Thu hồi đất làm dự án trục sông Hồng: Người dân cần biết gì về cách thực hiện và quyền lợi?

[Cindy Nguyễn✔]

Khi Hà Nội triển khai các dự án phát triển đô thị, hạ tầng và chỉnh trang không gian ven sông Hồng, điều người dân quan tâm không chỉ là dự án sẽ thay đổi diện mạo thành phố như thế nào, mà còn là nhà mình có bị thu hồi đất không, được bồi thường ra sao và cuộc sống sau di dời sẽ thế nào?

Đây là vấn đề cần được thông tin rõ ràng, minh bạch, bởi phía sau mỗi thửa đất, mỗi ngôi nhà là tài sản tích lũy, sinh kế và sự ổn định của một gia đình.

1. Thu hồi đất sẽ được thực hiện như thế nào?
Điểm đáng chú ý trong phát biểu ngày 22/9 của Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng là nguyên tắc: hoàn thành tái định cư với hạ tầng đồng bộ trước khi thu hồi đất tại nơi ở hiện tại của người dân.

Theo thông tin được báo Tiền Phong đăng tải, thành phố định hướng bố trí tái định cư tại chỗ hoặc tại các xã, phường gần nơi ở cũ, bảo đảm hạ tầng đầy đủ, đồng bộ. Bí thư Thành ủy nhấn mạnh rằng chỉ khi hoàn thành toàn bộ tái định cư thì mới thực hiện thu hồi đất tại nơi người dân đang sinh sống.


Điều này có ý nghĩa quan trọng đối với các gia đình bị ảnh hưởng. Người dân cần có nơi ở cụ thể, có điều kiện sinh hoạt và hạ tầng thiết yếu trước khi phải di chuyển, thay vì chỉ nhận thông báo thu hồi rồi mới lo tìm chỗ ở.

Tuy nhiên, người dân vẫn cần theo dõi phương án tái định cư được phê duyệt cho từng khu vực và từng nhóm hộ. Nguyên tắc chung là cơ sở để triển khai, còn địa điểm, diện tích, điều kiện bố trí và thời điểm bàn giao phải được thể hiện trong phương án cụ thể.

2. Quyền lợi bồi thường: Có thông tin về mức gấp 2 lần
Một thông tin đang được nhiều người quan tâm là chính sách bồi thường về đất bằng 2 lần mức quy định đối với các trường hợp đáp ứng điều kiện pháp lý theo phương án của Hà Nội.

Theo thông tin được VOV và Dân trí đăng tải, chính sách này hướng đến đất ở, đất nông nghiệp và đất phi nông nghiệp đủ điều kiện pháp lý theo quy định của Luật Đất đai và Nghị định 88/2024/NĐ-CP. Không nên hiểu rằng tất cả các hộ bị ảnh hưởng đều đương nhiên được nhận mức bồi thường gấp 2 lần, bởi điều kiện pháp lý và loại đất của từng trường hợp có ý nghĩa quyết định.


Vì vậy, khi có thông báo chính thức liên quan đến thửa đất của gia đình, người dân cần làm rõ:

• Đất của mình thuộc loại đất nào?
• Nguồn gốc và thời điểm sử dụng đất có đáp ứng điều kiện bồi thường hay không?
• Mức bồi thường về đất được tính theo căn cứ nào?
• Các khoản hỗ trợ về nhà ở, tài sản, di chuyển và sinh kế được áp dụng ra sao?

Bồi thường về đất không phải là toàn bộ chính sách hỗ trợ. Gia đình cần xem xét tổng thể phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, thay vì chỉ tập trung vào một con số đơn lẻ.

3. Tái định cư: Người dân cần được bảo đảm cuộc sống sau di dời
Một gia đình mất nơi ở quen thuộc không chỉ mất một căn nhà. Họ có thể phải thay đổi trường học của con, nơi làm việc, hoạt động kinh doanh, mối quan hệ hàng xóm và cách tổ chức cuộc sống hằng ngày.

Thông tin được công bố cho thấy Hà Nội định hướng bố trí tái định cư tại cùng xã, phường hoặc các vị trí gần nơi ở cũ, đồng thời chú trọng hạ tầng và sinh kế. Trước đó, thành phố cũng nêu dự kiến bố trí khoảng 79.000–85.000 căn hộ và lô đất tái định cư cho dự án, trong khi số hộ dự kiến chịu ảnh hưởng được báo cáo khoảng 70.474 hộ. Đây là các con số dự kiến phục vụ công tác chuẩn bị, không thay thế phương án phân bổ cụ thể cho từng hộ.


