhà máy điện hạt nhân duy nhất đang hoạt động của Iran là Bushehr cũng liên tục bị tấn công trong chiến sự. Giới chuyên gia lo ngại nếu Bushehr bị hư hại nghiêm trọng, nguồn nước trên toàn vùng Vịnh có thể bị nhiễm xạ, trong bối cảnh phần lớn khu vực này thiếu nước ngầm và phụ thuộc nhiều vào công nghệ khử mặn nước biển. Các nhà máy khử mặn hiện không được thiết kế chuyên biệt để lọc chất phóng xạ và không phải cơ sở nào cũng được trang bị công nghệ cần thiết để xử lý loại ô nhiễm này.