Theo cô, khi triển khai thực tế, chính sách tái định cư cần trả lời được những câu hỏi rất cụ thể:

Thứ nhất, nơi ở mới có phù hợp với hoàn cảnh gia đình không?

Gia đình có người cao tuổi, trẻ nhỏ, người khuyết tật hoặc đang kinh doanh tại nhà cần được xem xét điều kiện sinh hoạt, tiếp cận dịch vụ và khả năng duy trì cuộc sống.

Thứ hai, sinh kế có được tính đến không?

Nếu một gia đình đang sản xuất nông nghiệp, buôn bán hoặc làm nghề tại nơi ở cũ, việc chuyển đến nơi ở mới có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập. Phương án tái định cư cần đi cùng giải pháp hỗ trợ sinh kế và việc làm phù hợp, chứ không chỉ giải quyết chỗ ở.

Thứ ba, cộng đồng dân cư có được quan tâm?

Các làng xóm lâu đời, di tích và cấu trúc cộng đồng là những nội dung được nêu trong quá trình lấy ý kiến về quy hoạch sông Hồng. Việc phát triển đô thị cần tính đến những giá trị xã hội và văn hóa này




4. Người dân cần làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?
Trong giai đoạn quy hoạch và chuẩn bị triển khai, người dân nên chủ động cập nhật thông tin từ cơ quan chức năng, không chỉ dựa vào tin truyền miệng hoặc các bài đăng trên mạng xã hội.

Một số việc nên làm:

1. Theo dõi bản đồ quy hoạch và phạm vi dự án: Xác định khu vực, thửa đất hoặc công trình của gia đình có nằm trong phạm vi nghiên cứu, quy hoạch hay dự kiến thu hồi hay không. Cần phân biệt giữa khu vực nghiên cứu quy hoạch và phần diện tích thực tế được quyết định thu hồi.
2. Lưu giữ hồ sơ đất đai, nhà ở và tài sản: Chuẩn bị giấy tờ liên quan đến nguồn gốc sử dụng đất, quá trình sử dụng, nhà ở, công trình và các tài sản gắn liền với đất.
3. Tham gia các đợt lấy ý kiến: Đặt câu hỏi cụ thể về hướng tuyến, phạm vi ảnh hưởng, phương án tái định cư, bồi thường và sinh kế.
4. Đọc kỹ phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư: Khi được công bố, cần kiểm tra từng nội dung áp dụng cho hộ gia đình mình, không chỉ nghe thông tin chung về chính sách của toàn dự án.
5. Tìm tư vấn pháp lý khi có vướng mắc: Nếu chưa rõ điều kiện bồi thường, quyền sử dụng đất hoặc phương án hỗ trợ, người dân có thể đề nghị cơ quan có thẩm quyền giải thích và tìm tư vấn chuyên môn độc lập.

5. Điều quan trọng nhất: Phát triển đô thị phải đi cùng ổn định cuộc sống
Dự án trục đại lộ cảnh quan sông Hồng được định hướng gắn với phát triển không gian đô thị, giao thông, cảnh quan và chỉnh trang khu vực ven sông. Thành phố đang tiếp tục lấy ý kiến về quy hoạch và các vấn đề liên quan, trong đó có bồi thường, tái định cư, an sinh xã hội và bảo đảm sinh kế.


Theo cô, một dự án lớn muốn tạo được sự đồng thuận bền vững thì người dân cần được biết rõ ba điều:

Một là, đất đai và tài sản của mình được xem xét, bồi thường theo căn cứ nào.

Hai là, nếu phải di dời thì gia đình sẽ được bố trí ở đâu, khi nào và với điều kiện như thế nào.

Ba là, cuộc sống sau di dời có được bảo đảm không, đặc biệt là sinh kế, học tập của con cái và các nhu cầu thiết yếu của gia đình.

Phát triển Thủ đô là mục tiêu lâu dài. Nhưng để một dự án lớn thực sự mang lại giá trị cho cộng đồng, quy hoạch cần đi cùng chính sách rõ ràng, thông tin minh bạch và quá trình thực hiện có trách nhiệm với người dân.

Người dân không chỉ cần một nơi ở mới, mà cần một cuộc sống có thể tiếp tục ổn định và phát triển sau khi dự án được triển khai.